Reportage Klimaatwet

Gebrek aan enthousiasme over Klimaatwet is voelbaar in Eerste Kamer

Bij de behandeling van de Klimaatwet tonen steeds meer senatoren zich kritisch. ‘Honderden miljoenen jaren geleden hadden we ook een ander klimaat.’ Maar VVD en CDA zullen hun afkeer waarschijnlijk wel inslikken als het op stemmen aankomt.

Eerste Kamerleden debatteren over de Klimaatwet. Beeld Freek van den Bergh

Als CDA-senator Joop Atsma de mergelgroeves in het Limburgse Heuvelland erbij haalt, wekt hij even de indruk dat hij spreekt namens de PVV of Forum voor Democratie. Die blootliggende gesteentelagen in het zuiden des lands laten volgens hem mooi zien ‘dat we honderden miljoenen jaren geleden ook een ander klimaat hadden dan we nu hebben’. Dit ter relativering van alle recente paniek over de opwarming van de aarde, hoewel Atsma ‘ook weer niet wil zeggen dat de mens helemaal geen invloed heeft op het klimaat’. Dat plotselinge klimaatverandering de Mosasaurussen die in dezelfde mergellagen worden aangetroffen 65 miljoen jaar geleden fataal is geworden, vergeet Atsma gemakshalve even.

Atsma toonde zich tijdens het Eerste Kamer-debat over de Klimaatwet een van de grootste criticasters van het initiatiefwetsvoorstel, een geesteskind van GroenLinks-leider Jesse Klaver en voormalig PvdA-aanvoerder Diederik Samsom. Die wet verplicht Nederland zijn broeikasgasuitstoot de komende dertig jaar bijna naar nul te reduceren en zijn elektriciteitsproductie volledig te verduurzamen. Hoewel er van een echte verplichting geen sprake is, want de Klimaatwet verbindt geen sancties aan het niet halen van de klimaatdoelen. 

Atsma ziet er daarom het nut niet van in. ‘Als het gaat om streefdoelen die niet juridisch afdwingbaar zijn, waar heb je dan een wet voor nodig?’ Vlak bij hem in de groene bankjes zit Agnes Mulder, klimaatwoordvoerder voor het CDA in de Tweede Kamer én medeondertekenaar van het wetsvoorstel dat Atsma staat af te kraken.

Gevreesde kosten

Niet dat Atsma zijn partijgenoot Mulder daarmee op de ziel trapt. In de Tweede Kamer is zij op even weinig enthousiasme voor het klimaatbeleid te betrappen als de klimaatwoordvoerder van de VVD, Dilan Yesilgöz. Beide Kamerleden leggen doorgaans de nadruk op de gevreesde hoge kosten voor burgers en het bedrijfsleven. Dat hun handtekeningen desondanks onder de Klimaatwet staan, is alleen te danken (of te wijten) aan het regeerakkoord. Coalitiegenoten D66 en ChristenUnie hebben in de formatie een Klimaatwet geëist en CDA en VVD hebben op dat punt moeten toegeven. Dus ligt er nu een panklare Klimaatwet waar de Senaat volgende week een klap op geeft.

Het lijdt weinig twijfel dat het wetsvoorstel de stemming in de Eerste Kamer moeiteloos overleeft. De acht initiatiefnemers van de wet (CDA, VVD, D66, GL, PvdA, SP, CU, 50Plus) bezetten samen 61 zetels in de senaat, goed voor een overweldigende meerderheid van 80 procent. De wet haalt het dus ook als een paar spijtoptanten tegenstemmen.

Waarom zouden CDA en VVD een kabinetscrisis riskeren in een gelopen race? Atsma en zijn fractievoorzitter Elco Brinkman zullen hun afkeer van de Klimaatwet vermoedelijk inslikken als het op stemmen aankomt. Dat geldt ook voor de meer verdeelde VVD-fractie. Desondanks is niet uitgesloten dat een aantal vertrekkende CDA- en VVD-senatoren op 28 mei tegenstemt, in de veilige wetenschap dat de Klimaatwet het dan toch wel haalt.

Gebrekkige invloed

Ook de SP toont zich dinsdagavond bij de behandeling van de Klimaatwet in de Eerste Kamer kritisch. SP-senator Geert Reuten richt zijn pijlen niet zozeer op de klimaatambities zelf, maar op de volgens hem gebrekkige invloed van het parlement op het klimaatbeleid. De SP vindt dat de Klimaatwet het parlement te weinig ruimte biedt om mee te beslissen over het klimaatbeleid en waar nodig bij te sturen. 

Klaver en D66-leider Rob Jetten, die de Klimaatwet samen met verantwoordelijk minister Wiebes verdedigen in de senaat, proberen die zorgen weg te nemen. Zij benadrukken dat alle afzonderlijke klimaatmaatregelen in wetgeving gegoten moeten worden, die – zoals alle wetgeving – de instemming van beide Kamers behoeft. Reuten zegt vervolgens dat hij voor de wet zal stemmen.

50Plus, een van de acht initiatiefnemers, overweegt ook een draai te maken. Partijleider Henk Krol liet eerder tegenover de Volkskrant doorschemeren dat 50Plus de Klimaatwet niet langer steunt. 50Plus-senator Jan Nagel houdt tijdens het Eerste Kamerdebat zijn kaarten tegen de borst. 50Plus heeft trouwens belangrijker zorgen. Bij elk parlementair debat – of dat nu gaat over het klimaat, over zwembadsubsidies of over de publieke omroep – begint de volksvertegenwoordiger van de ouderenpartij over de ‘te lage’ rekenrente voor de pensioenfondsen. Nagel houdt zich dinsdag keurig aan het draaiboek: ‘Kan de minister uitleggen waarom de regering bij de pensioenen uitgaat van een rekenrente van circa 1,5 procent? Dat is volstrekt oneerlijk.’

Klimaatwet versus Klimaatakkoord

‘Klimaatakkoord, Klimaatwet, klimaatplan: ze worden nogal eens op een hoop gegooid’, verzucht GroenLinks-leider Jesse Klaver dinsdagavond. Wat is het verschil? De Klimaatwet legt de drie Nederlandse klimaatdoelen vast. Dat zijn een vermindering van de Nederlandse broeikasgasuitstoot ten opzichte van het ijkjaar 1990, met respectievelijk 49 procent (in 2030) en 95 procent (in 2050) en een volledig CO2-neutrale elektriciteitsproductie in 2050. Om te waarborgen dat ook komende kabinetten serieuze pogingen doen de klimaatdoelen te halen, verplicht de Klimaatwet de regering regelmatig voortgangsrapportages uit te brengen en indien nodig extra maatregelen te nemen. De Klimaatwet bevat geen concrete beleidsmaatregelen. Die staan in het Klimaatakkoord dat grotendeels tot stand kwam aan de Klimaattafels onder leiding van Ed Nijpels, en waar het kabinet voor de zomer een eigen versie van zal presenteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden