Weblog

Gastblog: Afrikaanse rappers zijn Facebook-revolutionairen

Rap: 'De opwinding is voelbaar, overal in de stad. Het plein van de natie wordt het plein van de revolutie!'Sophie van Leeuwen, journaliste van RNW Media ontmoette jonge, swingende activisten op bezoek op het festival V4T in Leiden.

Smockey, rapper uit Burkina Faso. Foto Sophie van Leeuwen

'We vallen aan en het land staat op zijn kop. De scholen sluiten, borden en spandoeken naar buiten. De opwinding is voelbaar, overal in de stad. Het plein van de natie wordt het plein van de revolutie!'

De rapper spuugt de woorden uit die vorig jaar oktober de volksopstand in Burkina Faso inleidden. Serge Bambara, alias Smockey, is een held in Afrika. Veel jongeren zien in deze man (43) met gebreide muts op een democratische belofte.

'Beter laat dan nooit', rapt Smockey achter het glas van de Leidse Hortus Botanicus. 'Hoe lang de nacht ook duurt, de dag zal komen.' Zijn beweging Balai Citoyen, 'burgerbezem', verjoeg president Blaise Compaoré in oktober 2014, 27 jaar na zijn staatsgreep in Burkina Faso.


Facebook
Het artistiek-academische project Voice4Thought (Universiteit Leiden en RNW Media), nodigde Smockey en andere Afrikaanse activisten uit om te praten en te rappen over hun toekomst. Is de Afrikaanse lente begonnen?

Steeds meer Afrikanen delen hun onvrede over autoritaire en corrupte leiders. Vaak op Facebook, waar massa's jongeren sinds een paar jaar via hun mobiele telefoon heen surfen, of via Twitter met hashtags als #Telema (Congo) of #kebetu (Senegal). Of gewoon op straat.

'Tijdens de revolutie in Burkina explodeerde Facebook in Tsjaad', zegt de Tsjadische slammer Didier Lalaye, alias Croquemort. Ook hij trad vrijdag en zaterdag op in Leiden. 'Na de Arabische lente dachten we: dat lukt ons nooit.'

Croquemort: 'Nu roepen jongeren: als dit kan in Burkina Faso, dan kunnen wij het ook. Als je het vroeger over president Idriss Déby had, keek je eerst om je heen. Waar is de geheime politie? Vandaag uiten jongeren in Tsjaad zich hardop, overal.'

Croquemort, slammer uit Tsjaad. Foto Sophie van Leeuwen

Verkiezingen
Maar Afrikaanse leiders zijn op hun hoede. Drie activisten uit Congo Kinshasa (DRC) vluchtten dit voorjaar hun land uit. Vrienden zijn gearresteerd en worden vervolgd voor 'terrorisme'. Filimbi, noemen ze zich: fluiten (Swahili).

'Als er 's nachts gevaar is, fluiten de nachtwakers', zegt Mi Yangu Kiakwama Kia Kiziki van Filimbi. 'Het is een manier om mensen bij elkaar te brengen, problemen op te lossen. Een scheidsrechter fluit als de spelregels worden overtreden.'

De Congolese president Joseph Kabila heeft de verkiezingen van 2011 gestolen, zegt Kiakwama. Nu bereidt hij zich voor op 2016, als Congo weer stemt. 'Wij willen dat onze leiders Congo beter maken. We willen ideeën uitwisselen over toekomst van ons land, een stevige aanhang kweken.'

Droom
Ook Burkina Faso gaat stemmen, op 11 oktober. Smockey voerde dit jaar campagne met de slogan 'Na de opstand, je stem' en met zijn nieuwe album'Pré'volution.

Smockey: 'We hebben geprotesteerd, maar daar houdt het niet op. Wij vragen alle burgers om niet naar huis te gaan na het stemmen. Zij moeten de stembusgang bewaken, ervoor zorgen dat er niet wordt gefraudeerd.'

Intussen maakt president Deby van Tsjaad zich op voor een vijfde termijn. En Croquemort rapt de sterren van de hemel: 'Ik zou graag ooit een ster willen zijn.'

'Ergens ver weg mijn smetten verwassen. Weten hoe ik al mijn achterstanden wegvaag in de kunst. Mijn vijanden verlichten. Al mijn vrienden verzamelen. Dat is waar ik al die tijd van droom. Het is geen illusie. Gewoon een droom van een kind. En ik schrik niet. Ik kijk de waarheid aan.'


Dit artikel is een samenwerking tussen RNW Media en het Volkskrant-Afrikablog. Ga voor verhalen in het Engels uit en over Afrika naar de RNW-sit Waza.


Kiakwama van de Congolese actiegroep Filimbi (Fluiten) Foto Sophie Conan