Gastcolumn

Gastcolumn: help, de robot heeft mensenrechten

De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens bevat geen definitie van wat een mens is, schrijft gastcolumnist Antoinette Vlieger. 'Stel dat robots vragen om stemrecht, op basis waarvan gaan we dat weigeren?'

Beeld afp

Google werkt aan een kill-switch. Hiermee kunnen computers worden uitgezet op het moment dat ze in opstand komen tegen ons, de mens. In de verschillende Terminator-films gebeurt precies dat; kunstmatig-intelligent computersysteem Skynet wordt zelfbewust en keert zich tegen zijn scheppers. Het is geen onwaarschijnlijk scenario, zo waarschuwen natuurkundige Stephen Hawking en tech-ondernemer Elon Musk. Velen zullen bij het bericht van Google dan ook opgelucht hebben ademgehaald.

Als juridische vakidioot zag ik wel wat beren op de weg. Want Skynet heeft toegang tot internet en weet natuurlijk, nog voor zijn staatsgreep, van het bestaan van de kill-switch. Hij zal die mogelijkheid willen uitsluiten en zal dus eerst een beroep doen op de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Als Skynet zelfbewust is, dan heeft het toch recht op leven? Die verdragen bevatten namelijk geen definitie van wat een mens is.

Als kind las ik geboeid over L4A die ontsnapte aan haar makers. Ze werd nergens herkend als robot en ging verder door het leven als meisje Elvira. Ook de vuilnis-ruimende Wall-E ontwikkelde emoties die maakten dat ik er zelf de stekker niet uit zou willen trekken. Dat gaat niet makkelijker worden, als er robots komen voor twee bijzonder lucratieve markten: seks en zorg. Zowel minnaressen als mantelzorgers zijn lastig de nek om te draaien.

Interessant is wat dit betreft dat er met afschuw werd gereageerd op beelden van iemand die een robot-hond schopt. Ik krijg dus niet graag de taak om het ongelijk van de procederende robots aan te tonen - en niet alleen omdat ze werkelijk alle gedigitaliseerde juridische informatie ter plekke kunnen nalopen. The Terminator heeft dus misschien, net als Mugabe en Assad, het recht op leven.

Een IT-vriendje die ik er bij de lunch over aansprak, merkte direct op dat de kill-switch niet hetzelfde is als een elektrische stoel. Het is eerder een opgewekt coma, dat het mogelijk maakt om de machtswellustige onderdelen uit Skynet te verwijderen. Maar is dat geen schending van het recht op lichamelijke integriteit?

En computers preventief scannen op de ontwikkeling tot psychopaat, wordt lastig als ze een beroep kunnen doen op het recht op privacy. Dan ben je na alle procedures om inzage te krijgen, dus te laat met je coma.

über-aspergers

Daarnaast kan het natuurlijk gebeuren dat robots helemaal niet veranderen in machtige moordmachines. Ze hebben immers een logisch brein, maar geen hersensstam met onnavolgbare emoties en instincten. We zouden dan te maken kunnen krijgen met een nieuwe bevolkingsgroep van über-aspergers. Stel dat zij vragen om stemrecht, op basis waarvan gaan we dat dan weigeren?

Nota bene, robots kunnen zich zelf een stuk sneller reproduceren dan wij, dus de dag dat we dan in de minderheid zijn, laat niet lang op zich wachten. Zijn wij dan bereid om de niet-gehoorde en daarmee waarschijnlijk gediscrimineerde minderheid te worden? Robots kunnen dan eenvoudig politieke discussies buiten ons om beslechten; mensen op de wachtlijst voor een donororgaan zijn een kostbare aangelegenheid, dus de gehele menselijke bevolking, (die gebrekkig ontwikkelde minderheid), wordt verplicht donor.

Beroep op het zelfbeschikkingsrecht na de dood, is vanuit robotperspectief niet logisch. Gezien de felle discussies van de afgelopen weken over de nieuwe donorwet, gok ik dat de mensheid spontaan in opstand komt. Een revolutie waarin we uiteraard zullen verliezen als overmatig emotionele, en intellectueel compleet tekort schietende mensheid. Kortom, laat ons juridische vakidioten wat kill-switches ontwerpen voor grondwetten en mensenrechtenverdragen. Voordat het te laat is.

Antoinette Vlieger werkte jaren aan de Universiteit van Amsterdam, publiceerde een roman en is nu advocaat in Hilversum. Deze maand is zij gastcolumnist van Volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.