Geboren en overleden met Mozes en Marx

Het eeuwige leven: Mirjam Ohringer (1924-2016)

In de Tweede Wereldoorlog was de Joodse Mirjam Ohringer actief in het verzet, onder andere als koerierster. Na de oorlog bleef ze strijdbaar tot op hoge leeftijd.

Mirjam Ohringer.

'Wanneer het slecht gaat geeft men graag de anderen de schuld, zoals tijdens het naziregime gebeurde met Joden, zigeuners en communisten', zei Mirjam Ohringer. Ze riep iedereen op zich niet te laten misleiden door de huidige politici die minderheden beschuldigen. 'Blijf hun uitspraken weerleggen', riep ze. Verzetsstrijder Mirjam Ohringer overleed 29 mei ten gevolge van hart- en nierfalen.

Ze werd geboren in 1924 in Amsterdam. Haar ouders waren Joodse vluchtelingen uit Galicië - de toentertijd betwiste streek in de Karpaten op de grens van Polen en Oekraïne. Als statelozen probeerden ze in Nederland een leven op te bouwen als Joden en communisten. Mirjam Ohringer werd, in haar eigen woorden, opgevoed met Mozes en Marx.

Haar vader verdiende de kost met het sorteren van reststoffen van kleermakers. Nadat het huwelijk was stukgelopen, verhuisde haar moeder naar Frankrijk. Mirjam kon goed leren en wist een plekje te bemachtigen op het Barlaeus Gymnasium. Al meteen na de bezetting door de Duitsers kwamen Mirjam en haar vader in het verzet terecht. Het begon met het inzamelen van geld. Meteen nadat de ambtenaren werden verplicht de ariërverklaring te onderteken, begon haar vader mee te werken aan de distributie van de illegale krant De Waarheid. 'Die nazi's willen een eind aan ons maken, we laten ons niet zomaar pakken!', zei hij. Mirjam ging als koerierster met de kranten langs bepaalde adressen, waarbij ze ook om geld moest vragen. In juni 1941 werd haar grote liefde Ernst Prager door de Duitsers opgepakt. Via kamp Schoorl kwam hij in het concentratiekamp Mauthausen terecht waar hij werd vermoord.

Uiteindelijk moest Mirjam zelf onderduiken, net als haar vader. Via een werkplek van de Joodse Raad kwam ze in het illegale werk terecht. In november 1942 werd door vader een onderduikadres voor Mirjam geregeld in Oudkarspel. Met een vals persoonsbewijs kon ze als Wientje van Ruiven over straat. Later werd Van Ruiven veranderd in Van Duiven, omdat het verzet het bevolkingsregister tot de letter r had vernietigd. Hierdoor was ze ontraceerbaar. Pas eind 1944 zou ze op verzoek van haar vader, die verwachtte dat de geallieerden ook een invasie in Noord-Holland zouden doen, naar Amsterdam terugkeren. Samen verbleven ze het laatste oorlogsjaar op een adres aan de Ceintuurbaan.

Na de oorlog zou Mirjam Ohringer twee keer trouwen. Met haar eerste man kreeg ze drie kinderen (een dochter, twee zonen) en met haar tweede nog een zoon. Ze woonde na de oorlog twee jaar in Frankrijk. Terug in Nederland werkte ze onder meer voor de Bijenkorf en deed ze secretariaatswerkzaamheden.

Daarnaast voelde Mirjam Ohringer zich verplicht als overlevende voorlichting te geven over de oorlogsgebeurtenissen aan jongeren. Ze werd mede-oprichtster van Vriendenkring Mauthausen en zorgde in 1986 voor de totstandkoming van een Nederlands monument in Mauthausen, waar haar geliefde Ernst Prager was omgekomen. Later zou ze ook het initiatief nemen voor een monument op de plek van het vergeten kamp Schoorl, waar nu jaarlijks de slachtoffers worden herdacht.

Mirjam Ohringer was politiek actief, bestuurslid van het Sachsenhausencomité, van het Verenigd Verzet en van het 4 en 5 mei Comité. 'Behalve strijdbaar was ze ook sterk op anderen gericht en goed in de communicatie', aldus haar zoon Marc Brandon. Ze zou later net als haar vader het Verzetsherdenkingskruis krijgen. Ondanks kritiek op de Sovjet-Unie bleef Mirjam tot haar dood geïnspireerd door Marx - en Mozes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.