GEACHTE REDACTIE: Ontwikkelingshulp helpt het Westen

Met veel belangstelling las ik het interview met Pronk en Bolkestein in de Volkskrant van 14 februari...

Natuurlijk is het bij het bedrijven van ontwikkelingshulp van wezenlijk belang om de maatschappelijke situatie, veiligheid en dergelijke in de beschouwingen te betrekken. Maar het al of niet verlenen van hulp mag niet worden bepaald door de vraag in hoeverre dergelijke kwesties in het betreffende ontwikkelingsland wel in orde zijn.

Heel vaak is het zo dat twijfelachtige regimes in de ontwikkelingslanden aan het bewind zijn. De eersten die daaronder lijden zijn de burgers zelf. Als het Westen zijn handen van zulke landen aftrekt, worden niet in eerste instantie de regeringen getroffen, maar wèl de bevolking ter plaatse.

Het stoppen van bilaterale hulp - hulp direct aan de centrale regeringen - treft de regeringen en is derhalve terecht. Maar de hulp via particuliere ontwikkelingsorganisaties bereikt vaak wel de burgers in de ontwikkelingslanden: de hulp wordt buiten de regeringen om in natura en kennis gegeven.

Wil men wezenlijk bijdragen aan maatschappelijke veranderingen in deze ontwikkelingslanden, dan moet het algemene denkpatroon in die landen worden veranderd. Dit betreft werk van zeer lange adem. Alleen door ter plaatse aanwezig te zijn en te praten met de mensen - op straat en in de regeringskantoren - kan de algemene mening in een land veranderen. Veel van wat de mensen als 'gewoon' ervaren (ook op het gebied van de mensenrechten) wordt dan langzaam aan met een ander oog bekeken.

Het opleggen van westerse normen en waarden heeft geen zin en strijkt, vooral in voormalige westerse koloniën, rechtstreeks tegen de haren in. Het langzaam 'omturnen' van de mening werkt wel.

Juist het uitvoeren van kleine projecten in de ontwikkelingslanden geeft een prachtige entree in die landen. De bevolking krijgt het gevoel niet door de wereld in de steek gelaten te zijn en ondertussen worden kleine problemen aangepakt via projecten op het gebied van gezondheidszorg, hygiëne, onderwijs, watervoorziening en dergelijke.

Als Bolkestein dan zo sterk kijkt naar het belang van het Westen, dan moet hij zich wel realiseren dat het Westen gebaat is met rust in de wereld, ook in de Derde Wereld. Als de mensen zich happy voelen in hun eigen land dan komen ze echt niet naar West-Europa, waar Bolkestein zich zo druk over maakt.

Wil men echt iets veranderen in de wereld dan is geduld de enige oplossing. Het geeft geen pas de Nederlandse rijksbegrotingssituatie aan het beleid ten grondslag te laten liggen.

WAGENINGEN A.B. Pomper

Wereldvreemd

'Werk met een doel'. Daarmee afficheert de Stichting Nederlandse Vrijwilligers (SNV) zich in de media.

Maar de overbetaalde en overschatte beroepshelpers van SNV lijken helemaal geen doel meer te hebben. Verdwaasd en wereldvreemd dolen zij rond over de Afrikaanse savanne, op zoek naar nog een project om hun veel te ruime budget voor het eind van het jaar op te maken.

Waren vrijwilligers in de jaren zestig veel te idealistisch, tegenwoordig zijn de duurbetaalde ambtenaren in het veld veelal cynisch en apathisch. De ene helft vermagert zienderogen en kwijnt weg onder frustraties en mislukkingen, terwijl de andere helft zich gewetenloos volpropt en klem zuipt tijdens het netwerken op de talrijke congressen en ambassadefeestjes. En dan verbaast men zich nog dat het draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking afbrokkelt.

Als ondanks alles eenderde van de projecten volgens de ministeriële onderzoekers toch succesvol blijkt te zijn, is de volgende vraag: waarom is het ene project succesvol en het andere niet? Het antwoord ligt niet in het nieuwste modewoord dat hol weerkaatst tegen de marmeren trappen van de Haagse burelen (momenteel is dat 'goed bestuur', daarvóór werden we onder meer doodgegooid met speerpunten zoals basis-gezondheidszorg, vrouwen, bevolkingspolitiek, milieu, jongeren, plattelandsontwikkeling, industrialistatie en vrij ondernemerschap).

Het werkelijke antwoord ligt in de persoonlijke gedrevenheid van de projectuitvoerders, de actieve participatie van de begunstigde bevolking, en pas lang daarna de voornoemde aspecten, waarvoor het incestueuze ontwikkelingswereldje steeds weer zo'n onbegrijpelijk academisch jargon bedenkt.

Het gaat allereerst om de wil iets tastbaars te bereiken, niet om de wetenschappelijke onderbouwing. Oplossingen zijn vaak simpeler en aardser dan altijd wordt beweerd. Maar vergaderend Den Haag heeft last van muffe kantoorlucht.

Ik geef vast enkele aandachtspunten. De uitvoering van projecten moet overwegend in handen komen van gemotiveerde, goed opgeleide jongeren, die nog blij zijn met een normale dagvergoeding. Vrij spel voor de markt leidt tot catastrofes. Op het budget van ontwikkelingsamenwerking kan 50 procent worden bezuinigd en toch een twee keer zo goed resultaat worden behaald.

Het stellen van haalbare (bescheiden) doelen is misschien minder aantrekkelijk voor publiciteitsgeile bobo's, maar vergroot dank zij de betere resultaten toch het draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking bij Jan en Truus Modaal.

AMSTERDAM Raf Grubben

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden