Geboortedorp Ban Ki-moon ziet hem al als president

Het is crisis in Zuid-Korea. Als president Park Geun-hye opstapt, volgen verkiezingen. Iets voor oud-VN-chef Ban Ki-moon, baanloos sinds 1 januari? In Eumseong kan hij geen kwaad doen, maar hij is niet onomstreden. 'Een schoothondje van Amerika.'

Een fototentoonstelling in het Ban Ki-Moon museum. Beeld Jun Michael Park/laif

Het lijdt geen twijfel wie de beroemdste zoon is van Eumseong. Vanuit het centrum leidt de brede Ban Ki-moonboulevard langs Ban Ki-moon Plaza, waar de 193 vlaggen van de Verenigde Naties wapperen. Even verderop wachten de Ban Kimoon picknickplaats, het Ban Ki-moonmuseum en het geboortehuis van Ban Ki-moon. Een Ban Ki-moonstripfiguur wijst bezoekers de weg tussen alle attracties.

Lang stond Eumseong slechts bekend om de koude wind die door een ongunstige ligging door de straten joeg. Dat veranderde in 2007, toen Ban Ki-moon, carrièrediplomaat, oud-minister van Buitenlandse Zaken én telg van Eumseong, benoemd werd tot achtste secretaris-generaal van de Verenigde Naties.

Nu nemen Koreaanse gezinnen speciaal de afslag naar Eumseong om zich te laten fotograferen voor het geboortehuis van Ban - althans een replica, het origineel ging in de jaren zeventig tegen de vlakte.

En sinds kort mag Eumseong hopen op nóg meer. Naar verwachting gaat de 72-jarige Ban, die vandaag na tien jaar terugkeert naar Zuid-Korea, zich binnenkort kandidaat stellen voor het presidentschap in zijn geboorteland.

Normaal gesproken had Ban, die in tien jaar slechts een paar vakantiedagen heeft opgenomen, iets meer tijd gehad; de verkiezingen stonden gepland voor december 2017. Maar het schandaal rond paleisfluisteraar Choi Soon-sil heeft alles in een stroomversnelling gebracht.

Ban Ki-moon. Beeld AP

Half december ontnam het parlement president Park Geun-hye de macht, omdat die haar oude vriendin Choi in het geniep had laten meebeslissen over staatszaken. Ook zouden de twee hebben samengespannen om bedrijven te dwingen miljoenen te 'doneren' aan twee vage stichtingen. Het Constitutioneel Hof bekijkt nu of die beslissing van het parlement legitiem was. Zo ja, dan volgen binnen twee maanden verkiezingen.

De 72-jarige Ban maakt veel kans, ook al staat hij niet bepaald te boek als een charismatisch leider. Zo beschreef het zakenblad The Economist hem vorig jaar als 'pijnlijk on-eloquent, verslaafd aan protocol en oppervlakkig'. Medewerkers van Ban klapten in december in een afscheidsprofiel in Foreign Policy , een Amerikaans tijdschrift over buitenlandse politiek, uit de school: als er fouten werden gemaakt of als hij werd tegengesproken, kon Ban achter de schermen vervallen in gemene woede-uitbarstingen.

Ook inhoudelijk kreeg hij magere kritieken. Volgens Foreign Policy boekte hij een groot succes met de klimaatdeal in Parijs, maar faalde hij in het hervormen van de VN en in het bestrijden van de crises in Syrië, Zuid-Soedan, Noord-Korea en Haïti.

Ban Ki-moon

13 juni 1944 Geboren in Eumseong

Januari 2004 - november 2006 minister Buitenlandse Zaken en Handel

1 januari 2007 - 31december 2016 secretaris-generaal Verenigde Naties

Ban is getrouwd en heeft drie kinderen.

Die kritiek resoneert vooralsnog niet in Zuid-Korea, en al helemaal niet in Bans geboortedorpje Haengchi (gemeente Eumseong), gelegen tegen de Bodeokberg. Ter voorbereiding op de komst van Ban, die zaterdag zijn 92-jarige moeder bezoekt, hangen drie leden van de seniorenclub een banier op met de tekst 'Welkom thuis, president van de wereldvrede'.

Verderop staat een 2 meter hoge steen met een lofdicht op Ban. 'Het schijnende licht klom van de voet van de Bodeok naar de top van de wereld en regeerde over vijf oceanen en zes continenten.'

Al deze Ban-verering heeft een pragmatische reden, vertelt de introductiefilm van het Ban Ki-moonmuseum. Ze draagt ertoe bij 'het welzijn en de reputatie van de regio te verbeteren'.

Het geboortehuis van Ban Ki-moon. Beeld Jun Michael Park/laif

Armoede

Dat is niet het hele verhaal. In het nabijgelegen Chung-ju is het huis waar de Bans naartoe verhuisden toen Ki-moon 5 was nu ook een museum, genaamd Ban Ki-moons Aardige Huis. 'Hier werkte Ban tot laat in de avond, terwijl hij tegelijkertijd op zijn broertjes en zusjes paste', aldus het plakkaat op de buitenmuur. (Een van hen, zijn jongere broer Ban Ki-sang, werd woensdag in New York aangeklaagd wegens omkoping.)

De Koreanen zijn trots op Ban, die in armoede opgroeide. Tijdens de Koreaanse oorlog (1950-1953) vluchtte het gezin de bergen in. Daar bestonden Bans lessen uit het lezen van Unesco-lesboeken die door VN-medewerkers werden uitgedeeld. Door hard werken (en een goed stel hersens) haalde hij de universiteit en later het diplomatenklasje. Zo staat de ontwikkeling van Ban symbool voor die van Zuid-Korea zelf, dat zich de afgelopen decennia ontwikkelde van een straatarm, ruraal land tot de elfde economie van de wereld.

Voor veel inwoners van Chung-ju is het dan ook duidelijk. 'Ik stem op Ban Ki-moon', zegt de 71-jarige Hong Soon-ee. 'Hij komt van hier en weet wat er speelt. Hij is slim, zorgvuldig en werkt hard.'

Toch wil alle Ban-verering niet zeggen dat de topdiplomaat straks op zijn sloffen president wordt. 'Het is een eer dat hij secretaris-generaal was en ik heb veel respect voor hem, maar hij moet het niet proberen', zegt zakenman Kim Saeng-kil (63), die op doorreis is en een kijkje neemt bij het Aardige Huis. 'Ban is te lang weggeweest en heeft geen enkele ervaring in de Koreaanse politiek. Hij zal niet eens weten wie hij als minister moet benoemen.'

Een standbeeld van Ban Ki-moon in zijn geboortedorp. Beeld Jun Michael Park/laif

Volgens critici is onduidelijk waar Ban voor staat, alleen al omdat hij nooit lid is geweest van een politieke partij. Tijdens zijn ministerschap (2004-2006) kreeg hij onder journalisten de bijnaam 'gladde aal', vanwege zijn vaardigheid in het ontwijken van moeilijke vragen.

Bovendien is de carrièrediplomaat voor veel jongeren, die de afgelopen maanden massaal betoogden tegen de zittende president, dé kandidaat van het establishment, zegt student bedrijfskunde Choi Woon-sik (27). 'Als secretaris-generaal nam hij het vooral op voor machtige landen; schoothondje van de VS werd hij genoemd. Ik verwacht dat hij als president vooral de grote bedrijven zal steunen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden