Gebeiteld in marmer: Is dit design?

De Australische kunstenaar Marc Newson ontwierp een kast volgens zorgvuldige vormberekening.

Jeroen Junte
Ontwerp: Voronoi Shelves. Maker: MArc Newson. Bouwjaar: 2007. Materiaal: marmer. Beeld Marc Newson
Ontwerp: Voronoi Shelves. Maker: MArc Newson. Bouwjaar: 2007. Materiaal: marmer.Beeld Marc Newson

Een kast van steen. Is dat niet een beetje onhandig?
Eventjes een stukje opzij schuiven zit er inderdaad niet in, bij dit ontwerp van de Australische ontwerper Marc Newson. Die heeft niets minder dan een uniek beeldhouwwerk willen beitelen. Een monument voor de eeuwigheid dat alle andere boekenkasten overbodig maakt. Waarom anders kiezen voor Carrara, hetzelfde marmer waarmee ook Michelangelo en Bernini werkten. Het vinden van een geschikt blok kostte een medewerker van de steengroeve - een eeuwenoud familiebedrijf in de Dolomieten - maanden.

Ah, kunst dus. Vandaar die rare vorm?
De vorm is ontleend aan de Voronoi-mozaïeken, vernoemd naar de Russische wiskundige die een formule ontwikkelde waarmee de maximale draagkracht van celvormen als bierschuim en schimmelkolonies kan worden geïmiteerd. Een zorgvuldige vormberekening van de marmeren kast was noodzakelijk, omdat-ie anders letterlijk onder zijn gewicht zou bezwijken bij ook maar de kleinste structuurfout in het marmer. En inderdaad, dit heeft de pretentie van kunst. Dus wat maakt het dan nog uit dat er geen boek recht in kan staan."

Zo'n kast koop je natuurlijk niet in de Bijenkorf?
Die koop je exclusief bij Larry Gagosian, al vele decennia's de machtigste kunsthandelaar ter wereld met twaalf galeries in wereldsteden als New York, Parijs en Hongkong; met een gezamenlijke oppervlakte die groter is dan het Tate Modern in Londen. Alleen de allergrootste kunstenaars mogen bij hem exposeren, Jeff Koons, Damian Hirst, dat soort. De totale omzet wordt geschat op één miljard euro. Groot is dan ook de verbazing als in 2007 de gehele New Yorkse galerie in de statige wijk Chelsea - het vlaggenschip van het Gagosian imperium- wordt leeggeruimd voor een solo-expositie van een ontwerper. Uit Australië.

Pardon, Australië?
Een edelsmid, ook nog eens. Newsons eerste productontwerp is een wulpse ligstoel, bekleed met honderden glimmende plaatjes aluminium die met popnagels aan elkaar zijn geklonken. Hij raakt het zitsculptuur, dat vanwege de associatie met een vliegtuigromp 'Lockheed Loungechair' is gedoopt, aan de straatstenen niet kwijt. Totdat Madonna zich in 1992 in de videoclip van 'Rain' bevallig uitstrekt op deze fonkelende druppel. Sindsdien is hij opgenomen in het canon van de populaire cultuur. In 2007 werd de 'Lockheed Loungechair' geveild voor meer dan een miljoen euro, waarmee dit het duurste object is van een levende ontwerper. Gagosian wist dus dondersgoed wie hij in huis haalde.

Maar een boekenkast is toch geen kunst, ook al is deze van marmer?
Waarom niet? 'Warenhuizen zijn de nieuwe musea', voorspelde Andy Warhol al een halve eeuw geleden. Vervolgens sleepte hij eigenhandig een winkelschap met soepblikken en zeepdozen eerst het museum in. Newson doet precies hetzelfde. Zijn gebeeldhouwde kast is een doelbewuste poging om de grenzen tussen hoge en lage cultuur - in dit geval tussen tijdloze kunst en het vluchtige design - te slechten. En Larry Gagosian himself zag dat het goed was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden