5 wensen talkshows

Gasten komen vaak met eisen aanzetten voordat ze aan tafel schuiven bij een praatprogramma. Hier de meest voorkomende op een rijtje

‘Jij hebt mij net je woord gegeven, en daar ga je je niet aan houden’, zei Jenny Douwes vorige week vrijdag in RTL Late Night tegen Twan Huys. De frontvrouw van de ‘blokkeerfriezen’ zou, in weerwil van eerdere afspraken, vlak voor de show hebben bedongen dat Jerry Afriyie van Kick Out Zwarte Piet niet aan tafel mocht aanschuiven. Huys nodigde Afriyie uiteindelijk toch uit, waarna een rel ontstond. Nog altijd verschillen de meningen over de afspraken. Afspraken bij talkshows zijn eerder regel dan uitzondering. Achter de schermen wordt onderhandeld over van alles, door woordvoerders en redacteuren. Vijf veel genoemde wensen van talkshowgasten.

Twan Huys, tafelheer van RTL Late Night. Beeld ANP Kippa

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Wens 1: ik wil weten wat de gespreksthema's zijn.

Om een gesprek soepeler te laten verlopen en om te testen of het spannend genoeg wordt, neemt een redacteur in een voorgesprek met een gast door wat de bedoeling is. Daarin wordt de thematiek besproken. ‘Maar we nemen echt niet alle vragen door. We hebben een liveprogramma, met 8 tot 12 minuten per gesprek’, zegt Herman Meijer, eindredacteur van Pauw. ‘Rond dit soort afspraken hangt de geur van complottheorieën, maar wij maken die afspraken om in korte tijd tot de kern te komen. Anders loop je het risico zendtijd te verprutsen.’

Radio- en tv-presentator Wilfred Genee doet niet aan voorgesprekken als hij ergens te gast is. ‘Programma’s verliezen daardoor aan echtheid. ‘Stel dat je verrast wordt?’, zegt een redacteur dan. Nou, dat is toch schitterend? Dat is de essentie van een goed gesprek.’

Gasten krijgen vooraf niet alle vragen te zien. ‘Ik laat weten wat de gespreksthema’s zijn, maar geef nooit een vragenlijstje’, zegt Sven Kockelmann, presentator van het radioprogramma 1 op 1. ‘Je moet niet al je munitie prijsgeven.’

Kockelmann kreeg het in zijn tv-programma Oog in Oog in 2011 aan de stok met Peter R. de Vries. Kockelmann vroeg zich in zijn intro af of De Vries zuiver op de graat was, waarna de misdaadverslaggever uit zijn binnenzak de mail haalde waarmee hij was uitgenodigd. Daarin stonden volgens De Vries hele andere thema’s.

‘Ik was wat scherp in mijn aankondiging’, zegt Kockelmann nu. ‘Daar werd Peter chagrijnig van, waarna de uitzending ontspoorde. In retrospectief had ik het anders gedaan, maar ik heb hem niet onder valse voorwendselen uitgenodigd.’ Kockelmanns conclusie, die wordt gedeeld door collega’s: je reputatie is belangrijker dan een eenmalig kijkcijfersucces. ‘Een presentator die zich niet aan z’n afspraken houdt, krijgt na een tijdje geen hond meer in z’n programma.’

Wens 2: ik kom alleen als mijn boek/politieke plan wordt genoemd

Dit komt geregeld voor, beaamt Marij Janssens, hoofdredacteur van RTL Late Night: ‘Als een boek of tv-serie de aanleiding is voor een uitnodiging, wil de redactie daar ook over praten. Dat is logisch. Wat we nooit doen, is afspraken maken over hoe lang we het over zo’n boek gaan hebben.’

‘De aanleiding noemen we altijd’, zegt ook Nico Arends, hoofdredacteur van talkshow M. ‘Maar een gast zou makkelijk een uur over zijn boek kunnen praten. We zijn er niet om iets te pluggen, we willen een leuk gesprek. De kijker is niet gebaat bij een promopraatje. Dat is een spanningsveld.’

Thierry Baudet stapte dit jaar op bij het radioprogramma BNR Fiday Move van Wilfred Genee, omdat hij vond dat zijn boek te weinig ter sprake kwam. Genee: ‘Ik heb 8 minuten over zijn boek gepraat, en daarna wilde ik het over politiek hebben. Het is toch te gek voor woorden dat je als fractievoorzitter van een politieke partij alleen denkt over een boek te kunnen spreken?’

Een ander bekend voorbeeld is – alweer – Peter R. de Vries. Hij beklaagde zich in 2008 in De Wereld Draait Door over een geschonden afspraak: er zou langer over een boek worden gesproken. Presentator Matthijs van Nieuwkerk reageerde verbaasd: ‘Dit is niet iets voor op tv.’

Als zoiets gebeurt, zegt De Vries het direct. ‘In het begin deed ik dat achteraf. Ze zeiden dan: ‘Sorry, dat had ik niet zo begrepen, de tijd vloog voorbij.’ Dan ben je uitgeluld. Daarom leg ik afspraken vast in een sms of mail. Dan is het verstandig zo’n mail in je binnenzak te stoppen, zoals bij Sven Kockelmann. In 98 van de 100 gevallen gaat het goed, trouwens.’

Politici zijn doorgaans alleen geneigd te verschijnen als ze een politiek plan te verkopen hebben. Zo wilde  Gert-Jan Segers twee weken geleden bij Pauw praten over het Klimaatakkoord, waar de ChristenUnie-leider zich voor heeft ingezet. Diezelfde dag werd bekend dat premier Rutte de dividendbelasting ging heroverwegen. ‘Dat was hét grote politieke onderwerp’, zegt Pauw-eindredacteur Herman Meijer. ‘Dus daar wilden wij het graag over hebben. Maar Segers wilde ook over het Klimaatakkoord praten. Dus maak je afspraken over de tijdsindeling van beide onderwerpen. Half-half of zo.’

Wens 3: ik wil weten wie aan tafel zitten

Het zijn iconische beelden: Jan Peter Balkenende en Ali B aan tafel bij Pauw & Witteman, in 2006. De rapper praat tegen de premier alsof ze vroeger samen hebben geknikkerd. Zo zegt hij over Balkenendes lofzang op de VOC: ‘Ik vind dat niet zo slim van je.’

Een keerpunt in de talkshowgeschiedenis, zegt communicatiestrateeg Kay van de Linde, die mensen bijstaat die in de belangstelling staan. ‘Ik vraag sindsdien altijd: wie komen er nog meer? Een wetenschapper is prima. Met iemand als Gordon moet je rekening houden. Mensen als hij krijgen vooraf van redacteuren te horen: bemoei je gerust met andere gesprekken, ga de discussie aan.’

Ook voetbalanalist Johan Derksen is een risico. ‘Ik heb van iemand bij Pauw gehoord dat ik bij politici op een lijst met ongeleide projectielen sta’, zegt Derksen. ‘Ze schuiven niet graag bij me aan omdat ik soms onverwacht uit de hoek kan komen.’

Wilfred Genee, zijn collega bij tv-programma Veronica Inside: ‘Als Johan bij ons aan tafel zit, komt bijna niemand. Hij fikt iedereen af.’

Als een beoogde talkshowgast niet aan tafel wil met een ander, gaan programmamakers doorgaans niet op zo’n verzoek in, zeggen ze. Wel schuiven ze soms met data.

‘Wie zegt dat hij nooit aan wheelen en dealen doet, liegt’, zegt Peter R. de Vries. ‘Als presentator van De Raadkamer wilde ik graag Meneer A in de uitzending. Die wilde niet als meneer C er zat. Toen heb ik meneer C maar niet uitgenodigd. Soms ben je een soort coach die de beste opstelling moet maken.’

Wens 4: ik wil niet praten over ...

‘We zouden het hier toch niet over hebben’, zei wielerploegleider Tristan Hoffman geëmotioneerd tegen Wilfred Genee bij Tour du Jour in 2014. De presentator bracht het eerdere dopinggebruik van Hoffman ter sprake, hoewel die voor de uitzending had gezegd dat hij daar niet over wilde praten. Die afspraak, met een redacteur, had Genee niet meegekregen. ‘Hij werd heel ongemakkelijk’, zegt Genee, ‘zeker toen ik begon door te vragen.’

Als Genee wel was geïnformeerd, zou hij het dopinggebruik alleen hebben aangestipt. ‘Als gasten vooraf zeggen dat ze iets niet willen bespreken, vraag ik altijd in de uitzending waarom ze dat niet willen bespreken’, zegt Genee. ‘Dan hoeven we er niet inhoudelijk op in te gaan, maar de kijker of luisteraar denkt dan tenminste niet: wat gek dat Wilfred er niet naar vraagt.’

‘Soms zegt een redacteur: mijn gast wil ergens niet over praten’, zegt M-hoofdredacteur Nico Arends. ‘Dan is mijn standaardantwoord: wij gaan over de vragen, de gast over de antwoorden. Als het onderwerp actueel is, is de presentator die er niet naar vraagt geen knip voor de neus waard.’ Dat ligt anders als het gaat om een privézaak die niet actueel is en irrelevant voor iemands functioneren. ‘Dan brengen we het niet ter sprake.’

Soms wordt privé politiek, zegt Pauw-eindredacteur Herman Meijer. Hij geeft als voorbeeld Alexander Pechtold, wiens ex-vriendin opstapte als raadslid in Meppel. In haar ontslagbrief uitte ze allerlei beschuldigingen aan het adres van de inmiddels afgetreden D66-leider.

Pechtold is destijds meermaals benaderd voor een bezoek aan Pauw. Meijer: ‘De kwestie was politiek relevant, omdat hij erdoor in de fractie onder druk kwam te staan. Het zou dus niet over die relatie hoeven gaan, maar wel over de gevolgen daarvan.  Dat hebben we ook tegen hem gezegd. Misschien wilde hij daarom niet komen.’

Het risico is dat een concurrent hem dan eerder heeft. Dat is het machtsmiddel van gasten: ze kunnen  programma’s tegen elkaar uitspelen. Daar staat tegenover dat grote talkshows weten dat ze een belangrijk podium bieden. Zij claimen gasten: als die elders te zien zijn, worden ze afgebeld.

Wens 5: ik wil eerst de filmpjes zien

Aan het eind van het toch al moeizame bezoek van Jan Peter Balkenende aan Pauw & Witteman in 2006 werd een filmpje vertoond waarin de premier knullig onderuit ging op een skateboard. ‘Dat grapje viel slecht bij hem’, zegt presentator Paul Witteman. ‘Achteraf kun je zeggen: hij was niet gekomen als hij van het filmpje had geweten. Wij hadden zelf ook een heel slecht gevoel na die uitzending.’

Om dit soort situaties te voorkomen eist Kay van de Linde dat hij de filmpjes, zogeheten ‘instarts’, vooraf mag zien. ‘Vaak gebruiken redacties die om de zaak op scherp te zetten. Ze kunnen ontregelend werken, zeker als je daar live mee wordt geconfronteerd.’ Redacties werken volgens hem altijd mee aan zo’n verzoek. Dat is ook de ervaring van communicatiestrateeg Jan Driessen. ‘Als een gast weet wat hij kan verwachten, kan hij beter reageren. Dat is voor iedereen beter.’

De Volkskrant

Ook bij de Volkskrant wordt soms onderhandeld over de totstandkoming van een stuk of interview. De meeste programmamakers die we voor dit artikel spraken, wilden niet praten over de recente kwestie bij RTL Late Night. Marij Janssens, hoofdredacteur van dat programma: ‘Alles wat ik hierover kwijt wil, heeft Twan Huys al in onze uitzendingen gezegd, of staat in verklaringen van RTL.’ Huys zelf beklemtoonde op tv dat betrouwbaarheid hoog in zijn vaandel staat. ‘Niemand is blij met hoe het is gegaan’, zei hij.

Bekijk hier het fragment van Jenny Douwes bij RTL Late Night

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden