Gaat Goldstein?

Ann Goldstein zou weleens de nieuwe directeur kunnen worden van het museum voor hedendaagse kunst in Los Angeles. Echt aarden in Amsterdam lukt haar niet.

Vertrekt ze of vertrekt ze niet? Stedelijk Museumdirecteur Ann Goldstein. De vraag is, hoe voorbarig ook, plots opportuun. Zeker, haar contract bij het Stedelijk loopt nog tot januari 2015. Vorig jaar werd 'haar' museum heropend. En er staan tentoonstellingen op het program die ze waarschijnlijk graag wil afwerken.


Klopt allemaal. En toch.


Onlangs kondigde Jeffrey Deitch zijn vroegtijdig vertrek aan als directeur van het Museum of Contemporary Art (MOCA) in Los Angeles. Het contract van de voormalige galeriehouder en kunstentrepreneur in New York liep nog tot 2015, maar zijn positie in het MOCA was onthoudbaar geworden. Deitch had moeite met de praktijk van fundraising (het huidige budget is het laagste sinds 1999). Hij kreeg slechte kritieken op zijn programmering (te veel gericht op popcultuur en entertainment) en ruzie met zijn belangrijkste conservator (Paul Schimmel, die vertrok).


Het vroegtijdige vertrek van Deitz was groot nieuws in Amerika. Voor de Nederlandse kunstwereld en de positie van Goldstein bij het Stedelijk lijkt het van minder belang. Maar het tegendeel is waar. Goldstein is lange tijd werkzaam geweest in het MOCA, als bibliothecaresse en (senior) curator. Liefst 25 jaar. Ze bouwde er haar reputatie op. Als kenner van de collectie. Als maker van tentoonstellingen van Minimal en Conceptual Art. Nu Deitch is vertrokken, is het niet zo vreemd dat de naam van Goldstein circuleert als zijn mogelijke opvolger, gezien haar relatie met het museum in Los Angeles.


Wat is de kans dat Goldstein besluit om terug te keren naar het museum waarin ze is opgegroeid?


Het is alom bekend dat de combinatie Goldstein-Stedelijk-Amsterdam van begin af aan geen gelukkige was. Ze doet geen moeite Nederlands te leren. Is veel in het buitenland. Heeft een verkrampte houding tegenover de pers en de overheid. En kreeg veel kritiek op haar brave, voorspelbare en naar binnen gekeerde presentaties (met veel aandacht voor Amerikaanse kunstenaars en minimale en conceptuele kunst, keurig naast elkaar getoond). Goldstein richt zich het liefst op de kunst en de kunstenaars. Al het andere - media, politiek, publiek - leidt haar maar af. Ze ziet het als bijzaak; noodzakelijk kwaad waarmee ze het liefst niets te maken wil hebben. Is het niet tekenend dat Goldstein een dag na de officiële opening van het Stedelijk, september vorig jaar, de ontvangst van de eerste bezoekers overliet aan haar zakelijk directeur Patrick van Mil? Dat Goldstein vervolgens weken weg was en niet verscheen op het afscheid van enkele leden van de Raad van Toezicht? Van een museumdirecteur met een publieke en personele functie, als boegbeeld van het Stedelijk, zou je dat niet verwachten.


Goldstein op haar beurt had vanaf het begin weer veel last van de Gemeente Amsterdam. Ze werd slecht op de hoogte gehouden van de bouwvorderingen. Moest halverwege 2010 het museum, op last van cultuurwethouder Gehrels, plotsklaps toch openstellen. En kreeg na de verbouwing geen extra geld om de oplopende exploitatiekosten (vanwege een groter gebouw) te compenseren.


Nee, echt aarden in Amsterdam kan Goldstein niet. Wellicht wil ze dat ook niet. Volgens ingewijden voelt ze zich het meest op haar gemak aan de Amerikaanse westkust. Kijk naar een foto van Goldstein te midden van haar landgenoten, en je ziet de ontspanning waarop je haar hier niet kan betrappen.


Even belangrijk is de vraag of Goldstein past in de woelige tijd waarin het MOCA op dit moment verkeert. Er is een schrijnend gebrek aan geld. Van de vijf conservatoren zijn er nog maar twee over. Er staat maar één tentoonstelling voor de toekomst gepland: die van Mike Kelley, overgenomen van het Stedelijk zelf.


Maar het belangrijkste struikelblok is de aanwezigheid van Eli Broad. Broad, oprichter, voornaamste schenker en 'life trustee' van het museum, wordt algemeen gezien als belangrijkste obstakel voor iedere nieuwe directeur. Ook voor Goldstein: Broad was, door zijn grote bemoeienis met het inhoudelijke beleid, voor Goldstein in 2009 een belangrijke reden om naar Amsterdam te vertrekken, volgens een ingewijde.


'Absolute garantie voor een complete vrijheid om de tentoonstellingen te maken' moet volgens voormalig bestuurslid van het MOCA, Dean Valentine, een noodzakelijke eis zijn voor welke nieuwe directeur ook. Zou Goldstein dat kunnen afdwingen?


Algemeen wordt erkend dat de nieuwe directeur van het MOCA voor rust in de tent moet zorgen. Dat hij of zij zich, in tegenstelling tot Deitch, weer zal richten op wat het museum aan kunst in huis heeft. Waardoor het een stabiel instituut wordt, waarin de verzamelaars en donateurs vertrouwen hebben dat hun geld en schenkingen in goede handen zijn. En je kan zeggen van Goldstein wat je wilt, maar voor rust kan ze wel zorgen.


Of een mogelijke transfer erin zit? Zolang Eli Broad het MOCA als zijn privé-eigendom beschouwt, niet. Als de kunstwereld in LA druk uitoefent op Broad om zijn eigenzinnige en vooral hardhandige bestuursstijl te veranderen, wel. Dat Goldstein gepolst zal worden is zeker. Goldstein is, volgens de Los Angeles Times, goed bevriend met Joel Walsch. En wat blijkt: hij is een van de drie leden van de selectiecommissie die op zoek gaat naar een nieuwe directeur.


Goldstein is, als zo vaak, niet voor commentaar bereikbaar.


MOCA in Los Angeles


Lange tijd gold Los Angeles als de enige grote stad in Amerika zonder museum voor hedendaagse kunst. Tot 1979. Toen richtten enkele inwoners, onder wie de puissant rijke Eli Broad, het Museum of Contemporary Art op. Het museum heeft nu een uitgebreide collectie Westerse kunst, fotografie en design van na 1930. Grotendeels verkregen door giften van particuliere verzamelaars. Zo verwierf het museum in 1984 een deel uit de uitzonderlijke collectie van de Milanese zakenman, graaf Giuseppe Panza di Biumo, met werk van Rothko, Fautrier, Tapies, Oldenburg en Rauschenberg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden