Geachte Redactie

Sociale psychologie

Toen ik in 1970 eerstejaars student psychologie was kocht ik het boek Idolen van de psycholoog van hoogleraar J. Linschoten. Dat boek is inmiddels al lang 'weg', maar zijn tekst over de 'zelfbetrokkenheid' van de onderzoekspsycholoog heb ik onthouden.


Het gaat over het feit dat de onderzoekspsycholoog de mens tot studie-object heeft, terwijl hij ook zelf als mens deel uitmaakt van de soort waarvan de drijfveren en het gedrag worden onderzocht. Dat maakt dat de wetenschappelijke psycholoog een extra kritische opstelling moet hebben bij het onderzoeken van zaken waarover in de maatschappij reeds ideologische of religieuze overtuigingen bestaan. Die zijn in wetenschappelijke zin niet méér waar omdat veel mensen vinden dat ze waar zijn, en al helemaal niet omdat ze passen bij de privé-mening van de onderzoeker.


Nu speelt de kwestie rond de twee hoogleraren psychologie, die hun eigen, persoonlijke opvattingen evidence-based lijken te hebben gemaakt door het openbaren van gefraudeerd onderzoek. Vegetarisch etende onderzoekers kunnen natuurlijk uitstekend onderzoek doen naar de psychologische en sociale effecten van het wel of niet eten van vlees, net zoals een onderzoeker die zelf ongelukkig is in de liefde zich kan wijden aan solide onderbouwd onderzoek naar huwelijk en liefdesrelaties. Maar dan wel volgens de regels van de wetenschappelijke kunst uitgevoerd, met de benodigde dosis wantrouwen en voldoende transparantie en verificatie.


Dat de warme aandacht van de media verslavingsgedrag oproept hoort juist de psycholoog bij zichzelf te herkennen. Niet de aandacht is verslavend, maar wat het bij de persoon teweeg brengt. Het gezegde 'het zijn sterke benen die de weelde kunnen dragen', geldt met name voor de wetenschappers op populaire onderzoeksterreinen zoals de sociale psychologie.


Voldoende ijdelheid en enige zucht naar roem zijn belangrijk ingrediënten voor hen die hoogleraar (of bijvoorbeeld politicus) willen zijn, maar tegelijkertijd een meedogenloze valkuil waar er met regelmaat eentje met open ogen instapt.


Dick Adriaanse, Amstelveen psycholoog en psychotherapeut


Hulde

Mijn reactie op het artikel van Jeanet Meijs over het basisonderwijs (O&D, 12 september): hier ben ik het hartgrondig mee eens!


Na 39 jaar in het Speciaal Basisonderwijs ben ik geneigd te stellen dat dit artikel verplicht leeswerk moet zijn voor alle managers, beleidmakers, bovenschoolse directeuren, adviesorganen en wat er al niet meer is op dit gebied. Dat met de volgende vernieuwing genaamd 'Passend Onderwijs' de belangen van de zwakke leerlingen en daarmee de belangen van het hele onderwijs niet gebaat zijn, is zonder meer duidelijk. Wat de werkelijke oorzaken zijn van het falende onderwijs wordt in het artikel van Jeanet Meijs zeer helder geformuleerd. Als 'Den Haag' het onderwijs echt wil verbeteren, hoeft er geen nieuwe onderzoekscommissie te komen, maar kan dit artikel als uitgangspunt genomen worden. Hulde aan deze mevrouw.


Rein Veldboer, Den Oever


Te duur?

In haar stuk geeft Jeanet Meijs (O&D, 12 september) een prachtig overzicht van de improductieve chaos in het basisonderwijs. Een van haar punten betreft de matige opleiding van de pabo-studenten van mbo-niveau. Is mbo een voldoende niveau voor een leerkracht?


Mijn zoon van 8 krijgt op de Leonardo-basisschool les van een omgeschoolde ingenieur mijnbouw. Dat betekent een enorme kwaliteitsverbetering van zijn onderwijs.


Is het veel te duur om een universitair geschoolde leerkracht voor de klas te zetten? Het rijk trekt 5.000 euro per jaar per leerling uit voor basisonderwijs. Per klas van 25 leerlingen is dat 125.000 euro. Stel dat de universitaire leerkracht, inclusief sociale lasten, 60.000 euro kost, dan moet een beetje schoolbestuur van de resterende 65.000 euro het overige toch kunnen organiseren?


Hubert Pellikaan, Utrecht


Van Dam over Israël

In zijn column van 8 september stelt Marcel van Dam dat Israël de Palestijnse gebieden onrechtmatig bezet houdt. Wie ook maar een beetje op de hoogte is van de VN-Veiligheidsraadresoluties 242 en 338 weet dat Israël bezette gebieden dient te ontruimen als er tegelijkertijd sprake is van veilige en erkende grenzen. De grens met het ontruimde Gaza is allesbehalve veilig gezien de vele raketten die Hamas op Israël afvuurt. En zolang Abbas het niet over zijn lippen kan krijgen om Israël een Joodse staat te noemen, is van werkelijke erkenning geen sprake. Ook het vasthouden aan het recht op terugkeer van Palest ijnse vluchtelingen binnen de grenzen van Israël wijst daarop.


Van Dam doet de Israëlische democratie ernstig tekort als hij meent dat de anti-boycotwet niet op grote weerstand stuit bij de oppositie. De vredesbeweging aldaar wil nederzettingen in bezet gebied kunnen boycotten. Dat is heel iets anders dan het boycotten van Israël als geheel waar Van Dam in wezen toe oproept. Dat Van Dam zich weer eens anti-Israël uitlaat is één ding. Een loopje nemen met de feiten en achtergronden is iets anders.


H.J. Polak, Amsterdam


Niets is onmogelijk

Regelmatig worden de burger situaties gepresenteerd als onmogelijk te veranderen, omdat zij gebaseerd zijn op verdragen of afspraken. Zoals de redelijk geïnformeerde krantenlezer inmiddels echter weet, is de papieren wereld der afspraken niet noodzakelijk de reëel bestaande.


Zo is het wel degelijk mogelijk uit de eurozone te stappen of eruit verwijderd te worden, ook al wordt dat in de krant ontkend (Ten eerste, 9 september). Zoals de bepalingen in het Stabiliteitspact inzake begrotingstekorten en de no-bailout-bepalingen terzijde zijn geschoven, de ECB met haar steunaankopen zwaar buiten haar statutaire bevoegdheden is getreden en onze eigen regering inzake de Hedwigepolder heeft laten blijken zich niets gelegen te laten liggen aan internationaalrechtelijke bepalingen, zo zal ook blijken dat, als de druk maar hoog genoeg wordt opgevoerd, uit de euro stappen heel wel mogelijk is.


Zoals nu ook weer bij de Kunduz-missie, bewegen politici zich bij voorkeur in de wereld van wenselijk- heden, die vaak totaal ontkoppeld is van de realiteit. Alles wat ooit onmogelijk leek, is toch gebeurd.


Peter de Bode, Rotterdam


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden