Gaat Theresa May het toch nog moeilijk krijgen?

Opiniepeiler YouGov voorspelt onverwacht een fors zetelverlies voor de Conservatieve Partij van Theresa May. Zo'n verkiezingsuitslag, met Jeremy Corbyn als potentiële premier, heeft grote gevolgen voor de Brexit.

Theresa May.Beeld afp

Overleeft premier Theresa May de Britse verkiezingen? Deze vraag speelt op in het Verenigd Koninkrijk nu een doorgaans betrouwbare opiniepeiler, YouGov, voorspelt dat de Conservatieve Partij op koers ligt om op 8 juni twintig zetels te verliezen.

Dat is een levensgrote verrassing: de verwachting was dat May flink zou winnen. Het zetelverlies zou betekenen dat de Conservatieven de grootste partij blijven, maar niet meer alleen kunnen regeren. Het alternatief voor een Conservatieve regering is een coalitie tussen Labour en de Schotse nationalisten met Jeremy Corbyn als premier.

Dat zou grote gevolgen hebben voor Brexit. De onderhandelingen, die op 19 juni moeten beginnen, zullen dan worden uitgesteld. Een linkse coalitie tussen twee eurogezinde partijen zou bovendien het einde betekenen van een harde Brexit.

Er is ook kritiek op de 'shock poll', waar The Times mee opent vandaag. Andere peilingbureaus geven de Conservatieven nog wel een gezonde voorsprong, alhoewel minder groot dan voorheen. Zelf maakte YouGov nog een voorbehoud door te beweren dat een kleine schommeling kan leiden tot een heel andere uitslag.

Een monsterzege lijkt er in ieder geval niet meer in te zitten voor May. Het ziet er nu naar uit dat haar partij ongeveer evenveel zetels gaat veroveren, waardoor het uitroepen van deze verkiezingen zinloos zou zijn geweest. Bij gokkantoren wordt inmiddels geld gezet op Boris Johnson als mogelijke opvolger van May.

De onzekere factor bij de opiniepeilers is de vraag hoeveel jonge Britten de moeite nemen om te gaan stemmen. Terwijl May een straatlengte voorstaat bij oudere Britten, geniet de 68-jarige Corbyn populariteit onder jongeren.

Investeren

In de pauze van haar werk bij een reclamebureau in de Londense wijk Bayswater zegt Sallie Holsey, een twintiger, zich te verheugen op het vooruitzicht van een corbyniaans premierschap. 'Wat de Brexit betreft zal hij dichter bij de EU blijven en ik ben het ook eens met zijn plan om veel meer te investeren in zorg, onderwijs en andere publieke zaken.'

De vrees van veel Engelsen voor een coalitie met de Schotse nationalisten, deelt ze niet. 'Integendeel', lacht ze, 'ik kom uit Edinburgh.'

De peiling van YouGov, gepubliceerd in The Times, suggereert dat Labour-supporters die twijfelen over het leiderschap van Corbyn de partij uiteindelijk toch trouw zullen blijven.

'Wat de Brexit betreft zal Corbyn dichter bij de EU blijven.' Sally Holsey, medewerker reclamebureau.

Dat geldt bijvoorbeeld voor Chris Jordan, een 70 jaar oude componist uit St John's Wood die koffie drinkt op een zonnig terras. 'Ik heb even overwogen om op een andere partij te stemmen, omdat Corbyn zo zwak overkomt, maar May is ook geen sterke leider gebleken', zegt Jordan. 'Bovendien beantwoordt ze tijdens de campagne amper vragen. Mijn afgevaardigde in Westminster-North is een dame van Labour en die verricht goed werk. Uiteindelijk stem ik voor een partij, niet voor een leider. Dat de Brexit zachter wordt, lijkt me wel een voordeel van een regering-Corbyn.'

De 68-jarige socialist heeft onlangs veel kritiek gekregen op het verband dat hij legde tussen terreuraanslagen en het buitenlandbeleid van Westerse mogendheden in het Midden-Oosten. Bij sommige kiezers heeft dat juist een gevoelige snaar geraakt.

'May is geen sterke leider gebleken.' Chris Jordan, componist.

'Mijn vaderland wordt al vier decennia onder de voet gelopen door buitenlandse troepen', zegt de Brits-Afghaanse supermarktmedewerker Wali, 'de Russen, de Amerikanen, de Britten. Het is juist goed dat Corbyn vraagtekens zet bij buitenlandse avonturen'.

Er blijken nog andere redenen te zijn dat de 30-jarige 'voor honderd procent' voor Labour is. 'We verkopen veel geïmporteerde levensmiddelen en die zijn duurder geworden sinds de stem voor een Brexit. Daar komt nog bij dat de Conservatieve regering de afvalstoffenheffing heeft verhoogd. Wij betalen nu twee keer zoveel als voorheen.'

Nerveus

De 'shock poll' staat niet op zichzelf. Al twee weken loopt Corbyn in op May, die steeds nerveuzer aan het worden is. Maandagavond bleef hij goed overeind bij een verkiezingsavond op Channel 4, waarbij hij vragen kreeg van een studiopubliek en van topinterviewer Jeremy Paxman.

Een dag later beleefde de Labour-leider evenwel een pijnlijk interview op de BBC-radio. Op de vraag hoeveel zijn plannen voor inkomensonafhankelijke kinderopvang zouden kosten moest hij het antwoord schuldig blijven, ook nadat hij een spiekbriefje, zijn iPad en het Labour-manifest had geraadpleegd. Tussendoor werd hij gebeld door een zenuwachtige adviseur.

Shock Poll
Het is bijna een traditie aan het worden: de shock poll van het leidende opiniebureau YouGov. Voor deze verkiezingen gebruikt het een nieuw model, dat meer rekening houdt met het districtenstelsel. Elke dag neemt YouGov 7.000 vraaggesprekken af met geregistreerde kiezers. Het koppelt hun antwoorden aan de 651 districten die elk afzonderlijk zijn geanalyseerd op basis van eerdere verkiezingen, opkomst en de demografische samenstelling. De onderhavige voorspelling is gedaan op basis van gesprekken die in de afgelopen zeven dagen zijn gevoerd. YouGov-baas Stephan Shakespeare beweerde nadrukkelijk dat er nog veel kan veranderen tot 8 juni.

Een oude politieke wijsheid leert echter dat de oppositie geen verkiezingen wint, maar dat de regering ze verliest. May's gecultiveerde imago als sterke leider heeft afgelopen weken grote schade opgelopen. Tijdens een campagnebezoek aan Bath kwam ze onder vuur te liggen van sceptische journalisten die vragen stelden over haar weigering deel te nemen aan een BBC-televisiedebat in Cambridge, waar Corbyn op het laatste moment wel heen besloot te gaan, geïnspireerd door de nieuwe peiling. Een van de vier redenen voor May was dat ze te druk zou zijn met het voorbereiden van de Brexit-onderhandelingen.

Steeds meer kiezers beginnen de verkiezing te zien als een strijd tussen twee onaantrekkelijke opties. 'Corbyn is geen staatsman maar een activist die in sprookjes gelooft', beweert Charlotte uit Notting Hill, een dame van eind veertig die met haar hondje door Kensington Gardens loopt, 'iets wat ik mijn kinderen met wisselend succes voorhoud. Met de Conservatieven heb ik ook weinig op. David Cameron heeft er een zootje van gemaakt met dat referendum en May is niet helemaal geloofwaardig, omdat ze eerst tegen een Brexit was en die nu vol overgave uitvoert. Ik stem daarom op de Liberaal-democraten. Ik ben een optimist.'

Na een korte stilte zegt ze filosofisch: 'Weet je wat de Britten volgens mij echt willen: een Labour-regering met een Conservatieve premier.'

'Corbyn is geen staatsman, maar een activist die in sprookjes gelooft.' Charlotte uit Notting Hill.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden