Gaat Griekenland de eurozone verlaten?

Gaat Europa dan nu meemaken dat Griekenland de eurozone verlaat? Of zullen de radicaal-linksen nog tot inkeer komen?

De Griekse premier Antonis Samaras. Beeld epa

Griekenland is opnieuw de achilleshiel van de eurozone, hoewel die dit keer de muntunie niet zoveel pijn lijkt te doen als in 2010 en 2012. Maar de Grexit is langzamerhand een chronische blessure, die telkens weer opspeelt. Opnieuw zal heel Europa de adem inhouden over de afloop van verkiezingen in Athene. De historische bakermat van de democratie doet zijn reputatie in dat opzicht veel eer aan.

De financiële markten - behalve die dan in Griekenland zelf - reageerden dit keer evenwel nauwelijks op het besluit van de Griekse regering op 25 januari nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Er was daarmee al een beetje rekening gehouden. Anderzijds gaat iedereen er vanuit dat net zoals de vorige keren de soep niet zo heet gegeten wordt als die wordt opgediend. Als ze naar de stembus gaan, zullen de Grieken zich niet zo radicaal tegen de eurozone keren als de opiniepeilingen doen vermoeden.

Wat waren de reacties op de financiële markten?

De rente op tienjarige Griekse staatsleningen steeg met 1 procentpunt tot 9,7 procent. De Griekse effectenbeurs verloor nogmaals 5 procent. Maar op de andere markten gebeurde vrijwel niets. De rendementen op staatsleningen van Nederland en Duitsland daalden iets omdat beleggers een veilige haven zochten. De euro kwam weer onder 1,22 dollar. Maar de effectenbeurzen bleven stabiel.

Waarom loopt de Griekse rente niet heel snel op naar ver boven de 10 procent, zoals vorige keer?

Omdat Griekenland nauwelijks nog schuld heeft bij particuliere beleggers. Van de totale staatsschuld van 320 miljard euro (175 procent van het binnenlands product) is 200 miljard in handen van het noodfonds van de EU en de lidstaten van de eurozone. Daarnaast zit 60 miljard euro bij IMF en ECB. Deze partijen kunnen hun kapitaal niet overbrengen, zoals particulieren. Paniek blijft daardoor uit.

Maar de anti-Europa partijen lijken de verkiezingen in Griekenland te gaan winnen.

Dat was ook zo bij de vorige verkiezingen. Maar uiteindelijk kozen de Grieken voor een gematigder koers. Zij weten dat ze de muntunie harder nodig hebben dan de muntunie Griekenland. Als ze uit de eurozone treden en de drachme invoeren, zullen ze decennialang een veel hogere rente over nieuwe schulden moeten betalen zonder nog hulp te krijgen. Ze komen dan min of meer in dezelfde positie terecht als Argentinië nu. De onvrede wordt graag in peilingen geuit maar uiteindelijk komt iedereen weer bij zinnen.

Maar wat gebeurt er als de linksradicale Syriza toch de grootste partij wordt? Is dan een Grexit vrijwel zeker?

Nee. Syriza bepleit geen vertrek uit de muntunie. Alleen wil de partij onderhandelen over het terugbrengen van de Griekse schuld. Dat betekent dat de overheden een groot deel van de schulden moeten kwijtschelden, net zoals de particuliere beleggers al eerder noodgedwongen hebben moeten doen. Dat zal tot fikse confrontatie leiden met de trojka: ECB, EU en IMF. Partijen die aan de macht komen, zingen echter al gauw een toontje lager dan bij hun campagnes. Dat gold voor de huidige Griekse premier Samaras, maar ook voor president Hollande van Frankrijk of de Italiaanse premier Renzi. Alle drie kondigden ze een confrontatie met Brussel aan, maar geen van drieën deed dat uiteindelijk.

Dreigt niet een faillissement van Griekenland?

Het huidige hulpprogramma van de EU loopt 1 maart af. Griekenland heeft nog 1,8 miljard tegoed van het noodfonds voor de herfinanciering van de schuld en heeft tot 2016 nog een programma lopen bij het IMF. Het land heeft de begroting op orde kunnen brengen. Er is zelfs een zogenoemd primair overschot - een overschot voor rentebetaling. Het echte probleem is de enorme schuld. Veel internationale economen vinden net als Syriza dat Griekenland alleen uit de problemen kan komen als ook schuldkwijtschelding door het noodfonds en de EU plaatsvindt. Tot nu toe weigert de EU dat. Maar misschien verandert dat. Syriza zal dan wel plechtig moeten beloven de tering naar de nering te zetten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden