Geachte heer de Waal, beste Lodewijk,

Na lezing van het vraaggesprek dat u had met NRC Handelsblad (dinsdag jongstleden), kreeg ik de schier onbedwingbare neiging een column te schrijven met de kop 'Exit de Waal', waaronder zich dan een stuk moest voegen waarin de redenen voor uw ontslag als FNV-voorzitter stonden opgesomd....

Het kabinet-Balkenende heeft u getypeerd als een 'horrorkabinet', en in het voornoemde interview lees ik uit uw mond over het CDA-PvdA-kabinet in wording: 'Dit kabinet wordt erger. Dit is onwerkelijk.' U voorziet 'voor Nederlandse begrippen een grote sociale clash'. Verderop lees ik dan u woedend bent. 'Niet institutioneel, maar echt woedend.'

Deze emotie richt zich, begrijp ik, op de omvang van het bezuinigingspakket waarover CDA en PvdA deze week in Den Haag overeenstemming bereikten. Negentien à twintig miljard euro bruto, maar omdat daar vijf tot zes miljard aan extra uitgaven tegenover staan, komt dat uit op veertien tot vijftien miljard euro netto aan bezuinigingen. Hiermee, stelt u, 'helpt het nieuwe kabinet de economie om zeep'.

Mijn eerste vraag gaat over uw gebruik van de taal. Misschien vindt uw achterban het prachtig, maar ik erger me nogal aan de boertige wijze waarop u uw opvattingen pleegt te ventileren. Overdrijving is uw enige stijlfiguur. Een 'horrorkabinet' als typering voor die brave centrum-rechtse club van JPB? Dat is heus overdreven. En als het aanstaande centrum-linkse kabinet dus 'erger' is, welke term gaat u daar dan wel niet voor verzinnen? Moordenaarskabinet?

Een beetje overdrijven is op z'n tijd heus toegestaan, maar omdat u steevast en stelselmatig op te hoge toon spreekt, gaat het effect verloren. Zo zegt u elders in het interview dat u de ambitie heeft 'kleptocraten het land uit te jagen', en daarmee doelt u dan op bestuursleden van ondernemingen die in uw ogen te hoge vertrekpremies hebben ontvangen. U zou graag een prohibitief hoog belastingtarief introduceren dat het verstrekken van dit soort bedragen sterk ontmoedigt, en o wat zou ik u graag bijvallen - maar door dit tarief 'de kleptocratentax' te noemen maakt u mij dat bijna onmogelijk. Mijn vraag is dus waarom u altijd klinkt als een tv-reclame: te hard en te opdringerig om doeltreffend te zijn? Is het soms de dwingende cultuur in uw organisatie? Uw mede-bestuurder Agnes Jongerius doet namelijk precies hetzelfde.

Taal is het voertuig van de geest, zoals u weet. Het denken bij uw vakcentrale is inderdaad in lijn met de toon waarop u praat. U lijkt af en toe sprekend op een muisje van Pavlov. Zo'n mededeling als die van Wouter Bos, woensdag, dat hij u graag wil bijpraten, die is toch dodelijk? Ik lees daarin: De Waal heeft weer eens slecht geïnformeerd voor zijn beurt gesproken. Of wenst u dat anders op te vatten?

Dan de inhoud. Uw verontwaardiging over de omvang van het bezuinigingspakket is zo misplaatst. In groot gezelschap, dat wel, stond u namelijk aan de verkeerde kant in de luxe-discussie onder Paars II. U eiste in een hoogconjunctuur op hoge toon extra overheidsuitgaven; die heeft u gekregen; en nu betaalt u, met de rest van Nederland, de prijs voor die waanzin. Had u destijds aan mijn kant meegestreden, had u aangedrongen op voorzichtigheid, en gepleit voor een ruim financieringsoverschot, en had men in Den Haag naar ons geluisterd, dan was al dat bezuinigen nu overbodig geweest.

In NRC Handelsblad zegt u: 'In slechte tijden is het niet erg om het tekort weer te laten oplopen. Dat zal elke econoom bevestigen.' Daar heeft u gelijk in. Maar daar hoort bij, zoals iedere econoom u zal bevestigen, dat in goede tijden het overschot moet oplopen. Uw woorden van vandaag klinken huichelachtig in het licht van uw woorden van gisteren. Ik heb daar moeite mee, begrijpt u dat?

Daarmee kom ik op de mogelijkheid van een sociaal akkoord. Hierover zegt u: 'Er is niemand om mee te onderhandelen. (...) Inleveren zonder er iets voor terug te krijgen, daar hoef ik niet over te onderhandelen.' Vandaar dat u aanstuurt op die 'grote sociale clash'. Mag ik zeggen dat ik dat hoogst onverantwoordelijk vind, juist van een vakbondsleider?

Uw maatschappelijke functie is toch om op solidaire wijze op te komen voor de belangen van werknemers en uitkeringsgerechtigden? Wat u, zonder verdere tegenprestatie van werkgevers en overheid, terugkrijgt voor serieuze loonmatiging is behoud van werkgelegenheid, een lager bezuinigingsbedrag, vermindering van de problemen bij pensioenfondsen, en de kans om de koppeling tussen lonen en uitkeringen in stand te houden in een laagconjunctuur.

Ik zou denken: wees er blij mee, tel uw zegeningen, en toon leiderschap door dit uw leden uit te leggen. Uw huidige opstelling kost banen, veroorzaakt extra bezuinigingen, brengt de pensioenen van uw leden in gevaar en is risicovol voor de inkomenspositie van uitkeringsgerechtigden. Dus als er straks een grote sociale clash komt staat u (weer) aan de verkeerde kant.

Als linkse jongen met een warm hart voor werknemers en mensen die zijn aangewezen op een uitkering ben ik het kortom in bijna alles met u oneens - tot aan uw taal toe. Ligt dat nou alleen aan mij of ligt dat misschien ook een beetje aan u?

Met hartelijke groet,

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden