Gebiedsverbod voor crimineel uit angst voor liquidatie

Voor het eerst is een crimineel een gebiedsverbod opgelegd omdat hij het risico loopt geliquideerd te worden. Burgemeester Eberhard van der Laan van Amsterdam heeft de beslissing genomen uit veiligheidsoverwegingen voor zowel het potentiële slachtoffer als de omwonenden van het gebied. Hiervoor is de bevelsbevoegdheid van de burgemeester niet bedoeld, zeggen rechtsgeleerden. Toch denken ze dat de beslissing stand zou houden bij de rechter.

Sporenonderzoek bij een auto in de De Clerqstraat in Amsterdam-West waar vorig jaar een man werd doodgeschoten. Beeld anp

Hoofdcommissaris Pieter-Jaap Aalbersberg zei vorige week tegen AT5 dat er sprake is van een concrete dreiging van een liquidatie. Om welke crimineel en welk gebied het gaat, wil de politie niet zeggen. De betrokkene kan worden opgepakt als hij zich toch in het gebied vertoont.

Het gebeurt niet vaak dat een potentieel slachtoffer een gebiedsverbod krijgt opgelegd, in plaats van de potentiële dader. Volgens Aalbersberg weet de crimineel dat hij op een liquidatielijst staat en weigert hij desondanks met de politie samen te werken. 'Ja, het is een potentieel slachtoffer, maar wel een dat ervoor kiest actief te blijven in dit criminele circuit en daarover niet wil praten.' Met zijn aanwezigheid zou hij in bepaalde gebieden een risico zijn voor onschuldige Amsterdammers.

'Een unicum'

Hoogleraar staats- en bestuursrecht Jon Schilder noemt de beslissing 'een unicum'. 'De bevelsbevoegdheid van de burgemeester is bedoeld voor plotselinge en betrekkelijk onschuldige ordeverstoringen, zoals door voetbalsupporters of hangjongeren. Maar deze persoon is niet zelf verantwoordelijk voor potentiële ordeverstoring, hij is er indirect bij betrokken.'

Toch denkt Schilder dat de beslissing een eventuele toetsing door de rechter zal overleven. Toen de burgemeester van Eindhoven de veroordeelde pedoseksueel Sytze van der V. een gebiedsverbod oplegde omdat hij het gevaar liep belaagd te worden door boze ouders, hield het verbod bij de voorzieningenrechter geen stand omdat de vrees voor wanordelijkheden onvoldoende onderbouwd was. Maar in een bodemprocedure over die zaak oordeelde de rechtbank dat het wel mogelijk is een potentieel slachtoffer een gebiedsverbod op te leggen, mits voldoende onderbouwd. 'Het frappante is dat rechters bereid zijn dit toe te laten. Maar ik vind dat het niet kan: de bevelsbevoegdheid wordt zo te veel opgerekt.'

'De bepaling is er niet voor geschreven, maar geen rechter die dit gaat afschieten', zegt ook hoogleraar algemene rechtswetenschap Jan Brouwer. In het geval van Sytze van der V. vond hij het gebiedsverbod onterecht, 'maar de burgemeester heeft nu wel een punt, vind ik. Sytze van der V. liep alleen zelf risico, maar nu zijn ook omstanders potentieel slachtoffer.' Dat het om een crimineel gaat, en dus niet om een 'lief slachtoffer', vindt Brouwer geen argument voor het gebiedsverbod. 'Criminelen hebben ook rechten.'

Volgens Aalbersberg worden steeds vaker bestuurlijke maatregelen genomen om liquidaties te voorkomen. In juni kondigde de Amsterdamse politie al aan criminelen die dreigen te worden geliquideerd de toegang tot bepaalde gebieden te willen ontzeggen. Volgens Aalbersberg is vorig jaar 27 keer ingegrepen om een liquidatie te voorkomen, door bijvoorbeeld criminelen te waarschuwen of zichtbaar aanwezig te zijn.

Verbetering: In een eerdere versie van dit artikel stond dat het gebiedsverbod van Sytze van der V. bij de rechter stand hield. Dat klopt niet: de rechter achtte de vrees voor wanordelijkheden onvoldoende onderbouwd. In een bodemprocedure over die zaak oordeelde de rechtbank dat het met voldoende onderbouwing wel mogelijk is het potentiële slachtoffer een gebiedsverbod op te leggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden