Gambia krijgt na 22 jaar een nieuwe president; alleenheerser Jammeh verliest verkiezingen

Dictator Jammeh verliest verkiezingen van oppositieleider Barrow

Gambia krijgt na 22 jaar een nieuwe president. Alleenheerser Yahya Jammeh, sinds een staatsgreep sinds 1994 aan de macht, verloor de donderdag gehouden verkiezingen in het land. In een uitzending van de staatsradio erkende Jammeh in de avond zijn historische nederlaag. Hij zei dat hij de uitslag niet zou aanvechten en zou meewerken aan een vreedzame machtsoverdracht.

Gambianen vieren de overwinning van oppositieleider Adama Barrow in de straten van Serrekunda. Beeld ap

Hij zou mogelijk 'een miljard jaar' regeren. Dat is lang, langer misschien nog wel dan Robert Mugabe in Zimbabwe. Maar ja, hij zou zo veel, Yahya Jammeh, de tamelijk mallote en wrede president-dictator van Gambia. Mensen van aids genezen, bijvoorbeeld, - zij het enkel op vrijdagochtend. Maar nu is hij president-af.

De meest veelzeggende reactie op de uitkomst van de verkiezingen in het kleine West-Afrikaanse land klonk als volgt: 'Als iemand mij had gezegd dat in 2016 Donald Trump de verkiezingen zou winnen en Jammeh die zou verliezen, zou ik in lachen zijn uitgebarsten.' Maar ook het tweede is gebeurd, na 22 donkere jaren.

Vrijdag, kort na het begin van de middag, maakte de voorzitter van de kiescommissie de uitslag bekend. Adama Barrow (51), de man die zeven oppositiepartijen bij elkaar wist te brengen, behaalde ruim 45 procent van de stemmen; Yahya Jammeh (51) minder dan 37 procent. Daarna was het wachten totdat de verslagen president zijn verlies zou toegeven.

Want voor de dictator zelf, die als jongeman bij een staatsgreep aan de macht kwam, gold dat hij Gambia 'uit het stenen tijdperk' had gehaald en tot een 'modern' land had omgetoverd. Wie het daarmee oneens was, liep het risico gevangen gezet en gemarteld te worden. Niet voor niets probeerden zo veel Gambianen, inclusief de helft van het nationale voetbalteam, de afgelopen jaren naar Europa te migreren.

De voorzitter van Gambia's onafhankelijke verkiezingscommissie, Alieu Momarr Mjiar, stelt de uitslag van de presidentsverkiezingen vast. Beeld reuters

De verkiezingen van donderdag verliepen vreedzaam, maar zeer in het ongewisse. Yahya Jammeh legde het internet plat en sloot telefoonverbindingen af. Buitenlandse waarnemers waren er nauwelijks; de Europese Unie had al in een vroeg stadium laten weten niet op vrije en eerlijke verkiezingen te rekenen. 'Alleen Allah beslist', had de president zijn volk voorgehouden.

Wat Jammeh betreft zou Allah beslissen voor een nieuwe termijn voor de man die zijn seculiere staat tot een islamitische republiek bombardeerde, homo's met onthoofding dreigde, Gambia terug wenste te trekken uit het 'koloniale' Internationaal Strafhof, en vrije media aan banden legde. Het pakte anders uit.

De nieuwe president, Adama Barrow, verliet begin deze eeuw zijn land om in Groot-Brittannië te gaan studeren. Hij bekostigde zijn verblijf door in Noord-Londen als bewaker in een grote winkel te werken. Zo'n tien jaar geleden keerde hij terug en zette hij zijn eigen zaak in onroerend goed op. Van echte politieke ervaring is bij hem, net als bij de magnaat Trump, geen sprake. Zijn tot nu toe slimste zet is, dat Barrow erin slaagde vrijwel de gehele oppositie achter zich te verenigen.

Barrow heeft gezegd dat hij leden van de oppositie wil opnemen in een overgangsregering die Gambia de komende drie jaar moet gaan leiden. Hij wil burgerlijke vrijheden herstellen. Of hij ook vervolging wil van Jammeh en diens vertrouwelingen, zoals mensen uit de krijgsmacht, is nog onduidelijk.

Het kan de komende jaren druk worden in Gambia. Niet alleen met toeristen, die zich ook in tijden van dictatuur lieten verleiden door reclames van eeuwig glimlachende hoteleigenaren aan vreedzame stranden, maar ook door de terugkeer van duizenden Gambianen die zich de afgelopen jaren gedwongen voelden in ballingschap te gaan.

Elders in Afrika zullen presidenten zich flink op het hoofd krabben, nu de stem van de 'boze zwarte man' in Gambia zo luid heeft mogen klinken. In de Democratische Republiek Congo van Joseph Kabila bijvoorbeeld. In Angola. In Kenia. En natuurlijk in Zimbabwe.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.