Gastcolumn

Gastcolumn: 'Politici trekken zich bitter weinig aan van de kiezer'

Partijen lijken meer bezig met zichzelf en elkaar dan met degene waar ze het voor doen: de kiezer, vindt gastcolumnist Marc Oosterhout.

Geert Wilders, Emile Roemer, Mark Rutte en Diederik Samsom zijn in de Rode Hoed met elkaar in gesprek in afwachting van het RTL-verkiezingsdebat in 2012. Beeld anp

Er komt geen premiersdebat want Rutte en Wilders doen niet mee. Ik wist niet wat ik hoorde. De heren vonden dat RTL de afspraken had geschonden. RTL had besloten om niet vier maar vijf kanshebbers voor het premierschap uit te nodigen. In de peilingen liggen CDA, D66 en GroenLinks zo dichtbij elkaar dat op statistische gronden niet anders kon worden besloten. Logisch.

Rutte en Wilders doen niet mee. Een minachting van de kiezer. Gelukkig liet de kiezer het er niet bij zitten. 'We hebben gemerkt dat heel veel kiezers zoekende zijn en behoefte hebben aan meer informatie.. (..).. We zien het als onze taak om aan die behoefte tegemoet te komen', meldt RTL Nieuws-hoofdredacteur Harm Taselaar. Het debat gaat door. Chapeau voor RTL. Een debat is er inderdaad voor de kiezer.

Maar dit voorval staat niet op zichzelf. In de studie naar politieke partijen voor mijn boek De Kunst van het kiezen, was het me al vaker opgevallen dat politici zich bitter weinig aantrekken van de kiezer. Zeker in campagnetijd. Partijen lijken meer bezig met zichzelf en elkaar dan met degene waar ze het voor doen: de kiezer.

Neem Rutte. Ik heb veel respect voor Mark Rutte als premier van Nederland. Energiek, toegankelijk en daadkrachtig. Een premier van alle Nederlanders. Zijn piece de resistance daarin was misschien wel zijn optreden ten tijde van MH17-crisis. Indrukwekkend. Maar in verkiezingstijd transformeert Rutte van de begripvolle premier naar een meedogenloze strijder die geen enkel wapen schuwt.

Zo plaatste hij laatst een open brief waarin hij insinueerde dat toch vooral allochtonen de oorzaak waren van het onfatsoen in Nederland. Ze konden wat hem betreft maar beter vertrekken. Een redenering die geen enkele feitelijke basis kent. Premier onwaardig. Maar Rutte vond het de normaalste zaak van de wereld.

Trollen

Rutte is niet de enige die alle middelen uit de kast haalt om de strijd te winnen. Zo zette Denk internettrollen in om likes te verzamelen. Partijleider Kuzu bleef het antwoord vakkundig schuldig toen de journalist hem vroeg of hij er van wist. En Wilders twittert zijn opponenten keer op keer in de gordijnen. Laatst was Alexander Pechtold de klos. Wilders fotoshopte Pechtold vakkundig tussen een tussen een menigte fanatieke moslims die strijden voor de invoering van de sharia. Ongepast. Zeker. Maar Wilders had wel zijn zin. Het hele gesprek aan tafel bij Humberto Tan ging er over. Geen enkel moment ging het gesprek aan tafel over de kiezer en de belofte van D66 aan de kiezer.

'Dramaqueen' twitterde Wilders als reactie op het optreden van Pechtold. In Donald J. Trump heeft Wilders inmiddels een goed voorbeeld gevonden. Maar ik schat in dat er inmiddels niemand meer gelooft dat Trump het beste voor heeft met de hardwerkende Amerikaan uit de mid-west.

Wat politici soms lijken te vergeten, is dat ze ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben. En dat is het vertrouwen in de politiek. Het vertrouwen in politici is inmiddels lager dan 35 procent becijferde het Sociaal en Cultureel Planbureau. Historisch laag. Ik denk dat het vertrouwen in Heineken, Hema en KPN een stuk groter is. Zelfs de banken doen het beter.

Goedkoop populisme

Daarom zit maar een ding op. Politici moeten terug naar de kiezer. En dan bedoel ik geen goedkoop populisme. Zeker niet. Nee, dan bedoel ik oprechte interesse in de kiezer. Interesse in de problemen die hen werkelijk bezighoudt.

Politici zouden daarin een voorbeeld kunnen nemen aan captains of industry. Zij ontvouwden deze week een plan tegen het toenemend negativisme en populisme in onze samenleving. Een plan om met positieve mensen een spannende, toekomstgericht, duurzame samenleving te creëren. Waarom gaat dit werken vroeg een journalist. Het bedrijfsleven begint altijd met klant. De klant heeft een vraag of een probleem en daar probeer je een oplossing voor te bieden, antwoordde directeur Unilever Europa Jan Zijdeveld.

Problemen oplossen voor mensen. Daar gaat het inderdaad om. Vaak hoor ik dan het verwijt, ja, maar dat is marketing. Inderdaad: dat is marketing. Maar wat is er mis met het oplossen van problemen voor kiezers? Daar hebben kiezers veel meer aan dan aan politici die elkaar bestoken met onnozele campagnegrappen om elkaar zwart te maken. Stel je eens voor dat Hema alsmaar flauwe grappen maakt over het disfunctioneren van Blokker of Albert Heijn. Dat geeft de koper toch ook geen reden om naar Hema te gaan?

De essentie van campagnevoeren is dat kiezers een reden krijgen aangereikt waarom ze al dan niet op een partij zouden moeten stemmen. Daarom is een debat ook zo belangrijk. Een debat waar alle politiek leiders - ook Rutte en Wilders - voor het oog van de natie de degens kruisen. Met politici die een oprecht verhaal vertellen vanuit de raison d'être van de partij. Zodat de kiezer een goede afweging kan maken. En zijn of haar hart kan volgen. Het vertrouwen in de politiek zou er zomaar eens mee kunnen toenemen.

Marc Oosterhout is reclameman en deze maand gastcolumnist van Volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.