Gaatjes duiden op luchtdoelraket

De MH17 kan inderdaad door een SA-11-raket zijn neergehaald, stelt een Britse defensiespecialist op basis van foto's van wrakstukken. De inzittenden verloren waarschijnlijk direct het bewustzijn.

AMSTERDAM - Het aantal aanwijzingen groeit dat vlucht MH17 is neergehaald door een raket met een fragmentatielading. The New York Times liet foto's van wrakstukken analyseren door een defensiespecialist van het Britse IHS Jane's. Deze concludeert dat de vele gaatjes in de romp en de manier waarop de verf eromheen is afgebladderd, erop wijzen dat metaalscherven met hoge snelheid de huid van het toestel zijn binnengedrongen. Dergelijke metaaldeeltjes kunnen afkomstig zijn van een exploderende motor of van een luchtdoelraket, aldus specialist Reed Foster.


De schade aan de brokstukken is anders dan je zou verwachten bij een motorexplosie, stelt Foster. De metaaldeeltjes lijken het toestel volgens hem vanaf de voorzijde te zijn binnengedrongen. Dat is in overeenstemming met de werking van SA-11-raketten, waarvan wordt vermoed dat zo'n type is afgevuurd. SA-11's kunnen vliegende objecten neerhalen en ontploffen 30 tot 100 meter voor het doel, waarbij een wolk van metaaldeeltjes het vliegtuig doorboort.


Wat er daarna is gebeurd, is vooralsnog speculatie. Mogelijk heeft de inslag een gat in de romp veroorzaakt, wat een explosieve decompressie tot gevolg heeft gehad. Passagierstoestellen worden op grote hoogte op druk gehouden omdat passagiers vanwege de ijle atmosfeer anders niet kunnen ademhalen. Als hier een gat in de romp ontstaat, valt de druk plotseling weg en kan schade ontstaan aan het toestel, die mogelijk gedeeltelijke desintegratie van de romp tot gevolg heeft. Dit gebeurde onder meer bij de ramp met een DC-10 boven Parijs in 1974 en in 2002 bij een toestel van China Airlines. Dit laatste ongeval was het gevolg van een foutief uitgevoerde reparatie aan de romp, waardoor het toestel op grote hoogte openscheurde.


Een vraag die bij velen leeft is wat de inzittenden van vlucht MH17 hebben gemerkt. 'Bij de veiligheidsinstructies voor elke vlucht zegt het cabinepersoneel dat passagiers in geval van decompressie eerst zelf het zuurstofmasker moeten opzetten, en dan pas hun kinderen moeten helpen', zegt Joris Melkert, universitair docent luchtvaarttechniek aan de TU Delft. 'Dat is essentieel. Als op grote hoogte de druk weg valt, ben je binnen dertig seconden bewusteloos door zuurstofgebrek.' Melkert acht het niet waarschijnlijk dat de Boeing 777 nog grotendeels intact was toen ze neerstortte, gezien het grote oppervlak waarop de brokstukken zijn neergekomen. 'Het gaat om een gebied ter grootte van de gemeente Haarlem. Mijn voorlopige conclusie is daarom dat het toestel in de lucht is gedesintegreerd.'


Dat is vermoedelijk direct na de explosie gebeurd en het maakt het aannemelijk dat de inzittenden door de klap direct het bewustzijn hebben verloren, stelde James Vosswinkel deze week tegenover persbureau Bloomberg. Vosswinkel deed eerder onderzoek naar de explosie van een toestel van TWA in 1996 bij Long Island bij New York, waarbij alle 230 inzittenden omkwamen. 'De enorme krachten die bij zo'n explosie optreden, leiden ertoe dat vermoedelijk niemand de impact overleeft.'


Op de ramplocatie zijn veel ontklede lichamen aangetroffen. Dit is vermoedelijk het gevolg van een combinatie van plotselinge decompressie en de hoge luchtsnelheid - 800 tot 900 kilometer per uur - waaraan deze inzittenden plotseling werden blootgesteld. Zowel het grote drukverschil als de enorme windsnelheid kan ertoe leiden dat kleding van het lijf wordt gerukt, meldt het onderzoeksrapport naar de ramp met vlucht 611 van China Airlines.


Kunnen passagierstoestellen zich wapenen tegen een raketaanval? Radargestuurde raketten zouden om de tuin geleid kunnen worden met chaff, zegt Melkert. Dat is een wolk aluminiumsnippers die het vliegtuig uitwerpt zodra een luchtdoelraket gedetecteerd wordt. De raketradar richt zich op de wolk, waardoor hij doel mist. Hittezoekende raketten kunnen worden afgeleid met flares, fel brandende magnesiumbolletjes. De Air Force One, het toestel van president Obama, heeft ze, net als sommige militaire vliegtuigen.


Melkert ziet weinig heil in toepassing in de burgerluchtvaart. 'Producenten van luchtdoelraketten zoeken naar manieren om dit soort afleidingsmanoeuvres te omzeilen. Zo raak je mogelijk verzeild in een wapenwedloop, waar je niet in terecht wilt komen.' Er is, vreest Melkert, weinig tegen een raket te doen.


Maandag verspreidde Digital Globe de eerste satellietfoto's van de rampplek. De foto is zondag gemaakt. Eerder kon niet vanwege bewolking. De MH17 kwam uit het noorden. De witte plekken in het veld zijn wrakstukken. De rampplek is ongeveer zo groot als de gemeente Haarlem.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden