GEACHTE REDACTIE: Verkiezingen redden omroepen niet

De leden van de commissie Ververs zijn oudgedienden uit de tijd dat omroepverkiezingen nog een leuk fris idee waren, net zoals de witkar, de ontginning van de Markerwaard en het bouwen van de Bijlmermeer....

De ene helft wilde altijd een soort BBC in Nederland en de andere helft vindt betrokkenheid van de burger nog steeds iets om voor uit zijn bed te komen. En ach, omroepverkiezingen brengen toch leven in de brouwerij, niet waar? Waar het de heren commissieleden helaas aan ontbrak was kennis van de praktijk bij de publieke omroep.

Waar bestaat 'de publieke omroepcrisis' nou eigenlijk uit? Waren de omroepen tot in de jaren zeventig nog sterk verbonden met hun achterban en doelgroep, langzaam veranderden zij in verenigingen die de zendtijd in de handen gaven van ongeïnspireerde programmeurs die vooral wilden scoren om maar geen leden te verliezen.

Toekomstplannen over allianties en strategieën uitknobbelen werd belangrijker dan de werkelijkheid van alledag; het runnen van een private omroeporganisatie zonder winstoogmerk.

Midden jaren tachtig ontbrak het vrijwel alle publieke omroepen aan visie. Het idee dat men het mandaat bezat van duizenden betalende leden werd vertaald in: als ze maar niet weglopen bij ons. De verenigingsidentiteit werd vergeten.

Veel plannen, dat wel, dossiers vol toekomstvisies. Maar te weinig aandacht voor de koers van vandaag, het personeel en de programma's. Gevolg: onzekerheid bij het personeel, creatief talent vlucht weg, begint voor zichzelf, en de achterblijvers doen maar voort in bange afwachting van.

De omroepen verloren hun smoel. Zij kunnen geen programma's meer maken, omdat ze geen kennis van zaken meer in huis hebben. Staat er onverhoopt een talentje op, dan heeft deze of gene een veel opwindender toekomst bij een produktiehuis dan bij een omroep.

Alleen in nieuws, actualiteiten en documentaires heeft de publieke omroep, voorlopig nog, het primaat. Door al dat geniks, zijn de omroepverenigingen nu bijna lege hulzen met vooral actualiteitenrubriekjes. Verkiezingen voor instanties die bijna vijftien jaar niet hebben omgekeken naar de luisteraar en kijker, lijken mij op voorhand al een aflopende zaak. Dat de TROS de verkiezingen zou winnen geeft alleen aan dat men graag 'commercieel' kijkt, maar daar hoef je geen volksraadpleging voor te houden.

Omroepverkiezingen laten de publieke omroepen in hun slaap sterven. Je houdt in 1997 verkiezingen en misschien in 2001, als ze geluk hebben, maar in 2005 mogen ze blij zijn als ze onder een voorkeuze toest staan.

Verkiezingen veranderen niet wat moet veranderen: de verenigingsbesturen moeten zich realiseren dat het gaat om wat je uitzendt vandaag, niet om wat je van plan bent. Dan pas heeft het publieke bestel recht van bestaan. Kap er anders mee.

De omroepverenigingen zitten vast, omdat ze zijn vastgegroeid aan hun vergaderstoelen. Ze moeten zich storten op de programma's.

Stel strikte voorwaarden aan de programma's van de publieke omroep. Laat de platgetreden paden aan de commercie, en maai de Veronica's het gras voor de voeten weg met originaliteit. Strategische allianties om de commercie het hoofd te bieden vergroten alleen de grootste gemene deler.

Innovatie, vreedzame coëxistentie en collegiale samenwerking is gewenst. Het is geen schande als het niet scoort, als het maar scoort bij de leden.

UTRECHT Joeri Prinsenberg

Flutseries

Bij het lezen van het voorstel van de commissie Ververs tot het invoeren van omroepverkiezingen bekroop mij een licht gevoel van onbehagen. Het feit dat er vier op Nederland gerichte commerciële omroepen zijn vind ik al erg genoeg.

Deze volstrekt overbodige zenders met hun spelletjes, quizen en afgezaagde Amerikaanse flutseries en talkshows zorgen ervoor dat de STER-opbrengsten teruglopen door de optredende inflatie van reclamegelden. Het gevolg is dat de publieke zenders steeds moeilijker in staat zijn om zichzelf te bedruipen.

Om te bepalen hoe de zendtijdverdeling op Nederland 1, 2, en 3 plaats moet vinden, wil ik voorstellen dat iedereen vrij is om lid te worden van één of meer van deze omroepverenigingen tegen een vastgesteld minimumbedrag van tien of twintig gulden per jaar.

Zo'n lidmaatschap heeft dan twee functies. In de eerste plaats zorgen de bijdragen voor extra inkomsten voor de betreffende omroep. In de tweede plaats levert dit de basis voor de vaststelling voor de zenderverdeling. Het lidmaatschap dient dan uiteraard losgekoppeld te worden van de omroepgidsen.

In de nieuwe situatie zou de zendtijdverdeling dan eens per jaar vastgesteld moeten worden op grond van het aantal (tientjes) leden per omroep. Dit komt er op neer dat alleen gemotiveerde keuzes meetellen.

Wie invloed wil uitoefenen op de zenderverdeling betaalt eraan mee: de rest kan zonder problemen naar Veronica cum suis kijken. Zijn er omroepen die te weinig leden overhouden dan is dit erg jammer, maar ze voegen dan blijkbaar weinig toe aan de commerciële zenders en missen zodoende bestaansrecht.

BEUNINGEN Marc Smijers

Overbodig

Omroepverkiezingen zijn een volstrekt overbodig instrument voor zendtijdverdeling. Hét instrument daarvoor bestaat al: het abonnement op het programmablad.

Verplicht de zuilen om programma's te maken die specifiek zijn voor hun levensbeschouwing, en verbied ze om met zogenaamde 'algemene' programma's te concurreren met de commerciële omroepen.

Omroepverkiezingen zonder een grondige herziening van het huidige bestel zullen alleen leiden tot nog meer van hetzelfde en nog meer irritante reclame voor de eigen zuil naast de bestaande commerciële reclame die de publieke omroep al bijna ononderscheidbaar maakt van de commerciële.

VEENENDAAL Jan D. Breemer

Kwaliteits-tv

Wat mij opvalt is dat niemand het positieve effect van omroepverkiezingen ter sprake brengt.

Is het niet zo dat mensen meer op kwaliteit zullen gaan stemmen? Een heleboel mensen waarderen kwaliteits-tv en willen het ook wel vaker zien, maar kwaliteit is meestal hoogdrempelig.

Bij een stemming denken mensen vaak goed na over wat goed en fout is. De waardering voor een station zal meer blijken in een stemming, dan alleen maar in de kijkcijfers, waarin juist laagdrempeligheid en het pulp-gehalte goed tot uiting komen.

TUITJENHORN

Michiel Ouwehand

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden