Gastarbeiders zijn gevangenen van de bijstand

Vlaggen van Spaanse voetbalclubs stofferen het plafond van het Centro Espanol in IJmond. Aan de bar kunnen sardines worden besteld....

JEROEN TROMMELEN

Van onze verslaggever

Jeroen Trommelen

BEVERWIJK

Het was ook nooit nodig, zeggen ze. Bij Hoogovens stond altijd een tolk klaar en ze waren van plan om tijdelijk te blijven. Sommigen hebben zelfs hun gezin nog in Spanje. Volgens Maria Dolores Pascual, die als vrijwilligster dagelijks in touw is voor de oudere Spanjaarden, zit de groep gastarbeiders van het eerste uur vol problemen.

Veel van de naar de bijstand weggesaneerde Zuid-Europeanen zitten thuis niks te doen, want ondanks het verenigde Europa houdt hun uitkering hen gekluisterd aan Nederland. Voor de remigratieregelingen komen ze niet in aanmerking - die zijn voor Turken en Marokkanen.

'Men vereenzaamt en doet vanwege de taalproblemen nauwelijks beroep op de thuiszorg. Ze zitten maar te wachten op hun 65ste verjaardag, als ze met pensioen gaan en zonder inkomensverlies terug kunnen.'

Op de Tweede Kamerleden, die het Spaans ontmoetingscentrum vrijdag bezoeken om zich over de Zuid-Europese immigranten te informeren, doet Pasqual een klemmend beroep hun landelijk inspraakorgaan LIZE niet op te heffen.

Minister Dijkstal heeft aangekondigd dat te willen, omdat hij alle Zuid-Europeanen geïntegreerd acht. Maar dat zal uiteindelijk geld kosten. Pasqual: 'De paar ton die je hiermee bezuinigt, worden weggestreept door de kosten in verpleeghuizen en andere voorzieningen.'

Bij de meeste kamerleden vindt het pleidooi een willig oor. Volgens de PvdA'er Apostolou is het geen goed idee geweest twee jaar geleden de subsidie aan de overkoepelende Spaanse, Italiaanse, Portugese, Kaapverdiaanse, Griekse en voormalig-Joegoslavische organisaties in te trekken. 'Wij vinden het goed dat die organisaties er zijn en zullen er voor pleiten dat de Zuid-Europeanen als gesprekspartner voor de politiek in stand blijven.'

Ook het CDA wil de kanalen openhouden, om in elk geval te weten met welke problemen de oudere Zuid-Europeanen worden geconfrontreerd. Het kamerlid L. Dekkers oppert dat de vertegenwoordigende organisaties daarvoor in ruil 'tientjesleden' gaan werven. De Ouderenpartij is hartstochtelijk vóór handhaving van de instanties en ook D66 koestert warme gevoelens voor de bejaarde gastarbeiders, zo blijkt.

Alleen VVD'er H. Kamp geeft zich niet gewonnen: 'Ik vindt het nogal ver gaan om in dit verband te spreken van slachtoffers. Wie na dertig jaar nog geen Nederlands spreekt, heeft ook een eigen verantwoordelijkheid. Dat is een individueel proces.'

De opmerking valt niet goed. Volgens de Portugees Fernando Navarro begrijpt het kamerlid er niets van: 'Van de arbeiders was 80 procent analfabeet toen ze hiernaartoe werden gehaald. Men vond het niet nodig dat ze Nederlands leerden, anders dan bijvoorbeeld in Zweden, waar werkgevers verplicht waren om één uur in de week taalles te geven. Ik ken daardoor geen enkele Zweedse Portugees die de taal niet spreekt.'

Ook Lucia Lameiro, voorzitster van de Spaanse Federatie, neemt het VVD-kamerlid kritisch onder handen. Ze vertelt over haar ouders, die van het Spaanse platteland verhuisden naar Philipsdorp in Eindhoven en daar voldoende aanspraak hadden aan Spaanse buurtgenoten. Door dag en nacht bij Philips te werken hadden ze niet eens tijd om iets te leren, en die dubbele banen waren om te kunnen sparen voor een huis in Spanje. Om later naar terug te keren.

'Dat laatste hebben ze uiteindelijk ook gedaan, ondanks alle negatieve effecten, zoals het moeten afzien van het sociaal plan van Philips en van de Nederlandse bijstand, waarvoor ze wel jarenlang premie hebben betaald. De Spaanse bijstandsuitkering voor twee personen bedraagt omgerekend zeshonderd gulden. Wanneer ze geen huis hadden gehad, zou terugkeer onmogelijk zijn geweest.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden