'Gatsie, een fietsvakantie'

Ze wisten dat er een markt was voor fietsvakanties en uiteindelijk kregen ze gelijk, Ilja Bendeler en zijn compagnon Frits Deben....

Op de allereerste reis sloeg de pech genadeloos toe en voormalig belastinginspecteur Ilja Bendeler was wanhopig. Bendeler (toen 36) wilde fietsreizen gaan organiseren. Dat leek hem leuker dan een leven lang werken bij de fiscus. Maar de eerste poging had iets van een nachtmerrie.

Het ging mis in het Franse plaatsje Auzon in juli 1981. Die eerste tocht heette 'de Ronde van Zuid-Frankrijk' en was van zwaar kaliber. Ruim twintig ervaren wielrenners hadden geboekt en op die zomerdag, daar in het warme zuiden, hadden ze de etappe van de derde dag volbracht en keken verlangend uit naar de volgauto, een bus die Bendeler zelf had vertimmerd.

In de bus lag praktisch alles wat ze hadden meegenomen, inclusief schone kleren. Het voertuig stond bewegingloos bij het startpunt. Kapot. En een van de begeleiders was van het dak gevallen toen hij bagage aflaadde. Hij kon niet lopen en niet zitten en werd op de bagage gelegd, toen een vervangende bus was gevonden, zo'n befaamde Citroën HY. Die was eigenlijk te klein, maar je moet wat. De eerste etappe van de HY was een rit naar het ziekenhuis waar een röntgenfoto de waarheid onthulde: het been was gebroken.

Eindelijk onderweg naar de bezwete klanten ontspon zich in de bus een discussie tussen Bendeler en een andere begeleider, een zekere Frits Deben. Moest je de renners niet hun geld teruggeven, opdat ze naar huis konden? Deben vond van niet: je stuurt niet 25 man naar huis.

De fietsers accepteerden de tegenslag en beschouwden het zelfs als een ervaring. Het schiep een band in de groep en met de begeleiders. Sommige deelnemers boeken nog steeds bij Cycletours. 'Maar als die pech je vandaag de dag zou overvallen', zegt Deben, 'zou je worden afgebrand.'

Deben was een 29-jarige student antropologie, zo'n typisch 'product' van de jaren zeventig: studeerde, maar leidde ook toneelproducties, verdiende nu en dan wat met lesgeven en was voor alles bezig het leven te ontdekken, veelal vanuit de kroeg.

Vlak voordat hij zou afstuderen, belde Bendeler. De tweede Ronde van Zuid-Frankrijk was in augustus verreden en goed verlopen. Bendeler wilde er een echt bedrijf van maken op voorwaarde dat Deben zijn compagnon zou worden. Deben accepteerde.

In het najaar, in een veel te ruim souterrain aan de Keizersgracht in Amsterdam, werd een kantoortje ingericht. Met één telefoon en verder vrijwel niets. Het was de geboorte van de latere marktleider Cycletours.

Bendeler en Deben hingen glasgordijnen voor de ramen. Van buiten hoefde je niet te zien hoe klein het bedrijf was. En als die ene telefoon rinkelde, probeerden ze er allebei het eerst bij te zijn.

Tegen de muren en de radiatoren van de afdeling productontwikkeling van Cycletours in Amsterdam-Noord staan ze nu ingelijst, die stencils van twintig jaar geleden waarop het bedrijfje van toen nieuwe tochten aankondigde.

Deben geeft een imitatie van sommige reacties die hij kreeg toen Cycletours in 1982 voor het eerst op de Vakantiebeurs in Utrecht stond. Hij trekt een vies gezicht en zegt met een bekakt stemmetje: 'Fietsvakanties? Fietsen in je vakantie? Gatsie, ik ben al zo moe.'

Maar Bendeler en Deben schrokken toen ze een jaar later in Amsterdam voor het eerst de FietsVakantieBeurs organiseerden. Toen ze 's ochtends de deur openden van het Beursgebouw aan het Damrak, stond er een rij die bij de Bijenkorf de hoek omging richting Centraal Station.

'Die gekken in Amsterdam', zoals Bendeler en Deben werden genoemd in de reiswereld, gingen fietsreizen organiseren voor My Way, voor de ANWB, voor Transalpino en nog wat opdrachtgevers. En OAD werd mede-aandeelhouder, wat betekende dat de brochures bij de reisbureaus in de rekken kwamen.

Cycletours groeide, maar niet vanzelf. Er was in de beginjaren geen geschikte fiets voor de potentiële klant. Tussen het zware, oer-Hollandse rijwiel en de racefiets was weinig te vinden. Met een fabrikant in Azië en later met Gazelle ontwierp Cycletours een stevige fiets, maar met een recht stuur, 21 versnellingen en klikschakelaars aan het stuur, zoals mountainbikes die hebben.

Tegenwoordig heeft Cycletours het aanbod keurig gesegmenteerd. Er zijn tochten voor klimtijgers, voor ouders met kinderen, tochten in China of Vietnam en voor de levensgenieters individuele reizen langs de Loire of de Donau.

Deben is niet ontevreden, maar soms wordt hij wat weemoedig. Gestaag - grote schokken doen zich zelden voor - is Cycletours gegroeid naar het marktleiderschap met zo'n vijftienduizend klanten per jaar. Met als bijzonderheid dat bijvoorbeeld Amerikanen en Fransen die in Nederland uit fietsen gaan, later in Amsterdam een tour boeken door Toscane.

Het loopt goed. Deben fietst nog wel eens een tocht mee en heeft waardering voor zijn klanten. Anders dan de doorsnee-toerist tonen ze respect voor de mensen die ze onderweg ontmoeten, maar de hang naar comfort groeit.

Op Cycletours' reizen door Toscane konden ze in de jaren tachtig overnachten in het klooster bij San Gimignano met uitzicht op dat schitterende stadje met zijn vijftien middeleeuwse torens. In het begin waren de reacties enthousiast. Hoe is het mogelijk dat je daar kon rondlopen en genieten van het uitzicht?

Dat enthousiasme is omgeslagen in kritiek. De hang naar luxe neemt toe en de kamers in het klooster zijn eenvoudig. 'Er is geen driekleuren-douche', zegt Deben. Met vrienden heeft hij er nog wel eens overnacht, maar uit de brochures is het klooster geschrapt: te primitief. Commercieel gezien maakt het Deben niets uit, maar hij vindt het 'zo zonde, zo jammer'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden