Gaswinning in Groningen versneld naar nul

Kraan gaat uiterlijk in 2030 dicht

De gaswinning in Groningen, waar Nederlandse de schatkist jarenlang op teerde, gaat versneld terug naar nul. Dat hebben premier Rutte en minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat donderdag bekendgemaakt. Uiterlijk in 2030 zal de gaskraan dichtgaan. 

Daarmee zet het kabinet meer vaart achter het dichtdraaien van de gaskraan dan verwacht. In het regeerakkoord stelde het kabinet de winning nog op 20 miljard kuub per jaar. Maar na de aardbeving bij Zeerijp in januari, met 3,4 op de schaal van Richter de zwaarste in vijf jaar, kondigde het Staatstoezicht op de Mijnen code rood af en werd alles vloeibaar. Toen al kondigde Wiebes aan de gaswinning zo snel als mogelijk zo ver mogelijk terug te willen draaien.

Bijna 300 miljard euro bracht het onzichtbare goud uit Groningen sinds het begin van de winning in 1963 op. Deze bron van welvaart veranderde de afgelopen jaren in een bron van onveiligheid en een schadepost. Zeker na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012. De teller staat inmiddels op bijna honderdduizend schademeldingen.

Talloze gasdebatten en fakkeloptochten leverden aanvankelijk niet op wat Wiebes de Groningers nu in het vooruitzicht stelt. ‘Voor het eerst komt de nul in zicht, aldus de Groninger Bodem Beweging. Hier hebben we al die tijd voor gevochten.’

Deze keer worden niet de symptomen bestreden maar de oorzaak aangepakt, zegt commissaris van koning in Groningen René Paas. Sommigen waren er echt emotioneel onder. Zo krachtig als mogelijk is de veiligheid van de Groningers voorop gesteld. 

Even de gaskraan dichtdraaien gaat niet, zei Wiebes, al stelt hij dat de inschattingen aan de voorzichtige kant zijn. Uiterlijk in 2022 moet de winning teruggebracht zijn tot 12 miljard kubieke meter, het niveau waarbij volgens het SodM de veiligheidsrisico’s voor de Groningse bevolking aanvaardbaar zijn. Daarmee neemt Wiebes geen genoegen. ‘Het is technisch mogelijk de gasbel uit te putten, maar maatschappelijk niet. Dit is echt een keerpunt.’

De winning werd de afgelopen jaren al stapsgewijs afgebouwd, zij het schoorvoetend. Het leidde bij de Groningers tot steeds meer wantrouwen en boosheid. Vooral het feit dat na de aardbeving van Huizinge en het daaropvolgende alarmerende advies van de toezichthouder de gaswinning tot een recordhoogte van bijna 54 miljard kuub werd opgeschroefd, zit nog steeds diep in Groningen. En waarom schoot Kamp in 2016 de stikstoffabriek af, die Wiebes nu als troefkaart op tafel legt om gas te kunnen importeren?

Met de stikstoffabriek kan vanaf 2022 7 miljard kuub Gronings gas worden bespaard. Wel zullen grote bedrijven, huishoudens en buurlanden zullen sneller dan gedacht moeten omschakelen. Wiebes: ‘Het gaat niet zonder offers.’ 

Het verbeterde economisch tij, de noodzaak de klimaatdoelstellingen van Parijs te halen, het toegenomen besef van urgentie in Den Haag: het zal allemaal bijgedragen hebben aan het besluit dat onvermijdelijk werd. De winning uit het Groningerveld, dat aanvankelijk 2.700 miljard kuub aardgas bevatte, was bovendien al een aflopende zaak: het reservoir is voor twee derde leeg. Nu zal ten gunste van de Groningers een deel van het gas in de bodem achterblijven. ‘Bij de Nederlandse Aardolie Maatschappij zal de vlag niet uitgaan’, aldus Wiebes, die niettemin geen schadeclaim verwacht.

De rol van de nieuwe minister moet niet gerelativeerd worden. Bij zijn eerste bezoek aan de provincie noemde hij Groningen zijn 'topprioriteit'. Dat hadden ze vaker gehoord, zegt Paas. 'Maar Wiebes laat zien dat hij levert.'  Met de minister – ‘Groningen moet Groningen blijven’ – hoopt de commissaris dat de immense versterkingsoperatie nu grotendeels kan worden afgewend. 

Wat de consequenties voor de schatkist zijn, zal blijken in de voorjaarsnota. De  betekenis van de gasbaten voor de rijksbegroting is al fors afgenomen. Wiebes: ‘Dit is niet een dag voor de financiën, maar voor de veiligheid.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.