Gantwarg moet WK maar snel vergeten

Bij de loting voor het toernooi om het wereldkampioenschap 2003 maakte de organisatie met ingehouden trots bekend dat in Zwartsluis het sterkst bezette spelersveld uit de damgeschiedenis bijeen was gebracht....

De precieze toernooi-categorie ('P' of 'Q' of zo) ben ik vergeten, maar op zich verraste de mededeling mij allerminst: al bij het doornemen van de deelnemerslijst had ik mij vertwijfeld afgevraagd van wie ik (afgezien van de van Grenada afkomstige Andall en - heel misschien - de Mongoliër Erdenebileg) in vredesnaam zou moeten winnen!

Dat 'Zwartsluis 2003' niet alleen op papier, maar ook in de harde werkelijkheid het zwaarste WK-toernooi tot dusver is geweest, hebben twee spelers in wel heel bijzondere mate ondervonden: oud-wereldkampioenen Alexander Schwarzman en Anatoli Gantwarg.

Schwarzman, die in 1998 op overtuigende wijze de WK-match van Tsjizjov won, moest ditmaal genoegen nemen met een bescheiden 50%-score en de daaraan verbonden (gedeelde) elfde plaats. En Gantwarg, ooit winnaar van drie WK-toernooien (1978, 1980 en 1984) én van de tweekamp om het WK 1985 tegen Clerc, kwam zelfs niet verder dan een gedeelde vijftiende(!) plaats. Het kan haast niet anders of zijn score van 17 uit 19 moet ook Gantwarg zélf herinnerd hebben aan de tijd dat hem in het kampioenschap van de Sovjet-Unie (zoals in de editie van 1989) weinig tot niets bespaard bleef.

Sinds enkele maanden moet ik met een zekere regelmaat terugdenken aan het vraaggesprekje met een journalist van een lokale omroep, die mij na afloop van de eerste ronde om een reactie op mijn remise met Gantwarg vroeg. Ik zei hem dat het mij een 'normale' uitslag leek, en zeker geen puntverlies, omdat ik het waarschijnlijk achtte dat Gantwarg gedurende het hele verdere toernooi ongeslagen zou blijven. Het is niet de enige taxatiefout die ik in Zwartsluis maakte, maar misschien wél de ernstigste: Gantwarg zou vijf(!!) partijen verliezen.

Ik heb al eerder laten zien hoe Gantwarg, als gevolg van een telkens weer tekortschietende slagvaardigheid op het tactische vlak, in de beslissende fases van zijn ontmoetingen met Georgiev, Tsjizjov en Thijssen ten onder ging. En zijn nederlagen tegen Bassirou Ba en Schwarzman zal ik u (of beter: de Gantwarg-fans onder de lezers) besparen. Maar het absolute dieptepunt in Gantwargs WK-optreden mag niet ontbreken. Het deed zich voor in de slotronde, en wel vlak na de opening van zijn duel met Tsjizjov.

Gantwarg-Tsjizjov

(WK 2003)

1.32-28 18-23 2.33-29 23x32 3.37x28 17-22 4.28x17 11x22 5.39-33 13-18 6.44-39 19-23 7.35-30 6-11 8.50-44 9-13 9.31-27 22x31 10.36x27 4-9 11.41-37 20-25 12.40-35 13-19 13.37-32 8-13 14.46-41 14-20 15.41-37 11-17 16.44-40 10-14 17.30-24 19x30 18.35x24 2-8

Over de theoretische achtergronden van de eerste achttien zetten zou van alles te melden zijn, maar daar is het mij hier niet om te doen. Waar het om gaat, is dat Gantwarg nu met 19.33-28 14-19! 20.27-22 vervolgde en na 20...19x30! met schijf 28 naar veld 19 sloeg (bedoeling: 21...13x35 22.22x4 +).

Pas nadat Tsjizjov hem erop geattendeerd had dat hij meerslag moest nemen (21.22x2), begreep Gantwarg dat hij zich gruwelijk vergist had. Na 21...30-35! 22.28x19 35x24! 23.19x30 1-7 24.2x11 16x7 was Gantwarg in een weinig benijdenswaardige opsluiting verzeild geraakt en moesten Tsjizjovs concurrenten (Georgiev, Valneris) voor het ergste vrezen.

Dat er - zoals de lezer zich herinneren zal - nog een tweede fout op de 40ste zet voor nodig was om de balans definitief ten gunste van Tsjizjov te doen doorslaan, mag nog een klein wonder heten..

Overigens: het zou onjuist zijn te menen dat het WK 2003 Gantwarg louter ellende gebracht heeft. Naast de vijf genoemde nederlagen boekte Gantwarg namelijk óók drie overwinningen. Dat hij (op de tweede speeldag) van Andall won, was natuurlijk niet echt verrassend.

Maar dat de inmiddels zwaar beproefde Gantwarg in de 12de en 15de ronde desondanks kans zag spelers als Ndjofang en Getmanski te verslaan (en met welk een schijnbaar gemak!), mag toch een opmerkelijke paradox worden genoemd. Beide partijen laat ik hieronder integraal volgen.

Ndjofang-Gantwarg

(WK 2003)

1.32-28 16-21 2.31-26 18-22 3.37-31 11-16 4.41-37 7-11 5.46-41 1-7 6.38-32 21-27 7.32x21 16x27 8.42-38 11-16 9.34-30 7-11 10.40-34 12-18 11.30-25 19-23 12.28x19 14x23 13.25x14 10x19 14.37-32 8-12 15.32x21 16x27 16.41-37 5-10 17.45-40 10-14 18.35-30 15-20 19.47-42 20-25 20.33-29 4-10 21.40-35 10-15 22.37-32 11-16 23.32x21 16x27 24.42-37 6-11 25.44-40 14-20 26.30-24 19x30 27.35x24 9-14 28.50-44 3-8 29.37-32 11-16 30.32x21 16x27 31.48-42

Zie diagram 1

31...13-19! 32.24x13 8x19

Gantwarg heeft zijn waarlijk niet geringe tegenstander overspeeld. Immers: na 33.40-35 23-28! is 34.35-30?? uitgeschakeld door 34...28-33! +, terwijl wit na 34.42-37 19-24! 35.38-33 (35.38-32??) 35...14-19! 36.43-38 (36.37-32?? 28x37 37.31x42 25-30! +) 36....19-23 vreselijk gemangeld wordt. Vandaar dat Ndjofang maar een schijf geeft:

33.29-24 19x30 34.42-37 2-7 35.37-32 7-11 36.32x21 11-16 37.31-27 22x31 38.36x27 17-22 39.40-35 22x31 40.26x37 16x27 41.35x24 20x40 42.44x35 12-17 43.38-32 27x38 44.43x32 14-20 45.39-34 20-24 46.37-31 15-20 47.49-43 24-29 48.43-38 29x40 49.35x44 23-29?

Zwarts laatste zet behelst een lelijke fout, die de verdiende winst (49...20-24! +) weer op losse schroeven zet. Gelukkig voor Gantwarg had Ndjofang geen tijd meer om 50.32-27! te spelen: de witspeler ging door zijn vlag...

Gantwarg-Getmanski

(WK 2003)

1.33-28 18-23 2.31-27 12-18 3.38-33 7-12 4.37-31 20-24 5.42-38 14-20 6.47-42 10-14 7.41-37 5-10 8.34-29 23x34 9.40x29 17-22 10.28x17 12x21 11.45-40 19-23 12.40-34!? 11-17(?)

Het begin van een avontuur dat Getmanski slecht zal bekomen.

13.31-26! 13-19 14.37-31 20-25 15.29x20 15x24 16.44-40 10-15 17.50-45 8-13 18.42-37 4-10 19.46-41 3-8 20.34-30! 25x34 21.40x20 15x24 22.45-40!

Stelt de thematische opstoot 27-22 zo lang mogelijk uit.

22...24-30?! 23.35x24 19x30 24.40-34! 30-35

Zie diagram 2

25.27-22!

Nu pas.

25...18x27 26.31x11 16x7

Want op 26...6x17 was 27.34-30! en 28.32-27 + gevolgd. Maar ook nu zal zwart de verloren schijf niet meer terugzien.

27.26x17 13-18 28.36-31 7-11 29.31-26 11x22 30.32-28 23x32 31.37x17 1-7 32.38-32 14-19 33.48-42 9-13 34.26-21 10-14 35.42-37 18-23 36.49-44 13-18 37.44-40 35x44 38.39x50 19-24 39.43-39 14-19 40.50-44 8-13 41.21-16 2-8 42.37-31 8-12 43.17x8 13x2 44.31-27 7-12 45.41-37 12-17 46.37-31 2-7 47.33-29 24x33 48.39x28 6-11 49.31-26 7-12 50.16x7 12x1 51.34-30

En Getmanski liet zich de rest niet meer bewijzen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden