GEACHTE REDACTIE: Vrije markt strategie vergroot armoede in Derde Wereld

Evenals Van den Oever (Forum, 4 maart) in zijn reactie op het artikel over de nadelige effecten van de vrije markt in ontwikkelingslanden (Forum, 28 februari), zou ik willen pleiten voor een betere besteding van ontwikkelingsgelden....

In tegenstelling tot hem zou ik echter daarbij niet de strategieën van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank als uitgangspunt willen nemen. Deze hebben geleid tot grote armoede en aantasting van bestaanszekerheid voor het merendeel van de bevolking van de landen waar deze politiek is toegepast. Basisvoorzieningen als onderwijs en gezondheidszorg zijn grotendeels in verval geraakt in bijna alle ontwikkelingslanden waar het IMF- en Wereldbank-credo van de werking van de vrije markt is toegepast.

Zo ook bijvoorbeeld in Vietnam, tot nu toe in de pers voorgesteld als een 'nieuwe tijger' vanwege de groeicijfers van de economie. De Wereldbank moest vorige maand in haar studie Vietnam Poverty Assesment and Strategy toegeven dat '51 procent van de bevolking in absolute armoede leeft'. Gezondheidszorg en onderwijs in Vietnam zijn volledig ondermijnd door de opgelegde structurele aanpassingsprogramma's, de blauwdruk van het IMF om via de werking van de vrije markt de economieën van ontwikkelingslanden te hervormen.

Als choquerend voorbeeld: in 1986 lagen in Vietnamese ziekenhuizen gemiddeld in elke twee bedden drie patiënten. Na het terugtrekken van de meeste overheidssteun in het kader van de hervormingen dienen patiënten niet zelden één tot twee maandsalarissen te betalen om alleen al toegelaten te worden tot een ziekenhuis. Hierdoor staat meer dan 60 procent van de bedden leeg.

De vrije markt als richtsnoer voor ontwikkelingspolitiek heeft gefaald. Aandacht voor de negatieve effecten van die politiek is zeker op zijn plaats.

AMSTERDAM R. Feddema

Marktdenken

Eindelijk eens een artikel dat grote vraagtekens zet bij de thans zo populaire ideologie van de vrije-markt-economie (Forum, 28 februari)

Hoewel de daarin geuite kritiek voornamelijk betrekking heeft op de promotie van het 'marktdenken' voor de ontwikkelingslanden, geldt de kritiek evenzeer voor Europa en met name Nederland. Het instorten van de Sovjet-Unie en het einde van de communistische planeconomie hebben ineens de weg vrijgemaakt voor de ongegeneerde terugkeer van het klassieke kapitalisme.

Hoe is het toch mogelijk dat het keynesiaanse economisch model, waarbij de staat globaal de economie bijstuurde, plotseling bij het oud vuil is gezet? Was dit model dan niet geschikt te maken voor onze hedendaagse situatie?

Wat mij verontrust is dat het huidige marktdenken niet echt ter discussie staat. Wij hebben meer dan ooit behoefte aan serieuze ideologie-kritiek, want het kapitalisme is ook een ideologie; een globale visie die alle problemen meent te kunnen oplossen en een zeker 'geloof' vereist.

Laten we eerlijk zijn, er zitten heel wat irrationele, mythologische, om niet te spreken van dogmatische elementen in het kapitalisme. Een van die dogma's is: 'de vrije-markt-economie heeft bewezen dat ze werkt.' Zeker, de markt werkt, maar dan wel tot op zekere hoogte. Dat iets grondig mis is met onze economie blijkt uit het feit dat tot op heden geen enkele oplossing kan worden gevonden voor de opheffing van de werkloosheid.

Terwijl de problemen toenemen, trekt de overheid zich steeds meer terug. Allerlei groeperingen in de samenleving vragen de overheid om bescherming, maar die overheid is te druk bezig met het oplossen van uitgebreide boekhoudkundige vraagstukken.

Zo komt de vrije-markteconomie met de volgende adviezen: de welvaart hoeft niet echt eerlijk verdeeld te worden, privatiseer uw instellingen zoveel mogelijk, reduceer de aanspraak op uitkeringen tot het minimum, houdt de lonen zo mogelijk op de nullijn (het zogenaamde middel ter bestrijding van de werkloosheid), maak u niet druk over het beperkte inkomen van de ouderen, beperk alles wat met 'zorg' te maken heeft, maak het onderwijs niet al te toegankelijk, enzovoort.

Wie verlost ons uit de ban van dit moderne kapitalisme?

AMERSFOORT Robert Adolfs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.