Weblog

Gastblog: Wat zijn de kansen thuis in groeiland Rwanda?

Een Nederlandse handelsmissie met aan boord migranten uit Rwanda en Burundi: er liggen zakelijke kansen in de landen die ze ooit ontvluchtten. Lonneke van Genugten, verslaggeefster van OneWorld reisde mee. Lees ook haar reportages op www.oneworld.nl.

Nederlandse handelsmissie in Rwanda. Beeld Lonneke van Genugten

Visitekaartjes en aktetassen, colbertjes en hoge hakken: de tien deelnemers aan de diaspora-handelsmissie uit Nederland zijn dressed for success. De Rwandezen en Burundezen die in Nederland wonen gaan op zoek naar zakelijke mogelijkheden in hun land van herkomst.

De witte Toyota-bus die ons een week lang zal vervoeren door Rwanda en Burundi, wordt onze mobile home. Achterin de bus overziet delegatieleider Radj Bhondoe, directeur van Seva Network Foundation in Den Haag, als een maarschalk zijn troepen. Seva is een organisatie die de rol van migranten bij economische ontwikkeling wil vergroten.

'Voor deze reis was de belangstelling groter dan we konden honoreren', vertelt Radj. 'We hebben mensen moeten teleurstellen. Uit deze groep zullen hopelijk twee of drie bedrijven voortkomen die wij kunnen ondersteunen met leningen en trainingen.'

Krijtstreeppak, roze overhemd
Net als met schoolreisjes heeft iedereen na de eerste dag zijn vaste plek in de bus. Naast de chauffeur zit ict'er Daniel, de benjamin van de groep, en kijkt cool uit het raam. Bij de deur zit Elie Kabagema (krijtstreep pak, roze overhemd), die de meeste afspraken in Rwanda heeft gemaakt.

Elie woont al bijna vijftien jaar in Den Haag, waar hij eigenaar is van de Africa Product Shop. Hij verkoopt er thee, koffie, groenten en cosmetica voor een overwegende Afrikaanse clientèle. 'In Rwanda liggen kansen. Het voordeel van zo'n officieel bezoek is dat het deuren opent, de hoge heren willen je ontvangen.'

Tussen de bezoeken aan banken en ministeries door sluit Kabagema een deal met een lokale cassavemeelproducent.

De bus werd onze mobile home. Voorin zit Anita Ntakarutimana. Beeld Lonneke van Genugten

'Rwanda legt de lat hoog', vindt Anita Ntakarutimana, die marketingmanagement studeerde en in Leiden woont met haar twee kinderen. Met haar bedrijf Africa Gate wil ze een intermediair zijn tussen Nederlandse en Afrikaanse ondernemers.

'Maar hoe krijg ik hier voet aan de grond?' Anita maakt een afspraak met Chantal Umuraza, directeur van de Chamber of Industry, een netwerk dat ondernemers ondersteunt en adviseert. Ik spring met Anita in een taxi naar een kantoortoren het financiële hart van Kigali.

'Laat je niet te snel ontmoedigen', is de belangrijkste tip van Chantal, die eruitziet als een fotomodel met MacBook en iPhone aan een bureau in een verder lege kantoortuin. 'Met ambitie, goede ideeën en een paar duizend dollar van de bank kun je het maken. In Europa is behoefte aan wellness- en ecoproducten. Fair trade, maar niet oubollig. Spring in die markt.'

Rwanda is booming, doe mee
Grijp je kans, spring op de rijdende trein. Rwanda is booming, doe mee. Dat is de mantra die het Nederlandse gezelschap te horen krijgt deze week.

Bij lastige politieke vragen wordt vriendelijk maar beslist duidelijk gemaakt: 'We praten niet over politiek, we spreken allemaal dezelfde taal, die van business.'

Maar deze trip is geen business as usual voor de meeste deelnemers. Daarvoor is er teveel gebeurd tijdens de genocide van 1994 en de nasleep daarvan. Ict-manager Daniel bezoekt het gezin waar hij verbleef nadat zijn eigen familie was vermoord. De daders dachten dat ook hij dood was. 'Ik mis mijn familie nog elke dag. Vooral mijn vader, hij was alles voor mij', vertelt Daniel. 'Ik voel me bevoorrecht dat ik nog leef en heb de plicht er wat van te maken.'

Overleg onder het portret van president Kagame. Beeld Lonneke van Genugten

Dat gevoel overheerst in deze groep Nederlandse Rwandezen en Burundezen. Naast hun baan runnen ze bijna allemaal een stichting voor hun moederland. Op de heenweg heb ik voor een van hen een grote sporttas met voetbaltenues ingecheckt voor een plaatselijk elftal in het dorp van een van de deelnemers.

Mama Hoop
'Hier in Rwanda zie ik overal magere mensen, terwijl ik zelf dik ben geworden van al het goede Nederlandse eten. Ik wil niet alleen geld verdienen voor mezelf, ik wil wat ik heb delen met anderen', zegt Annonciata Mukagema, die zich met haar stichting Mama Hoop inzet voor aids-wezen in Rwanda.

Ze woont met zes kinderen (drie van haarzelf, drie van haar zus die werd gedood tijdens de genocide) in Leerdam. In haar portemonnee zit een foto van haar zevende kind, een lachende kleuter. Het is haar zoontje Gabriël dat verdronk tijdens een dagje uit in een Nederlands zwembad.

Annonciata importeert Afrikaanse groenten. 'Die kleine, zoete banaantjes zouden het heel goed doen bij Nederlandse kinderen. Groente en fruit uit Rwanda zijn van superieure kwaliteit, maar het transport per vliegtuig is veel duurder dan uit Kenia of Oeganda.'

Hoge huurprijzen en transportkosten trotseren, een nieuw netwerk opbouwen. Ik geef het de deelnemers aan deze handelsmissie te doen. Daarbij moet je ook nog eens laten zien wat jij te bieden hebt als eenpitter, terwijl de Rwandese overheid vooral multinationals en grote hotelketens wil binnenhalen.

Waar begin je? Hoe maak je er wat van? Wat als je faalt? Dat vraag ik steeds, de vijf dagen in onze Toyota-bus. Het antwoord is in grote lijnen: 'Weet je, Lonneke, wij zijn al vaker opnieuw begonnen. Als je vlucht, begint je leven weer van voren af aan. Je vindt jezelf telkens opnieuw uit. Ondernemen is weer een nieuw avontuur.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden