Gaswinning in Groningen moet flink worden verminderd, minister Wiebes staat voor het blok

De gaswinning in Groningen moet flink worden verminderd omwille van de veiligheid. Dat stelt het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). Na de hevige aardbeving bij Zeerijp, afgelopen maandag, is voor het aardbevingsgebied 'code rood' van kracht, het hoogste alarmeringsniveau. Daarmee staat minister van Economische Zaken en Klimaat, Eric Wiebes (VVD), voor het blok.

Bouwvakkers herstellen aardbevingsschade aan een schoorsteen van een huis in het Groningse dorp 't Zandt. Beeld anp

Het is voor het eerst dat de toezichthouder zo kort na een aardbeving met zo'n uitgesproken waarschuwing komt. SodM gaat de komende twee weken bepalen met hoeveel, waar en hoe de gasproductie precies moet worden verminderd, ter advies aan de minister. Die beslist uiteindelijk.

Wiebes' voorganger Henk Kamp nam adviezen van de toezichthouder doorgaans over, met uitzondering van de oproep de gaswinning begin 2013 zo veel en zo snel als mogelijk te verminderen. Eerder werd de minister al op de vingers getikt door de Raad van State. De hoogste bestuursrechter vond het winningsbesluit voor 21,6 miljard kuub per jaar (nog genomen door Kamp) onvoldoende onderbouwd.

Hoewel het SodM eerder ook de leveringszekerheid van aardgas voor huishoudens en bedrijven in ogenschouw nam, is het daar nu uitgesproken over. 'Het advies van SodM zal daar geen rekening mee houden maar alleen gebaseerd zijn op veiligheidsoverwegingen. Het is aan de minister om zo nodig een afweging te maken tussen veiligheid en leveringszekerheid.'

Lees verder onder de video

Concrete stappen

Het SodM reageert op voorstellen van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM). Daartoe gemaand door de toezichthouder na de aardbeving bij Zeerijp stelde het gasbedrijf woensdag voor enkele productieputten te sluiten. Volgens de NAM zou dat niet meteen hoeven te betekenen dat de gaswinning teruggeschroefd zou moeten worden. Al voorzag topman Gerald Schotman op termijn een 'substantiële verlaging' van de gaswinning.

De suggesties van de NAM zijn volgens het SodM 'een stap in de goede richting, maar niet concreet genoeg'. 'De NAM wekt de indruk in haar analyse dat de maatregelen enkel nodig zijn voor de veiligheidsbeleving van de inwoners van Groningen. Volgens het SodM kun je niet stellen dat er verder geen concrete veiligheidsrisico's zijn.'

Minister Wiebes wilde eerder deze week geen concrete toezeggingen doen over het op korte termijn dichter draaien van de gaskraan. 'Ik ben alle mogelijkheden aan het bekijken om de gaswinning te verminderen', zei hij. Al zit hij naar eigen zeggen 'zo klem als een deur', omdat hij mensen 'niet in de kou wil zetten'.

Acceptabele veiligheidssituatie

In Groningen werd het pleidooi van het SodM meteen omarmd. 'Dit is een hard oordeel dat er niet om liegt', zei provinciebestuurder Eelco Eikenaar (SP). 'De veiligheid van de Groningers moet gewaarborgd worden en dat kan alleen door minder gas te winnen.'

De aardbeving bij Zeerijp (nabij Loppersum), met 3,4 op de schaal van Richter de zwaarste in vijf jaar tijd, was ook voor de toezichthouder een tegenvaller. Na het verminderen van de gaswinning en het stilleggen van productieputten rond het kwetsbare Loppersum stelde het SodM in 2016 nog optimistisch dat die ingrepen effectief bleken. 'Er is een afname van seismische activiteit in het hele veld. Het vertrouwen is toegenomen dat het systeem regelbaar is.'

Nu concludeert het SodM dat ondanks de vele wetenschappelijke onderzoeken de kennis van de ondergrond onvoldoende is om te kunnen berekenen bij welk niveau van de gaswinning welke beving optreedt. Met de aardbeving in Zeerijp is het hoogste niveau uit het meet- en regelprotocol bereikt: het interventieniveau (code rood). 'Er is daarom naar verwachting in ieder geval een flinke productievermindering nodig om terug te gaan naar een acceptabele veiligheidssituatie.'

Na de schok van maandag zijn inmiddels ruim 2.000 schademeldingen gedaan bij het Centrum Veilig Wonen. Bij vijf gebouwen is sprake van een 'acuut onveilige situatie'.

Actievoerders bij Martiniplaza in Groningen waar minister Eric Wiebes van Economische Zaken bij een nieuwjaarsborrel aanwezig is. Beeld anp

Op deze plekken in Nederland waren er zware bevingen als gevolg van gaswinning


Na de schok bij Huizinge (vijf jaar terug) kwam de Groningse kwestie op de kaart. Hoeveel verder zijn we nu?

Wiebes in aardbevingsgebied: 'U moet mij pas bedanken als ik de problemen heb opgelost'
'Wingewest, huizen verpest', joelen de kinderen van obs de Wilgenstee op commando. Ook zij voelden maandagmiddag de grond beven in Zeerijp, vlak nadat de schoolbel was gegaan. De Groningse vlag hangt halfstok voor het dorpshuis, tegenover de imposante Jacobuskerk. Een grauwe sluier hangt boven het Hogeland. (+)

16 augustus 2017 was het vijf jaar geleden dat de aardbeving bij Huizinge Groningen opschrikte.
De zwaarste klap tot op heden maakte van een lot uit de loterij een veiligheidsprobleem. De balans na vijf jaar naschokken.

Hoe de NAM boog voor een prachtig staaltje burgerlijke ongehoorzaamheid
Het is ontzettend moeilijk Groningers te mobiliseren in de strijd tegen de NAM. Ze zijn kapot gebeukt. 'Niet de schade zelf is de echte ramp voor Groningers, maar hun verwoeste vertrouwen in een overheid die ze had moeten beschermen.' Margriet Oostveen ging langs in Middelstum. (+)

Uitbetaling aardbevingsgeld Groningen ligt al een half jaar stil. Hoe kan dat?
In Groningen heerst de impasse. De afhandeling van nieuwe schadeclaims ligt al een half jaar stil en het versterken van huizen gaat moeizaam. De hoogste aardbevingsrechter slaat alarm bij minister Wiebes.

Raad van State vernietigt gasbesluit: vier vragen over de toekomst van de Nederlandse gaswinning.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.