Geachte redactie

De afgelopen dagen is een discussie losgebarsten over het hoge ouderewittemannengehalte van het aanstaande kabinet. Is die kritiek terecht? Heeft Rutte, samen met Verhagen en vermoedelijk op de achtergrond Wilders, echt alleen voor kwaliteit gekozen? En in zijn eigen woorden: voor de besten?

Comfortzone

Ongetwijfeld heeft Rutte voor een ploeg gekozen die het best bij hem en zijn aanstaande vicepremier past. En dat is zijn goed recht, hij moet het er immers mee doen. Tegelijkertijd is die ploeg natuurlijk verre van representatief en is het twijfelachtig of inderdaad de beste man of vrouw op de beste plek komt. Om maar te beginnen met de vijver waarin gezocht is: leden van VVD en CDA. Deze partijen hebben respectievelijk bijna 37 duizend en bijna 67 duizend leden. Uiteraard zitten daartussen zeer veel competente mensen die kennelijk voornamelijk ouder en man zijn. Wellicht is niet gezocht onder mensen die lid van een andere partij zijn of partijloos? Daartussen zitten ongetwijfeld nog veel meer competente mensen van verschillend pluimage.


Het argument van Rutte is een bekend argument: ik heb gezocht, maar ze zijn er niet. Ze zijn er vanzelfsprekend wel, maar niet in de directe kring waarin gezocht is. Jo Ritzen zei dat er weinig vrouwen met bestuurlijke en politieke ervaring zijn (Ten Eerste, 12 oktober). Maar kennelijk is dat geen criterium, omdat ook niet alle voorgestelde heren over die ervaring beschikken.


De conclusie dreigt te zijn dat er geen competente vrouwen (en allochtonen) in de Nederlandse samenleving zijn. Of slechts vier. Het samenstellen van zo'n ploeg heeft met veel meer factoren dan alleen competentie te maken: rol in de partij, achtergrond, relatie tot de partijleider, persoonlijkheid en natuurlijk ervaring. De eerste factoren zijn veel minder tastbaar, daar speelt psychologie en emotie een rol. Deze factoren kunnen niet worden gekwantificeerd.


Het zou juister zijn wanneer Rutte aangaf dat hij heeft gezocht naar een ploeg waarmee hij in zijn comfortzone zit en waarmee hij vertrouwd is. En dat vertrouwen niet alleen met kennis en kunde te maken heeft, maar ook hoe je je tot mensen verhoudt. Dat is geen nieuws. En dat mannen liever met mannen werken, ook niet. Het is moeilijk om eerlijk toe te geven dat politiek bedrijven met gevoel te maken heeft. Daar is behoorlijk wat lef voor nodig.



Correct

Zoals velen beticht ook Evelien Tonkens onze nieuwe regering van wit-, belegen-, en mannelijkheid. Nu heeft deze rechtse formatie ook bepaald niet mijn kleur, maar toch neem ik het in dezen voor ze op.


Wij krijgen namelijk exact de regering die we verdienen, met dank aan de tijdgeest en het systeem. Zo hebben we 'onze' draai naar rechts geheel te danken aan de Rosenmöllers en Melkerts uit het vorige decennium. Hun übercorrectheid zorgde voor een stagnerende integratie, wat leidde tot grote ontevreden bij grote (vergeten) groepen in de samenleving, wat weer leidde tot autochtoon stemgedrag. Witheid dus.


Te weinig vrouwen? Ik meen me toch echt te herinneren dat destijds de VVD op partijdemocratische manier Rutte (nipt) boven Verdonk als opperhoofd verkoos. Was de uitslag andersom geweest dan stond er wellicht een vrouwelijke premier op het bordes, en wie weet ook meer vrouwelijke secondanten. Ook hier (binnen de liberalen) zorgde een meerderheid van stemmen voor het uiteindelijk resultaat.


Het is zoals het is; met dank aan het systeem dat we aanhangen. Achteraf neuzelen over wit of bruin, man of vrouw is daarom van een provincialisme dat niet past, zeker niet in een land waar sekse en kleur er niet toe doen. Of mogen doen.



Cultuur

De West-Europese beschaving heeft een veel groter en veelzijdiger geheel aan kunsten voortgebracht dan welke andere cultuur ook. Kortheidshalve beperk ik me tot de vergelijking met één andere cultuur: de islam.


Ook wereldwijd, eeuwenoud en religieus geïnspireerd. Bovendien in het centrum van de Nederlandse actualiteit. Wat heeft de islamcultuur bijgedragen aan de muziek? Weinig. Wat aan de schilderkunst? Weinig - dat kan ook niet als je afbeeldingen van mensen verbiedt. Wat aan allerlei andere podiumkunsten? Weinig - dat kan ook niet met allerlei geboden en verboden. De West-Europese kunst heeft zich met ruime steun van de machthebbers ontwikkeld. Eerst de kerken, later de adel en de maecenassen. In onze samenleving heeft de overheid deze onontbeerlijke financiële hulp overgenomen.


Een regering die aanzienlijk kort op subsidies voor muziek en andere (podium) kunstvormen gaat de islamcultuur achterna. Wie had dat van deze regering verwacht?



Vrijheid

In een klein aantekeningenboekje houd ik bij welke uitspraken van politici ik wijs of inspirerend vind. Na het afgelopen CDA-congres begon ik terug te bladeren in dit boekje en kwam daar het volgende citaat van Piet Hein Donner tegen uit 2003:


'De individuele vrijheid die wij decennia als ideaal hebben genomen berustte op de zekerheid dat er een samenleving was waarop je kon terugvallen. Maar die samenleving is zijn vanzelfsprekendheid kwijt. Vrijheid zonder samenleving stelt geen klap voor. Dat is de meest gruwelijke onzekerheid die je als mens maar kunt hebben.'


Het motto van het komende kabinet, 'Vrijheid en verantwoordelijkheid', geeft al aan waar de prioriteiten liggen. Niet voor niets moet de vrijheid van het individu ook door dit kabinet gewaarborgd en bevochten worden. Maar laten we wel wezen, vrijheid zonder samenleving stelt geen klap voor.



Zijlijn

Wat een eng mannetje is dat, die daar naast de koningin staat en zijn handjes net zo kneed als Hare Majesteit (Ten Eerste, 15 oktober).


En die arme Edith van Volksgezondheid staat nu al aan de zijlijn. De jongens van de deur zien er ook niks in en gaan alvast aan de koffie. Wat een lamlendig begin.



Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden