Gat in ozonlaag zuidpool is al zo groot als Europa

De ozonlaag boven de zuidpool breekt de laatste weken bijzonder snel af. Half september werd al een gat in de ozonlaag gemeten met een oppervlak zo groot als Europa en twee keer zo groot als in de jaren 1993 en 1994....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Dit beeld schetst de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO), een onderdeel van de Verenigde Naties dat is gevestigd in Genève. De woordvoerder spreekt van de snelste afbraak die wetenschappers ooit boven Antarctica hebben waargenomen.

Meestal manifesteert het gat in de ozonlaag zich pas in oktober. Maar op sommige plaatsen was een paar dagen geleden al meer dan de helft van de ozon verdwenen. De komende maand zal naar verwachting nog meer ozon worden afgebroken. Het gat zal niet veel groter worden, maar de kans bestaat dat bijna al het ozon eruit verdwijnt, aldus het WMO.

Elk voorjaar, in het zuidpoolgebied begint dat in september, wordt de ozonlaag boven Antarctica afgebroken. Iets soortgelijks doet zich op het noordelijk halfrond voor in de periode maart-april. De ozonlaag bevindt zich ruim vijftien kilometer hoog in de stratosfeer en beschermt het leven op aarde tegen de schadelijke ultraviolette straling van de zon. Die straling kan bij mensen huidkanker en oogziekten veroorzaken, daarnaast ecosystemen verstoren en de landbouwproduktie verlagen.

De ozonlaag wordt afgebroken door chloor-verbindingen die in grote hoeveelheden door menselijke activiteit in de stratosfeer zijn gekomen. In koelkasten en bij de produktie van elektronica wordt veel van de zeer stabiele cfk's (chloorfluorkoolwaterstoffen) gebruikt. Die komen na verloop van tijd in de stratosfeer en vernietigen het ozon.

In internationale verdragen is afgesproken het gebruik van deze cfk's te beëindigen. De geïndustrialiseerde wereld, waar het gebruik het hoogst is, heeft afgesproken voor het eind van dit jaar te stoppen met cfk's. De ontwikkelingslanden hebben tien jaar uitstel gekregen. Er komen dus nog steeds cfk's bij en dat verklaart waarom de afbraak elk jaar ernstiger is.

Bovendien is de temperatuur in de stratosfeer boven het zuidpoolgebied deze maanden extreem laag, kouder dan 80 graden Celsius. De afbraak gaat sneller bij lage temperaturen. De WMO verwacht dat de hoeveelheid chloor in de ozonlaag pas na 2000 zal dalen en de afbraak niet meer zal toenemen.

Ook het gebruik van andere stoffen die de ozonlaag afbreken, moet tegen die tijd aan banden zijn gelegd. Een daarvan is het landbouwgif methylbromide, dat per molecuul dertig keer krachtiger werkt dan cfk's. Volgens R. Bojkov van de WMO zijn de nieuwe bevindingen aanleiding om drastisch het mes te zetten in het gebruik van alle stoffen die de ozonlaag afbreken. In december is er een vergadering onder auspiciën van de VN, waarin het gebruik van methylbromide uitgebreid aan de orde komt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden