Gebabbel over dorpsnieuws

Is nieuws zijn functie als gespreksonderwerp aan het verliezen? Zijn zinnen als 'heb je gelezen dat', of gehoord of gezien, aan het verdwijnen uit de gesprekken die wij de hele dag voeren?...

Gespreksonderwerpen, het is een probleem van alle tijden. De snoeiharde stiltes die vallen op verjaarspartijen, het zoeken naar woorden om een vreemde aan te spreken bij de bushalte, iedereen heeft er last van. Nieuws is - of was - daarbij een godsgeschenk. Pakken ze Bin Laden dood of levend? Daar zijn al gauw enkele pijnlijke minuten mee bestreden.

Het is niet altijd zo geweest. Begin twintigste eeuw kon de Britse premier Lloyd George nog zeggen dat hij geen tijd had om kranten te lezen; hij moest immers het land besturen. De voorloper van nieuws als gespreksonderwerp was het klassieke verhaal. In iedere paleistuin staan dan ook beelden met taferelen uit de Oudheid. Conversation pieces noemen de Engelsen ze - gespreksonderwerpen.

Toen kwam het nieuws en ontstond er zoiets als actualiteit, een mooie term voor de sociale dwang om het nieuws te volgen. Actualiteit betekent dat je twintig jaar geleden alles wist van Nicaragua, tien jaar terug driftig dook in de cultuur van Tsjechië, en nu dus de geschiedenis van Afghanistan uitpluist. Dat kon natuurlijk niet goed gaan, want wie de oude Grieken leest weet dat de verhalen overal hetzelfde zijn. Dat was nog het voordeel van Homerus: één keer lezen en je kon er je hele leven mee toe.

Nu vlucht de mens dus in trivialiteiten, leuke weetjes die de gesprekken op gang houden of nieuwe onderwerpen aanboren. Hoe oud is Julia Roberts? In The New York Times komt een aantal deskundigen aan het woord die het verschijnsel toeschrijven aan internet, maar zet de televisie aan en de ware oorzaak ontvouwt zich in De Zwakste Schakel, Triviant, Weekend Miljonairs en al die andere quizzen.

Het is ook logisch. Gezamenlijk tv-kijken verhindert ieder werkelijk gesprek tussen de kijkers. Er kan af en toe wat geroepen worden, meer niet. Dus hebben we daar een quiz van gemaakt. Maar zelfs dat is niet meer dan een aardige theorie. De bijbel van de trivia le kennis, het Guinness Book Of Records, werd tenslotte gewoon geboren in een kroeg.

Met internet heeft dat niet zoveel te maken. Het ligt zelfs eerder voor de hand dat internet op den duur afrekent met de zucht naar de paraatheid van nutteloze weetjes. Je kunt je er immers niet meer mee onderscheiden; iedereen kan ze weten.

Gezien de evolutionaire lijn van klassiek verhaal naar actualiteit en vervolgens trivialiteit, houd ik mijn hart vast voor de volgende trend. De digitale revolutie geeft onze omgang met elkaar namelijk een heel andere wending. Bij de bushalte of op andere plekken praat men tegenwoordig niet meer met vreemden. Dankzij de mobiele telefoon wordt de hele dag gebabbeld met bekenden. Waarbij het nieuws niet meer de politiek of het wereldleed is, maar de geboorte van een baby of de ziekte van een vriend. Ziedaar het dorpsnieuws van de global village. Van Achilles via Vaclav Havel en Julia Roberts tot Pietje Puk. De vooruitgang kiest soms een vreemde richting.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden