Gaskraan bij Loppersum dicht

De gaskraan bij Loppersum gaat per direct bijna helemaal dicht. Minister Henk Kamp (VVD) van Economische Zaken legt zich neer bij een uitspraak die de Raad van State vandaag heeft gedaan. De rechterlijke ingreep markeert een nieuwe fase in de tot dusver hoofdzakelijk politieke strijd rond het gas.

Minister Henk Kamp van Economische Zaken.Beeld anp

'Een mijlpaal', zegt hoogleraar Algemene Rechtswetenschap Jan Brouwer. 'De tijd dat de minister en de Nederlandse Aardolie Maatschappij hun gang konden gaan, ligt achter ons. De rechter heeft piketpalen geslagen. De Groningers hebben hun tanden laten zien.'

De spoedprocedure waarin de Raad van State oordeelde was aangespannen door de Stichting Vrienden van Groningen Centraal! en de Provinciale Statenfracties van de SP, CDA en GroenLinks. Voor Groningen Centraal! was de inzet de gaswinning in de hele provincie volledig stil te leggen. Daartoe ziet de raad op dit moment geen aanleiding.

'Symbolisch is de uitspraak van grote betekenis', zegt Henk Scheffer van Groningen Centraal! 'Maar inhoudelijk is het slap. Er zijn veel mitsen en maren.' Bij Loppersum mag om veiligheidsredenen alleen nog gas worden gewonnen als dat vanuit een oogpunt van leveringszekerheid noodzakelijk is. Of dat het geval is, hangt bijvoorbeeld af van hoe streng de winter is. Anders blijven de putten alleen om technische redenen in werking.

80 procent
De regio Loppersum is het gevoeligst voor aardbevingen. Begin vorig jaar besloot Kamp de gaswinning uit vijf clusters rond Loppersum al met 80 procent terug te brengen, tot maximaal 3 miljard kubieke meter per jaar. Dit leidde tot extra productie elders in de provincie.

In de eerste drie maanden van dit jaar is er rond Loppersum al 1 miljard kuub gas gewonnen. Of de resterende 2 miljard kuub nu uit andere putten wordt gewonnen, kan de NAM nog niet zeggen. In 2015 mag de NAM maximaal 39,4 miljard kuub gas uit het Groningerveld halen. Tot 1 juli is de productie begrensd tot 16,5 miljard kuub. Wat daarna gebeurt, moet Kamp nog besluiten.

'Duidelijk signaal'
'Dit is een kleine stap in productievermindering, maar een grote stap in de goede richting en een duidelijk signaal naar de mensen in het gebied', zegt burgemeester Albert Rodenboog van Loppersum. 'We zijn al sinds 2003 in gevecht met het ministerie en de NAM. Dat verschillende overheden elkaar voor de rechter bestrijden, moet je eigenlijk niet willen. Maar vandaag toont aan dat dit de enige weg is. De minister is op de vingers getikt.'

Fractievoorzitter Sandra Beckerman van de SP, sinds de verkiezingen de grootste partij in de provincie Groningen, heeft gemengde gevoelens. 'We zijn blij dat de rechter het veiligheidsprobleem erkent en dat hij iets wil betekenen voor Loppersum. Maar we zijn teleurgesteld dat er voor de rest van de provincie Groningen voorlopig niets verandert.'

Bodemprocedure
Later dit jaar volgt een bodemprocedure. Daarin worden beroepsschriften behandeld van onder meer de provincie Groningen, de betrokken gemeenten en de Veiligheidsregio. 'We laten het hier niet bij zitten', aldus Sandra Beckerman. 'Onze inzet blijft forse reductie.'

Als de minister verstandig is, anticipeert hij door ook de productie elders te beperken, vindt burgemeester Rodenboog. 'Wij hebben gemerkt: minder gaswinning betekent minder bevingen. Het probleem verplaatsen heeft geen zin.'

Een gasveld bij het Groningse Loppersum.Beeld anp

Ook zonder gaswinning schudt Groningen nog wel even door

Zelfs als de gaswinning geheel ophoudt, blijft Groningen zitten met aardschokken. De bodem ijlt nu al na: de zwaarste schokken worden pas gevoeld een half tot driekwart jaar na de meest intensieve periode van gaswinning (in de winter).

In en rond het Groningse Loppersum mag voorlopig geen gas meer worden gewonnen.Beeld anp

'Baanbrekende uitspraak'

Agnes Mulder, Tweede Kamerlid CDA: 'Het is een opluchting dat de Raad van State de gaswinning rond Loppersum terugbrengt naar nul, daar zitten op dit moment de grootste risico's.

Bote Wilpstra (D66), gedeputeerde provincie Groningen:
'Dit is een stap in de goede richting en daar zijn we blij mee. De veiligheid in en rond Loppersum krijgt van de rechter nog meer prioriteit.

Reinette Klever, Tweede Kamerlid PVV:
'Een tik op de vingers voor minister Kamp: de gaskraan in Loppersum moet dicht'.

Marianne Thieme, Tweede Kamerlid Partij voor de Dieren: 'Goed nieuws! Raad van State wil voorlopig geen gaswinning in Loppersum.'

Henk Krol, Tweede Kamerlid 50PLUS: ' 50PLUS is verheugd over de kritische uitspraak van de Raad van State. 50PLUS vindt dat het kabinet de uitspraak van de Raad van State fundamenteel ter harte moet nemen in het belang van de gedupeerde Groningers en passende maatregelen moet voorbereiden in afwachting van de definitieve uitspraak later dit jaar.'

Stientje van Veldhoven, Tweede Kamerlid D66: 'Ik verwacht dat minister Henk Kamp de gaskraan gaat dichtdraaien bij Loppersum. Dit signaal is heel helder.'

Carla Dik-Faber, Tweede Kamerlid ChristenUnie: 'De Raad van State wil geen gaswinning in Loppersum. Een goede stap, maar niet afwentelen op andere gebieden. De ChristenUnie wil snel een debat.'

Patrick Brouns, fractievoorzitter CDA provincie Groningen: 'Ik heb een dubbel gevoel. Aan de ene kant is het positief dat de gaswinning in Loppersum wordt stilgelegd. Daar speelt zich toch de meeste ellende af. Het is jammer dat de gaswinning in het cluster Eemskanaal doorgaat. Vooral de stad Groningen en Delfzijl ondervinden hiervan de gevolgen. Wat ik ook positief vind: de rechter erkent dat de veiligheid bij gaswinning niet voorop heeft gestaan. Dat is een goed signaal naar de inwoners van het gebied.'

Liesbeth van Tongeren, Tweede Kamerlid GroenLinks: 'Een grote overwinning voor de mensen die de zaak hebben aangespannen. Een slechte zaak dat Loppersum pas dichtgaat nadat bewoners naar de Raad van State zijn gestapt. Ik heb een debat met minister Kamp aangevraagd om te horen hoe snel de gaskraan dichtgaat en wat verdere consequenties voor de gaswinning zijn.'

Eric Smaling, Tweede Kamerlid SP: 'Een baanbrekende uitspraak van de Raad van State! Dat moet voor de Groningers weldadig aanvoelen. Mooi dat ons rechtssysteem het mogelijk maakt zo'n uitspraak te vragen.'

Jan Vos, Tweede Kamerlid PvdA: 'De uitspraak van de Raad van State sluit aan bij het standpunt van de PvdA dat de gaswinning in Groningen alleen plaats mag vinden als die winning ook veilig is. We willen dat de minister per direct concrete invulling geeft aan het besluit van de RvS. De putten in Loppersum moeten verder dicht en de gaswinning in heel Groningen moet terug naar het minimale niveau dat noodzakelijk is voor de leveringszekerheid.'

Minister Henk Kamp (L) van Economische Zaken praat met een dorpsbewoner van Loppersum.Beeld anp
Actievoerders tijdens een persconferentie in Loppersum van minister Henk Kamp over de toekomst van de gaswinning in de provincie Groningen. (Archiefbeeld)Beeld anp

Lees hier de volledige uitspraak van de Raad van State

In en rond Loppersum mag voorlopig alleen gas worden gewonnen als dat op andere locaties niet meer mogelijk is en als dat vanuit een oogpunt van leveringszekerheid noodzakelijk is. Er is geen aanleiding om gaswinning uit het Groningenveld op dit moment geheel stop te zetten. Dit heeft de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State bepaald in een voorlopige uitspraak van vandaag (14 april 2015).

In afwachting van de definitieve uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak later dit jaar is het instemmingsbesluit van de minister van Economische Zaken over de gaswinning door de NAM voor een deel geschorst. Stichting Vrienden van Groningen Centraal en enkele fracties van provinciale staten van Groningen hadden gevraagd om de gaswinning in het Groningenveld helemaal stop te zetten, in elk geval in de productielocaties Eemskanaal en Loppersum.

Spoedprocedure
De voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak erkent het belang om zo snel mogelijk een definitief oordeel te geven over de rechtmatigheid van het besluit van de minister. Voor een grondige beoordeling van alle bezwaren tegen het instemmingsbesluit is echter nader onderzoek nodig. Dat kan niet in deze spoedprocedure waarin snel een voorlopige uitspraak moet worden gedaan. De voorzieningenrechter heeft daarom een voorlopig oordeel gegeven waarbij hij alle betrokken belangen heeft afgewogen. De Afdeling bestuursrechtspraak streeft ernaar om in de eerste helft van september 2015 een rechtszitting te houden waarop zij alle ruim 40 beroepschriften uitgebreid zal behandelen. Daarna zal zij een definitieve uitspraak in deze zaak doen.

Geen volledige stopzetting
De voorzieningenrechter ziet geen aanleiding om de gaswinning uit het Groningenveld helemaal stop te zetten, reeds omdat dan niet aan de gasvraag in Nederland en omliggende landen kan worden voldaan.

Loppersum
Wel heeft de voorzieningenrechter bepaald dat in en rond Loppersum voorlopig alleen gas mag worden gewonnen als dat op andere locaties niet meer mogelijk is en als dat vanuit een oogpunt van leveringszekerheid noodzakelijk is. Het gaat om de clusters 't Zandt, Overschild, De Paauwen, Ten Post en Leermens waarvan vaststaat dat dit de meest risicovolle gebieden zijn voor aardbevingen. Uit deze clusters mogen tijdelijk kleine hoeveelheden gas worden gewonnen alleen maar met het doel de clusters open te houden. Op momenten van zeer hoge vraag naar gas, tijdens een zeer koude periode of bij problemen in andere clusters, blijven deze dan beschikbaar voor de gasproductie.

Groningenveld
Het instemmingsbesluit van de minister van januari 2015 maakt het mogelijk om in het Groningenveld in 2015 maximaal 39,4 miljard Nm3 gas te winnen. In het besluit is verder bepaald dat de NAM voor 1 mei 2015 een methode moet ontwikkelen om de toename van seismische risico's zoveel mogelijk te minimaliseren. Op basis daarvan zal de NAM dan voor 1 juli 2016 een nieuw winningsplan moeten indienen bij de minister.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden