Gasloos wonen? Hoe dat moet, zie je tijdens de Duurzame Huizen Route

Mensen die de eerste stappen willen zetten richting een duurzame woning of praktische tips willen uitwisselen, komen tijdens de Duurzame Huizen Route bij elkaar over de vloer. ‘Handig om van andere huiseigenaren te horen hoe ze het ervaren.’ 

Belangstellenden krijgen tijdens de Duurzame Huizen Route uitleg over deze gasloze woning in het dorp Langelo. Beeld Harry Cock

Het begon met een provisorisch in elkaar geknutseld windmolentje dat op het dak van de schuur belandde. Ruim een kwart eeuw later heeft het windmolentje (dat sneuvelde tijdens een stevige hagelbui) plaatsgemaakt voor grover geschut in de vorm van een warmtepomp, zonneboiler en spouwmuurisolatie. De Nul-op-de-meter-woning van Peter en Harriët Vermaas in het Drentse dorp Nieuw-Amsterdam ademt van alle kanten duurzaamheid uit. Niet voor niets is hun woning het startpunt van de Nationale Duurzame Huizenroute, dat de eerste twee zaterdagen van november plaatsvindt. 

Het concept is als volgt: huiseigenaren die Het Nieuwe Wonen zo ongeveer hebben uitgevonden, stellen hun domein open voor het publiek. De bezoeker varieert van het type dat de eerste stappen op het gebied van verduurzaming nog moet zetten tot de doorgewinterde klimaatneutraal-specialist die behoefte heeft aan het uitwisselen van vakkennis. Het huis van de familie Vermaas trekt deze zaterdag vooral de laatste categorie aan. Niemand kijkt hier op van een vraag over ‘isobouw isolatiepanelen’ of een opmerking over kierdichtheid. Het merendeel is man.

Geïnteresseerd luisteren ze naar de uitleg van Peter Vermaat (55) over zijn ‘stap-voor-stap-project’, dat het midden houdt tussen idealisme en een uit de hand gelopen hobby. Een beperkte opsomming: op zolder staat een bronwaterinstallatie, zodat het toilet niet meer met schoon drinkwater doorgespoeld hoeft te worden. De afwas- en wasmachine worden gevoed met voorverwarmd water van de zonneboiler. En de tuin wordt bewaterd met opgevangen regenwater. Voor zijn deur staat een hybride Prius.

De woning van Kirsten Ipema in Langelo. Beeld Harry Cock

Vijfhonderd huizen

Dat duurzaam wonen een populair thema is, blijkt wel uit het animo voor de Duurzame Huizen Route, die voor de zevende keer op nationaal niveau wordt georganiseerd. ‘Toen ik een paar jaar geleden tegen mijn man  zei, laten we dit organiseren, reageerde hij met: je bent gek’, zegt initiatiefnemer Eva Petra Simon. ‘Maar al bij de eerste editie waren er zo’n honderd huizen open voor het publiek.’ 

Inmiddels zijn dit er meer dan vijfhonderd en springen gemeenten en provincies bij voor de financiering en promotie. Deze editie worden vijfduizend bezoekers verwacht. Simon ziet het publiek gaandeweg veranderen, van geitenwollensokken-types tot een gevarieerde doelgroep. ‘Het draait lang niet meer alleen om het klimaat, maar ook om comfortabel wonen en geld besparen op de energierekening’, zegt ze in de keuken van de opengestelde woning in Nieuw-Amsterdam, waar gasten worden getrakteerd op Petit fours met een huizenlogo. Of dat niet alleen is weggelegd voor mensen met een dikke portemonnee? Ze schudt haar hoofd. ‘Ik heb geen enorme spaarpot, maar ben wel bezig met verduurzamen. Elk jaar een beetje. Mensen die hier komen, kunnen eruit halen wat er voor hen in zit.’

De woning van de familie Vermaas is gebouwd in de jaren tachtig, een tijd dat duurzaamheid nog niet op de kaart stond. Aanpassingen vergen maatwerk, een berg creativiteit en twee handige handjes. Maar ook voor diegenen die meedoen aan de trend om zélf een duurzaam huis - in de vorm van nieuwbouw - op poten te zetten, komt er heel wat denkwerk bij kijken. Warmtepompen, zonneboilers en isolatiematerialen: ze zijn er in vele vormen en maten.   

Waar te beginnen? Die vraag houdt Vivienne en Stefan van Sloten (vrolijke vijftigers) bezig sinds ze een optie hebben op een kavel in het Groningse Leek. ‘Dan is het fijn om ervaringen van andere huiseigenaren te horen’, zegt Vivienne. ‘Het is voor het eerst dat we in zo’n traject stappen.’ Vol bewondering stapt het stel door een opengestelde schuurwoning in het nabijgelegen Langelo. Zoiets als dit hebben ze in hun hoofd, maar dan kleiner. ‘Met zulke muren hoef je ook niets op te hangen, het creëert van zichzelf al zoveel sfeer', klinkt het  enthousiast. 

Die muren, dat zijn vurenhouten planken, waaruit het hele huis is opgetrokken. Vrouw des huizes is Kirsten Ipema, wethouder in de gemeente Noordenveld (portefeuille Duurzaamheid). Haar man is architect en ontwierp met deze woning zijn droomhuis: ruim, licht, met weids uitzicht én energieneutraal. Tweehonderd meter onder de grond – op een steenworp afstand van de grootste gasopslag van Nederland – bevindt zich een bodembron voor de warmtepomp in huis. ‘Die produceert wat ventilatie, waardoor we 's avonds wel eens met tocht in de nek op de bank zitten’, lacht Ipema. Een meeluisterende bezoeker pent driftig mee in zijn opschrijfboekje. Verder is het heerlijk wonen, benadrukt de wethouder. Het huis is helemaal ‘natuurinclusief’. Zelfs zodanig, dat een specht in de houten gevel de perfecte plek zag om zich te nestelen. ‘Het klonk alsof iemand spijkers in het huis aan het slaan was.’

Van het gas af

Bij Peter Vermaas in Nieuw-Amsterdam staat intussen een schare geïnteresseerden in zijn tuin. Die biedt uitzicht op een met zonnepanelen en heatpipes behangen dak. Deze op het eerste oog doodsimpele pijpjes houden de temperatuur in huis zelfs tijdens strenge vorstperiodes van -10  op 15 graden, zonder andere warmtebronnen te gebruiken. Ja, Vermaas is er best een beetje trots op. Bijna vier jaar geleden waren ze zelfs zover dat ze van het gas af konden. ‘Een mijlpaal.’

De levensstijl die bij al dat duurzame vernuft komt kijken, is voor zijn gezin soms best even wennen, geeft Vermaas toe. Vooral de drie kinderen kunnen het met hun jeugdige onrust niet altijd waarderen als ze moeten wachten tot de douche warm is. Maar alles went. ‘Als ik nu ‘s ochtends ga hardlopen, dan zet ik de knop van de warmtepomp gewoon alvast aan’,  zegt Vermaas. ‘Ik zeg altijd maar zo: de wind komt gratis voorbij, de zon komt gratis op. Doe er iets mee.’

Lees ook

Zij bouwen hun eigen duurzame stadswijk zoals nog nooit in Amsterdam is gedaan
In Amsterdam heeft een groep bewoners het heft in handen genomen: ze bouwen zelf hun eigen deel van een woonwijk. Duurzaam en goedkoop. Duizenden anderen moeten volgen. Gaat dat lukken?

Keuzevrijheid? Het is tijd voor een verplichte planmatige verduurzaming van Nederland
Nederland moet als rijk land zijn verantwoordelijkheid nemen bij verduurzaming van woningen, betoogt Rik Altena van DWA, een adviesbureau gericht op verduurzaming van de gebouwde omgeving.

Waarom het zo lastig is je huis te verduurzamen
Huizen moeten van het gas af en worden verduurzaamd is afgesproken in het klimaatakkoord. Daar komen subsidies voor. Maar geld is helemaal niet het grootste probleem, constateert Daphne van Paassen, een jaar nadat ze is begonnen met het verduurzamen van haar stadswoning uit 1895.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden