Gasstrijd wordt politieke tijdbom onder kabinet

De strijd om de Groningse gaswinning zet de verhoudingen in de coalitie van VVD en PvdA op scherp. De VVD voelt zich overvallen door de claim van PvdA-leider Diederik Samsom dat de gaswinning na 1 juli niet weer zal worden opgevoerd.

Beeld anp

De liberalen eisen dat de PvdA dan instemt met nieuwe miljardenbezuinigingen, om de mindere gasinkomsten te compenseren. Dit bevestigen bronnen rond het kabinet. Daarmee dreigt de gaswinning, waarover de Tweede Kamer vandaag debatteert, in de aanloop naar de provincialestatenverkiezingen uit te groeien tot een politieke tijdbom onder het kabinet.

Maandag presenteerde VVD-bewindsman Henk Kamp van Economische Zaken een gasbesluit dat een zwaarbevochten compromis was tussen VVD en PvdA. De gaswinning wordt tot 1 juli beperkt tot 16,5 miljard kubieke meter. Daarna wordt bepaald of de gasproductie over het hele jaar de eerder afgesproken 39,4 miljard kuub wordt, of 35 miljard. Dat laatste is volgens Kamp de minimale hoeveelheid om zowel aan alle gascontracten te kunnen voldoen als om Nederland bij een strenge winter niet in de kou te laten zitten.

PvdA-leider Diederik Samsom. Beeld ANP

Gaskraan vol open

Zou het kabinet op 1 juli besluiten dat het alsnog op 39,4 miljard kuub uit wil komen, dan moet de gaskraan in de tweede helft van dit jaar vol open. 'Ondenkbaar', zei Samsom daarover op RTV Noord - het verminderen van gaswinning is in Groningen het thema van de provincialestatenverkiezingen.

Samsom wil de gaswinning dit jaar op 33 miljard kuub houden, plus eventueel 2 miljard als reserve. Met de PvdA is daar een ruime meerderheid voor in de Kamer. Daarmee zet de PvdA Kamp voor het blok. De oppositie wil overigens, net als de provincie Groningen, verder gaan en aankoersen op 30 miljard. Doordat elk jaar de gasinkomsten in de kabinetsbegroting worden opgenomen, heeft een reductie van de gaswinning direct gevolgen voor de schatkist.

Gat in de begroting

Samsom slaat dus wat de VVD betreft een gat van circa 1,7 miljard euro in de begroting. Daarbovenop komt een tegenvaller van honderden miljoenen euro's doordat de gasprijs veel lager is dan begroot. Daardoor dreigt het tekort op de begroting weer op te lopen in de richting van het Brusselse maximum van 3 procent van het bbp.

De VVD houdt vast aan de in het regeerakkoord afgesproken terugdringing van de tekorten in de komende jaren. Dat betekent dat als Samsom de gaskraan wil dichtdraaien, zo melden bronnen in Den Haag, de VVD erop staat dat er extra bezuinigd wordt om de inkomstendaling te compenseren.

Minister Kamp van Economische Zaken. Beeld anp

Oogsten

Dat zou vooral voor de PvdA een flinke aderlating zijn. De coalitiepartij hoopte juist de twee laatste jaren van het kabinet-Rutte II te kunnen oogsten en te laten zien dat alle offers van de eerste twee jaar wat opleveren. Dat wordt moeilijker als de inkomsten tegenvallen, zeker omdat extra uitgaven voor Veiligheid en Justitie in het verschiet liggen.

De gas-tegenvaller is naar verwachting groter dan de meevallers die het kabinet in het vooruitzicht heeft door de aantrekkende economie en de teruglopende werkloosheid. Daarmee raakt ook de herziening van het belastingstelsel verder uit beeld. Daarvoor is volgens het kabinet 5 miljard euro 'smeerolie' nodig - om door de herziening benadeelden te compenseren - maar die moet per se uit meevallers komen. De staatsschuld of het tekort mag er niet door oplopen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.