ANALYSESCHIKKING WEINSTEIN

Gaat Harvey Weinstein de cel ontlopen door een ingenieuze deal?

Filmproducent Harvey Weinstein doet alles om gevangenisstraf voor aanranding en verkrachting te ontlopen. Redt hij zich door een ingenieuze schikking die deze week bekend werd?

Harvey Weinstein na een hoorzitting in New York woensdag, een dag voor de bekendmaking van een schikking met een groep vrouwen die hem van seksueel wangedrag hebben beschuldigd. Sinds een auto-ongeluk loopt de filmproducent met behulp van een rekje.Beeld AP

Harvey Weinstein doet het opnieuw. De Hollywood-producent die door tientallen actrices en voormalig medewerkers van seksuele intimidatie, aanranding en verkrachting is beschuldigd, heeft een voorlopige overeenkomst van 25 miljoen dollar gesloten met een flink aantal van hen. Probeerde Weinstein voorheen met zwijgcontracten zijn slachtoffers de mond te snoeren, nu tracht hij hen via de civiele rechter te stoppen. The New York Times publiceerde deze week details van de deal. 

Opvallend – en pijnlijk, voor velen – is dat Weinstein, als de overeenkomst doorgaat, het geld niet zelf hoeft te betalen. Ook zou de deal voorkomen dat hij schuld moet bekennen voor een civiele rechter. Weinstein is nog wel in afwachting van een strafrechtelijk proces dat in januari tegen hem begint.

Wat houdt die overeenkomst precies in?

Het gaat in totaal om 47 miljoen dollar, die verzekeringsmaatschappijen – waarbij The Weinstein Company zich kennelijk tegen juridische claims verzekerd had – uitkeren. De voorlopige overeenkomst wordt gesloten tussen Harvey Weinstein en het bestuur van zijn inmiddels failliet verklaarde productiemaatschappij enerzijds, en meer dan dertig vrouwen anderzijds. 25 miljoen dollar wordt over deze schuldeisers – én over mogelijke Weinstein-slachtoffers die zich de komende maanden melden – verdeeld. Hoe is echter nog onduidelijk. Sommige advocaten stellen dat niemand meer dan 500 duizend dollar krijgt, anderen beweren dat wel voor hun cliënten te hebben geregeld.

En de rest van het geld?

Ruim een kwart van het totaalbedrag – 12 miljoen dollar – wordt uitgekeerd om de juridische kosten van Harvey, zijn broer Bob en bestuursleden van TWC te dekken. Het resterende bedrag is voor zakelijke schuldeisers van het failliete bedrijf. In ruil voor de 25 miljoen dollar zien de slachtoffers af van huidige en toekomstige rechtszaken tegen Weinstein en zijn bestuursleden. De overeenkomst moet nog wel worden goedgekeurd door de rechter van een Amerikaanse faillissementsrechtsbank en een federale rechter in New York. Dat kan nog even duren. Volgens The Guardian is het onwaarschijnlijk dat dit voor het voorjaar van 2020 gebeurt.

Is het een goede deal?

Vrijwel iedereen vindt dat er te weinig geld wordt uitgekeerd aan de slachtoffers, ook degenen die ermee akkoord gaan. Zeker vier vrouwen zullen de overeenkomst niet ondertekenen, minstens twee – tv-producer Alexandra Canosa en actrice Wedil David – willen de deal aanvechten in de rechtbank. Hun advocaten noemen de overeenkomst ‘een grof schandaal’ en ‘gestoord’. ‘Het is veel te weinig geld voor de slachtoffers, veel te veel geld voor Weinsteins advocaten en mogelijk profiteert Weinstein er zelf financieel ook van’, stelde Thomas Giuffra tegenover tv-zender CNBC.

‘Het meest alarmerende aan deze overeenkomst is de ingebouwde druk op slachtoffers om te tekenen’, stelt Giuffra. ‘Wanneer vrouwen niet akkoord gaan, gaat het deel dat voor hen is gereserveerd automatisch naar Harvey en Bob Weinstein voor hun juridische kosten.’ Advocaat Douglas Wigdor uitte vooral zijn verbijstering over het feit dat de verzekeringsmaatschappijen de volledige kosten van de voorgestelde regeling dekken, en niet van Harvey Weinstein en het bestuur eisen dat zij deels persoonlijk betalen. ‘Er was sprake van opzettelijk gedrag’, zegt Wigdor, doelend op zowel de decennialange seksuele terreur van Weinstein als de pogingen van zijn bestuursleden dat gedrag te verbergen middels financiële schikkingen. ‘De verzekering had ook gewoon kunnen stellen dat dergelijk gedrag niet door hun polissen wordt gedekt.’

Waarom gaan de meeste vrouwen dan toch akkoord?

Veel vrouwen vinden de overeenkomst ‘teleurstellend’, maar hun advocaten achten dit het hoogst haalbare. De positie van de vrouwen die sinds 2017 rechtszaken tegen Weinstein aanspanden (daartoe behoren overigens niet de bekende actrices die de zaak-Weinstein in 2017 aan het rollen brachten, zoals Gwyneth Paltrow, Angelina Jolie en Selma Hayek) zou niet heel sterk zijn, wegens een combinatie van factoren. Eerdere pogingen tot een akkoord strandden (in mei dit jaar lag er een overeenkomst voor 30 miljoen dollar), verschillende wetten beschermen het bestuur tegen aansprakelijkheid, en van een aantal van de slachtoffers is de aanklacht verjaard. Ook zou Harvey Weinstein, om te voorkomen zelf geld te moeten betalen, hebben aangegeven binnenkort een persoonlijk faillissement aan te zullen vragen.

Komt Harvey Weinstein dan overal mee weg?

Dat valt nog te bezien. In januari begint in New York een strafrechtelijk proces tegen Weinstein, wegens twee aanklachten van verkrachting en aanranding. In afwachting daarvan is hij op borgtocht vrij – de borg werd onlangs door de rechter verdubbeld van 1- naar 2 miljoen dollar omdat Weinstein zich niet aan de regels hield.

Seksuele intimidatie is in Amerika alleen strafbaar onder het civiel recht. In civiele rechtszaken – die Weinstein met de 25 miljoen schadevergoeding probeert te ontlopen – kan een rechter de aangeklaagde weliswaar schuldig bevinden (en tot een taakstraf of een geldsom veroordelen bijvoorbeeld), maar geen gevangenisstraf opleggen. Dat kan alleen in strafrechtelijke processen, waar de staat een burger aanklaagt voor zwaardere vergrijpen – zoals aanranding en verkrachting. Hoewel de uitkomst van Weinsteins strafrechtelijke zaak in januari vanwege de bewijslast nog lang niet vaststaat, kan hij in principe dus nog steeds achter tralies belanden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden