GEACHTE REDACTIE: Onderscheid versterving en euthanasie moet blijven

De afgelopen weken was er veel commotie over het verstervingsbeleid van het verpleeghuis 't Blauwbörgje. In de loop van de discussie is gezegd dat versterving een soort brug zou kunnen vormen tussen voor- en tegenstanders van euthanasie....

Bij euthanasie gaat het om een dokter die een dodelijk middel toedient aan een patiënt op diens vrijwillig en uitdrukkelijk verzoek. Het kan ook een situatie betreffen waarin de patiënt niet meer bij machte is het verzoek te uiten, maar het verzoek eerder zeer duidelijk schriftelijk vastgelegd heeft. De patiënt kan een familielid of iemand anders schriftelijk gemachtigd hebben om dit verzoek kracht bij te zetten als hij dat zelf niet meer kan.

Bij versterving kan het gaan om vier verschillende situaties.

1. Een patiënt die ernstig ziek is, maar nog helder en wilsbekwaam kan besluiten te stoppen met eten en drinken. Hij weigert bewust en duidelijk verdere behandeling en ook voedsel en vocht om op die manier - mits goed begeleid - zijn stervensproces te bekorten. Niemand heeft het recht om hem dan per sonde voedsel op te dringen.

2. Een patiënt die niet meer wilsbekwaam is en vroeger een verklaring heeft opgesteld waarin hij aangeeft dat hem in bepaalde omstandigheden (zoals bij dementie) geen voedsel en vocht meer toegediend mogen worden.

3. Een andere situatie is het als een patiënt niet meer wilsbekwaam is (en ook vroeger geen verklaring heeft opgesteld), maar nu in zijn gedrag aangeeft dat hij niet meer wil eten en drinken. De arts moet dan onderzoeken waar die weigering vandaan komt: doet bijvoorbeeld het slikken pijn? Of is het een algemeen onderdeel van het stervensproces? In dat laatste geval is het in veel verpleeghuizen gelukkig gebruikelijk om het gedrag van de stervende patiënt te respecteren en hem alleen nog vocht en voedsel aan te bieden zonder het verder - al dan niet via een sonde - op te dringen.

Een vierde situatie is de ernstig demente patiënt die daarnaast bijvoorbeeld ook nog lijdt onder benauwdheid. Als de patiënt geen euthanasieverklaring heeft opgesteld, kan de arts geen euthanasie toepassen omdat er geen sprake is van een uitdrukkelijk verzoek. Levensbeëindiging is in zo'n geval verboden en zal niet zonder justitiële gevolgen blijven.

Om die gevolgen te ontlopen wordt dan wel eens besloten tot het staken van de toediening van voedsel en vocht, een verkapte vorm van levensbeëindiging-zonder-verzoek. De Nederlandse Vereniging voor Vrijwillige Euthansie, die het zelfbeschikkingsrecht van patiënten als uitgangspunt heeft, wijst dit laatste af: levensbeëindiging zonder verzoek moet, welke methode er ook gehanteerd wordt, altijd onderworpen worden aan het oordeel van justitie.

AMSTERDAM

T.M. Cornelisse-Claassen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden