Gaat terreur dan toch de Franse stem bepalen?

De aanslag op de Champs-Elysées heeft de Franse presidentsverkiezingen van zondag nog onvoorspelbaarder gemaakt, stelt Peter Giesen.

Parijs, 20ste arrondissement Eén dag na de terreurdaad op politieagenten op de Champs-Elysées en twee dagen voor de presidentsverkiezingen gaat het leven van alledag z'n gangetje.Beeld Marcel Van Den Bergh

Een aanslag, dat is het enige dat nog ontbreekt aan deze krankzinnige verkiezingscampagne, zo werd de afgelopen weken vaak gezegd. Donderdagavond was het zover. Het was een 'kleine' aanslag, maar het effect was dramatisch. Een live-uitzending met interviews van de presidentskandidaten werd onderbroken door het nieuws vanaf de Champs-Elysées. Beelden van zwaailichten, afzetlinten, zenuwachtige en zwaar bewapende politiemensen. Terstond viel een sfeer van crisis en onveiligheid over het land.

Door de terreurdaad van de 39-jarige Karim Cheurfi uit de Parijse voorstad Chelles is de finale van de Franse presidentsverkiezingen nog onvoorspelbaarder geworden. Emmanuel Macron en Marine Le Pen zijn favoriet, maar François Fillon en Jean-Luc Mélenchon zijn verre van kansloos, rekening houdend met de foutmarges in de peilingen, een mogelijk lage opkomst en het groot aantal zwevende kiezers.

In de aanloop naar de verkiezingen rekenden de Fransen keihard af met de leiders van de gevestigde partijen die zij verantwoordelijk hielden voor decennia van stagnatie en hoge werkloosheid. De een na de ander sneuvelde: Sarkozy, Juppé, Hollande, Valls. De Fransen wilden nieuwe gezichten - Macron - of een geheel nieuwe koers. In de peilingen steunt ruim 40 procent van de kiezers een kandidaat die een radicale breuk met 'het systeem' voorstaat. Liever een antikapitalistische, anti-Europese sprong in het duister met Le Pen of Mélenchon dan weer vijf jaar voortmodderen met het politieke establishment.

Maar drie dagen voor de eerste ronde heeft de terreurdaad op de Champs-Elysées het karakter van de campagne veranderd, schrijft commentator Françoise Fressoz in Le Monde: 'Plotseling gaat de beloning niet meer naar het avontuur, maar naar de kracht, de bescherming.'

Het leek de afgelopen maanden alsof Frankrijk de aanslagen van Parijs en Nice had verdrongen. Zelfs Marine Le Pen praatte het liefst over de euro. De discussie draaide om de economie. Moet Frankrijk zich aanpassen aan de globalisering (Fillon, Macron) of juist terug naar een sterke, protectionistische natiestaat (Le Pen, Mélenchon)?

Alles over de verkiezingen

Kiest Frankrijk voor globalisering, of keert het in zichzelf? De uitkomst van de presidentsverkiezingen zijn van levensbelang voor de Europese Unie. Lees hier alles over de zinderende finale.

Zwakke punten

De schietpartij op de Champs-Elysées drukte het land met de neus op de feiten: Frankrijk leeft onder een constante dreiging van islamitische terreur.

'De invloed van deze aanslag op de verkiezingen moet echter niet worden overdreven', zei opiniepeiler Frédéric Micheau voor radiozender France Info. 'Als je kijkt naar de belangrijkste onderwerpen voor de Fransen, komt de strijd tegen het terrorisme pas op de zesde plaats, ver achter de kwestie van werkloosheid en koopkracht.'

Niettemin behoren thema's als immigratie, islam en identiteit tot de zwakke punten van Macron en Mélenchon. Er zijn twee kandidaten die van de aanslag kunnen profiteren, omdat zij zich hebben geprofileerd als militante bestrijders van de islam: Marine Le Pen en François Fillon. Maar zullen de Fransen in onzekere tijden uiteindelijk kiezen voor een avontuur met Le Pen. Alleen Fillon paart een harde houding tegenover de islam aan een grote bestuurlijke ervaring. Het zou de ultieme ironie zijn als deze campagne, die in het teken stond van de strijd tegen het establishment, uiteindelijk zou leiden tot de verkiezing van de laatste en meest verguisde vertegenwoordiger van de politieke elite.

Meer over de Franse presidentsverkiezingen:

De race naar het Élysée

Wie gaat er winnen? De radicaal-rechtse Le Pen, de radicaal-linkse Mélenchon of toch Emmanuel Macron of François Fillon? De Franse verkiezingen zijn een razend spannende strijd. Correspondent Peter Giesen volgt het op de voet en houdt u via dit blog op de hoogte.

Waarom radicaal links én rechts het goed doen in Frankrijk

In de Franse presidentsverkiezingen wordt een finale tussen twee radicale kandidaten steeds minder onwaarschijnlijk. De radicaal-rechtse Le Pen wordt op de hielen gezeten door de radicaal-linkse Mélenchon. Hoe komen de Franse kiezers bij deze twee uitersten terecht? (+)

Bert Wagendorp: De Franse verkiezingen zijn een superspannende paardenrace

Wat zich in Frankrijk voltrekt is mateloos interessant - een superspannende paardenrace, de natte droom én de nachtmerrie van elke opiniepeiler. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden