Gat in de Markt verhit Gronings gemoed

Een gat in de Grote Markt of geen gat in de Grote Markt. Dat is de vraag als de inwoners van de stad Groningen vandaag naar de stembus gaan om in een referendum te beslissen over het plan voor ingrijpende nieuwbouw aan de noordzijde van de 'huiskamer' van Groningen....

Een 'nee' van 30 procent van de stemgerechtigden, ofwel 43.526 mensen, is nodig om de tegenstanders, verenigd in het comité 'Geen Gat in de Grote Markt (GGGM)', vanavond feest te laten vieren. Dat aantal wordt naar verwachting gemakkelijk gehaald. Wat door het gemeentebestuur, PvdA-wethouder Smink van ruimtelijke ordening en stadsvernieuwing voorop, steeds is gepresenteerd als een geïntegreerd plan van de nieuwe rijksbouwmeester Jo Coenen - vervanging van de uit de jaren vijftig stammende panden van onder meer V & D en ABN Amro, een nieuw plein, een verzonken winkelstraat én een parkeergarage - is in een fel debat versmald tot de vraag of de Grote Markt moet worden opgebroken voor de aanleg van een parkeergarage voor vierhonderd auto's.

De parkeergarage is voor de private investeerders achter het plan, onder aanvoering van V & D's huisprojectontwikkelaar Multivastgoed, een absolute voorwaarde. Alleen met garage komt rond driehonderd miljoen gulden op tafel. Fractievoorzitter B. Slagter van coalitiepartij D66: 'We hebben jarenlang gezocht naar investeerders zonder garage-eis, maar dat is niet gelukt.' Smink: 'Het is het plan mét garage, of géén plan. En er is geen plan-B. Als dit wordt weggestemd, worden die oude panden opnieuw geverfd en behangen, en hebben we een kans laten lopen die zich niet snel nog eens zal voordoen.'

Van de Groningers ziet 70 procent een nieuwe 'noordwand' wel zitten, maar een nog groter percentage wil niet dat daarvoor de Grote Markt op de schop gaat. GroenLinkser Harrie Miedema, een van het tegenstanders van het eerste uur: 'Daar heeft het gemeentebestuur zich op verkeken. Ze hebben gedacht: we moffelen die garage een beetje weg in de plannen, dan pikt het publiek het wel. Maar er heerst hier sterk het gevoel van: wat je ook doet, je blijft van de Grote Markt en de Martinitoren af.'

De toren staat scheefgezakt op de actieposters van GGGM. Hoewel drie onderzoeksbureaus hebben verzekerd dat het Groningse symbool geen gevaar loopt, waart toch het onverdraaglijke schrikbeeld van een eigen scheve toren door de stad.

'In mei 1945 kwam ik uit Duitsland terug in de stad', zegt Evert Schuls. 'Meer dood dan levend. Ik liep hier, in de Herestraat, en zag dat ze de hele noordzijde van de Grote Markt hadden weggeschoten. Maar dat kon me niks schelen. Ik wilde alleen weten of de Martinitoren er nog stond. ' Schuls is geen 76 geworden om d'Olle Grieze alsnog te zien omdonderen. Daarom loopt hij sinds een week of vier dagelijks met een bord door de Herestraat: 'Met mekoar hoal'n wie hom wel tegen!'.

PvdA-raadslid Martin Winter, die zich dinsdagmiddag op het Waagplein de blaren op de tong discussieert, vindt het toren-argument 'demagogisch'. 'Over het argument dat je met een garage het autoverkeer terughaalt in de stad, valt te praten. Met die toren spelen ze op oneerlijke wijze in op onterechte angsten.'

Tot voor een paar weken leken de voorstanders het pleit nog te zullen winnen. Toen keerde het tij, mede dankzij het feit dat de tegenstanders met een veel groter budget de finale ingingen. Met een huis-aan-huis-krant en reclamespots werden twijfelaars over de streep getrokken. Het hielp ook dat coryfeeën als Jean-Pierre Rawie, Driek van Wissen, Herman Verbeek en Anne Vlieg hun stem verhieven.

Miedema: 'Opeens kreeg onze actie momentum. Het is nu niet eens meer alleen het plan waar het om draait. Je merkt een algemene weerzin tegen het gemeentebestuur. Mensen hebben het gevoel dat ze wéér iets door de strot geduwd krijgen. '

Zelfs een al bijna vergeten woord is in de hitte van de strijd teruggekeerd in de Groninger straten. Bloemenkoopman Johnny Ronda, van de verzamelde marktkooplieden (tegen): 'Het kan niet zo wezen dat het grootkapitaal van V & D en ABN Amro hier de dienst uitmaakt en dat er een parkeergarage komt voor de hoge heren en voor mensen die vijftien gulden per uur kunnen betalen.'

De voorstanders van het plan bereiden zich dinsdagmiddag al voor op de nederlaag. Winter: 'Ook al verliezen we, dan nog is het een goede dag voor de democratie.' Slagter: 'Het ziet er niet goed uit. Maar misschien gebeurt er morgen een wonder. Misschien trouwens ook niet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden