Gat in de ziel

Wat onschuldig begint eindigt in zelfmoord, wat als bloem opengaat verdwijnt in bloed. Het lijden van de jonge Werther van Johann Wolfgang Goethe, dat lees je toch niet!...

Geschreven werd het in 1774, in vier weken, door een anonymus. Een jaar later stoven de vertalingen al door Europa en was Wer ther symbool voor de zwartste zelf moord romantiek die zich denken laat. De auteur, inmiddels bekend als Goethe (25 jaar), had een gat in de ziel van zijn tijd geslagen: achter de bepoederde werkelijkheid lag een baaierd aan onvervulde en onmachtige gevoelens. En die baaierd ligt er natuurlijk nog altijd. Daar om is Het lijden van de jonge Werther het boek dat nooit vergeten raakt, het boek dat telkens weer vertaald en heruitgegeven wordt. En lezers vindt.

Goethes roman is niets anders dan een bundel snelle, korte brieffragmenten, ironisch en dwepend, scherp en weemoedig, agressief en halfzacht, beheerst en sentimenteel. Brieven aan een verre vriend over hoe hij, Werther, Lot te ontmoet en de volslagen vervoering die daarop volgt. Het lyrische en het wanhopige wisselen elkaar in hoog tempo af.

Waar achtig, het boek heeft tempo, ritme, het is subtiel gecomponeerd, met onder iedere zin en onder ieder woord een literaire bezetenheid om de geliefde Lotte nader te komen. Ro mantiek op z'n zwartst: de extatische liefde die alleen door de dood en in de dood haar vervulling vindt.

Niemand durft meer zo te schrijven, maar ik wed dat veel van wat Goethe in zijn Wer ther schrijft nog altijd geldig is. En iedere schrijver en iedere lezer zou diep in zijn hart zich zo willen laten gaan. Zijn paard willen zadelen en voortjagen door onbebouwde velden bij wijze van spreken. Het stof van zijn pistolen willen blazen en brieven sturen over liefde, hartstocht, eeuwige

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden