GEACHTE REDACTIE: Bevrijdingsdag moet losser komen van context Tweede Wereldoorlog

De eerste week van mei herinnert de Nederlander eraan dat dit land eigenlijk nooit veel méér heeft meegemaakt dan de Tweede Wereldoorlog....

De aandacht voor deze zo aangrijpende episode uit de geschiedenis blijft onverminderd. Gretig werden vorig jaar de woorden van Daniel Goldhagen verslonden. De Amerikaanse socioloog schreef wat vele Nederlanders al meer dan vijftig jaar al of niet heimelijk dachten: niet alleen de Duitse leiders waren verantwoordelijk, maar ook de lagere echelons droegen bereidwillig hun steentje bij aan de vestiging van het Duitse rijk en de vernietiging van het joodse volk. Deze veronderstelling werd in bepaalde kringen op zich al gevierd als een bevrijding.

De afgelopen jaren is bij de talrijke herdenkingsverenigingen die dit land rijk is, het idee gerezen ook de 'Duitse agressor' te betrekken in herdenking en viering van WO II. Onder het motto 'Vrijheid vier je met je buren' werden dit jaar burgemeesters, ambassadeurs en andere hoogwaardigheidsbekleders over de grens gehaald om hier getuige te zijn van de verschillende festiviteiten en plechtigheden, om te zien hoe lucide en integer ons land met zijn verleden omgaat. Waarin een klein land al niet groot kan zijn.

De statistische realiteit lijkt echter een andere te zijn dan de door De Jong gedicteerde en de slaafs gevolgde versie van 'de bange jaren 1940-'45'. Verschillende studies hebben inmiddels ruimschoots aangetoond dat dit volk zich bij lange na niet zo heldhaftig heeft gedragen, dat bijvoorbeeld meer dan de helft van dit land collaboreerde, of zo u wilt accomodeerde, met de bezetter en dat Nederland een beschamende tweede plaats inneemt op de lijst van landen waar relatief de meeste joden zijn verdwenen. Het parool: 'opdat men niet vergete' lijkt in Nederland maar deels te zijn opgevolgd.

Schrijnender is het echter dat de geschiedenis zich lijkt te herhalen: met man en macht wordt het debâcle Srebrenica onder het tapijt geveegd en wederom is het aan het RIOD om deze zwarte bladzijde nog enigszins leesbaar te maken.

Ik pleit hier niet voor afschaffing van de viering van de bevrijding, noch voor het collectieve boetekleed. Wel lijkt het me van belang de viering van bevrijding in een algemenere, minder specifiek aan de Tweede Wereldoorlog verbonden, context te plaatsen. Want in een land waar men de oorlog in Indonesië nog steeds als 'politionele acties' aanduidt, kortom een land dat op zijn zachtst gezegd onhandig omgaat met zijn verleden, lijkt de bevrijding nog ver weg.

GRONINGEN

Bastiaan van Nieuwstadt

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden