Reportage

Garrelsweer weet weer: de bodem houdt zich nog lang niet koest

Sikko Dijkema naast zijn beschadigde huis aan de Stadsweg in Garrelsweer waar afgelopen nacht is een aardbeving  is gemeten van 3.2 op de schaal van Richter. Beeld Harry Cock
Sikko Dijkema naast zijn beschadigde huis aan de Stadsweg in Garrelsweer waar afgelopen nacht is een aardbeving is gemeten van 3.2 op de schaal van Richter.Beeld Harry Cock

Een stevige aardbeving bij Garrelsweer drukt Groningen met de neus op de feiten: de gaswinning mag dan snel gestaakt worden, de ellende is nog niet voorbij. ‘Je bent voortdurend aan het wachten. Maar waarop?’

Jurre van den Berg

‘Dat was er dus weer een’, zegt Sikko Dijkema (54) gelaten, terwijl hij geroutineerd de zijgevel van zijn huis aan de Stadsweg inspecteert. ‘Deze muur staat helemaal bol. Zie je die stenen daarboven? Die worden gewoon naar buiten gedrukt.’ In het voegwerk dat na een eerdere beving al eens hersteld werd, zijn nieuwe barsten zichtbaar. ‘Je went er zo langzamerhand aan.’

Een kracht van 3,2 op de schaal van Richter had de aardbeving van maandagnacht bij Garrelsweer, een dorpje drie kilometer onder Loppersum. Het was daarmee de zwaarste beving in ruim twee jaar tijd. Het drukt de regio nogmaals met de neus op de feiten: de gaswinning mag dan snel gestaakt worden, de ellende is nog niet voorbij. Er kwamen dinsdag 204 schademeldingen binnen bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG). Er werden acht mogelijk acuut onveilige situaties gemeld.

Onvermogen

Verwacht geen ingestorte huizen in het op dinsdagochtend kalme dorp aan het Damsterdiep tussen Groningen en Delfzijl. Het is vooral het gemoed van de mensen dat barsten vertoont. Keer op keer op de proef gesteld door de onrustige aarde, maar bovenal door het onvermogen van al die instanties met al die afkortingen die er niet in slagen problemen op te lossen en duidelijkheid te scheppen over de toekomst.

Dijkema en zijn vrouw Gea kunnen erover meepraten: ze zitten al jaren in onzekerheid over de versterking van hun karakteristieke woning uit 1938. De Dijkema's doen mee aan de proef ‘Koplopers’. ‘Maar daar merken we nog weinig van’, zegt Sikko cynisch. De aangewezen aannemer haakte af, omdat de instantie die de versterkingsoperatie aanstuurt, de Nationaal Coördinator Groningen, draalde.

Sikko, pakketberzorger van beroep, zat al eens een half jaar ziek thuis vanwege de bevingsstress. ‘Je bent voortdurend aan het wachten. Maar waarop?’ Uit arren moede verstevigde hij eigenhandig de verdiepingsvloer met vezelplaten. ‘De kieren werden zo groot. Als Gea een wasknijper liet vallen, viel die tot in de kelder.’ Recent zijn er wel spiralen geplaatst om te voorkomen dat vogels gaan nestelen onder het pannendak, waardoor de verbouwing vertraagd kan worden. Het doet bij Dijkema het ergste vermoeden over de voortgang. ‘Ik heb nog nooit vogels zien nestelen in de winter.’

Kraan dicht

Voorheen was na een zoveelste beving de oproep steeds hetzelfde: gaskraan dicht. Maar nu die kraan al zo goed als dicht is, zijn Groningers zelfs in woord machteloos. Het heeft de bodem nog niet tot rust gemaand – integendeel. Alsof ze de goden wilden verzoeken, stelde het Staatstoezicht van de Mijnen (SodM) uitgerekend afgelopen maandag vast dat er in Groningen op dit moment lokaal zelfs sprake is van verhoogde aardbevingsactiviteit, met name rond Loppersum. De NAM (Nederlandse Aardolie Maatschappij) moet volgende week een analyse aanleveren van de ondergrondse onrust.

Het is niet dat er stiekem meer gas wordt gewonnen vanwege de hoge prijzen en mogelijk dreigende schaarste. De gaswinning uit de putten rond Loppersum werd al in 2018 volledig gestaakt. De huidige bevingen zijn een erfenis van bijna zestig jaar bodemuitputting. De verschillen in druk in de bodem die door de gaswinning in de poreuze zandlagen op drie kilometer diepte zijn ontstaan, zorgen voor beweging. Het aardgas stroomt van plekken met hoge druk, zoals bij Loppersum, naar plekken met lage druk. Dat veroorzaakt spanningen op breuken in de diepe ondergrond, die tot bevingen kunnen leiden.

 Garrelsweer. Het Staatstoezicht van de Mijnenstelde vast dat er in Groningen op dit moment sprake is van verhoogde aardbevingsactiviteit, met name rond Loppersum. Beeld Harry Cock
Garrelsweer. Het Staatstoezicht van de Mijnenstelde vast dat er in Groningen op dit moment sprake is van verhoogde aardbevingsactiviteit, met name rond Loppersum.Beeld Harry Cock

‘Nare realiteit'

Aardbevingen in Groningen zijn ‘a fact of life’, zei oud-minister Henk Kamp ooit. Hij werd erom verguisd. Dinsdag kwam het SodM met woorden van vergelijkbare strekking. De schokken zijn verontrustend en hun aantal boven verwachting, aldus de toezichthouder. Maar: er is niets dat de bevingen kan stoppen. Sterker, ze zullen mogelijk nog tientallen jaren voortduren. Een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) sprak van een ‘nare realiteit’.

‘En dan gaan ze misschien tóch weer meer gas winnen’, verzucht Dijkema. De afbouw van de winning verliep vlot. Komend jaar zou in principe nog maar 3,9 miljard kuub gewonnen worden, voordat in 2022 de kraan helemaal dicht gaat. Maar vorige week moest minister Stef Blok van EZK de verwachtingen temperen. De bouw van een stikstoffabriek bij Zuidbroek – die importgas geschikt moet maken voor de op Gronings gas afgestemde cv-ketels en fornuizen – heeft vertraging opgelopen. Daardoor is er volgend jaar mogelijk toch meer gas uit Groningen nodig.

Minister van Binnenlandse Zaken Kasja Ollongren beloofde dinsdag in een brief aan de Tweede Kamer dat alle 27 duizend Groningers van wie de huizen mogelijk versterkt moeten worden daar in 2023 duidelijkheid over krijgen. Naar schatting moet de helft van de huizen daadwerkelijk worden aangepakt, uiterlijk in 2028.

Sikko Dijkema belde na een doorwaakte nacht vanmorgen maar weer eens met zijn contactpersoon bij de Nationaal Coördinator Groningen. Die belt zowaar terug. Het bouwbedrijf dat nu de klus moet klaren heeft in mei of juni tijd, klinkt het. ‘Dus dan kunnen ze beginnen?’, vraagt Dijkema. Mogelijk, luidt met een slag om de arm de reactie aan de andere kant van de lijn, als de juiste collega de juiste handtekening zet. ‘Ik heb hem na deze beving weer even een reminder gestuurd.’

- Beeld -
-Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden