Analyse Lerarenstaking

Gaat er niet al genoeg geld naar het onderwijs? Ja/nee want...

Lerares Ellen van Drunen van groep 3 van basisschool Meester Aafjes School doet een dansje met de kinderen. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Veel basisscholen en middelbare scholen gaan woensdag staken. Maar waarom eigenlijk? Gaat er nog niet genoeg geld naar het onderwijs, zoals in Den Haag wordt gezegd? Of kijkt de politiek te veel naar de cijfers en is ze het zicht op de werkelijkheid kwijt? Twee kanten. 

‘Ja, het is niet alleen maar kommer en kwel in het onderwijs’

Wel staken, niet staken, wel staken. De aanloop naar het debat over de onderwijsbegroting, woensdag en donderdag in de Tweede Kamer, mag gerust chaotisch heten. Maar de coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie worden niet moe te wijzen op hoeveel extra geld zij in het onderwijs investeren, en dan met name in het primair onderwijs.

In 2015 stond er bijna 10 miljard voor het basisonderwijs op de begroting. Volgend jaar, vijf jaar verder, is dat al 11,6 miljard. In het regeerakkoord uit 2017 is structureel 270 miljoen euro voor modernisering van de cao in het primair onderwijs afgesproken, plus 450 miljoen – ook structureel – voor verlaging van de werkdruk. Vorig jaar was er een salarisverhoging van zo’n 9 procent, nu ligt opnieuw bijna 4 procent klaar (285 miljoen euro) – als bonden en onderwijskoepels tot een akkoord komen.

En vrijdag was er dus nog eenmalig 460 miljoen, waarvan 300 miljoen gelijk te verdelen tussen basis- en voortgezet onderwijs. ‘Een betekenisvolle stap’, aldus D66-Kamerlid Paul van Meenen. ‘En dat blijft het. Kamerleden gaan niet over de staking, maar het convenant blijft staan.’ En, voegt hij toe, middelen die in deze kabinetsperiode eenmalig zijn, kunnen bij een volgende kabinetsformatie wellicht structureel worden.

‘Belangrijk is dat opnieuw fors meer geld naar het onderwijs gaat. Dat lijkt me voor de leraren van grote betekenis, los van het wel of niet doorgaan van de staking’, zegt CU-Kamerlid Eppo Bruins.

‘We hebben de afgelopen jaren te weinig gedaan, dat geldt voor alle politieke partijen’, zegt CDA-Kamerlid Michel Rog. ‘Maar dit kabinet zet alle zeilen bij. Dan is het zonde dat werkgevers en werknemers er op dit moment in de cao-bespreking niet uitkomen. De sociale partners dragen hierin een grote verantwoordelijkheid.’

Heikel punt
Grootste steen des aanstoots is dat de salarissen van het basisonderwijs niet gelijk worden getrokken met die in het voortgezet onderwijs – een wens die miljarden kost. Rog: ‘Het salarisverschil tussen basis- en voortgezet onderwijs is internationaal een gegeven. Kijk ook eens naar de positieve kant van dit beroep: iemand die tussen zijn 17de en 21ste naar de pabo gaat, verdient op zijn 22ste een modaal salaris. Met goede secundaire arbeidsvoorwaarden. Het is heus niet alleen maar kommer en kwel.’

VVD-Kamerlid Rudmer Heerema: ‘Ik zie heel mooie dingen in het pakket dat nu in de rest van deze kabinetsperiode voorligt. Als ik op werkbezoek ben, merk ik al hoe blij scholen zijn met de middelen voor werkdrukverlaging. Daar komt nu nog weer geld bij. We maken het mogelijk mensen in het voortgezet speciaal onderwijs structureel volgens de cao voortgezet onderwijs te betalen. En er is nog meer ruimte voor zij-instroom. Een paar maanden geleden was echt nog niet in beeld dat we dit nu kunnen doen voor het onderwijs.’

Lerares Ellen van Drunen van groep 3 van basisschool Meester Aafjes School knutselt met haar leerlingen. Beeld Marcel van den Bergh

‘Nee, er dreigt een nationale onderwijsramp’ 

Of er geld bij moet? Natuurlijk moet er geld bij, zeggen ze bij de clubs die voorop gaan in de strijd. En niet zomaar geld, maar structureel geld om structurele problemen mee te bestrijden. Geen incidentele douceurtjes.

Want kijk eens hoe de kinderen als varkens op elkaar gepakt in de Nederlandse klaslokalen zitten, zeggen ze. Kijk hoe geen enkele leraar zijn werk kan doen in de uren die hij ervoor betaald krijgt. Kijk naar de grafieken die tonen dat de lerarentekorten alleen maar zullen stijgen, waardoor steeds meer klassen naar huis gestuurd worden. En ja, geld kan veel problemen oplossen.

Michelle van Dijk voert het woord namens VO in Actie, waarin de protesterende leraren in het voortgezet onderwijs zich verenigen. Voor hen draait het vooral om de werkdruk, zegt ze. Die wordt veroorzaakt door het grote aantal lesuren dat een docent draait, vaak voor volle klassen. Er is daardoor te weinig tijd om lessen voor te bereiden en na te kijken. ‘Ons dilemma is: gaan we voor burnout of middelmaat?’

VO in Actie eist geld om nieuwe leraren aan te kunnen stellen. Zo kan het aantal lessen per leraar worden gereduceerd. ‘Nu zitten we op 24 of 25 lesuren per week, het ultieme doel is 20. Daardoor wordt het beroep aantrekkelijker en is het makkelijker om nieuwe leraren te werven. Mensen haken af als ze het gevoel hebben hun werk niet goed te kunnen doen.’

De protesterende collega’s in het basisonderwijs zetten vooral in op meer salaris, zegt Brenda Benne-Saleh van PO in Actie. ‘We hebben een opleiding die gelijkwaardig is als die van veel collega’s op in het voortgezet onderwijs en we dragen in gelijke mate bij aan de opleiding van kinderen’, zegt ze. ‘Daar moet ook een gelijkwaardige beloning tegenover staan.’

Benne-Saleh verwijst naar een recent onderzoek van rijkelandenclub OESO, dat stelt dat het salaris direct van invloed op de aantrekkingskracht van het beroep van leraar. En het beroep moet aantrekkelijker worden, vindt ook zij, want de lerarentekorten lopen ook in het basisonderwijs op. ‘In 2025 komen we 10 duizend leraren tekort. Dat zijn 10 duizend klassen zonder leraar. In een welvarend land als Nederland kun je het onderwijs toch niet zo laten verpieteren?’

Voorzitter Peter Althuizen van de kleine, activistische vakbond Leraren in Actie sluit zich daar van harte bij aan. Hij vreest ‘een nationale onderwijsramp’ als er niet gauw structureel geld komt voor kleinere klassen, minder lesuren en hogere salarissen.

Wel plaatst hij een kanttekening. ‘Het extra geld moet niet zomaar via de ‘lumpsum’ bij de schoolbesturen ingeleverd worden. Die gaan dan de verwarmingsketel vervangen, nieuw meubilair kopen of voor ieder kind een iPad. De salarissen moeten uitbetaald worden door de echte werkgever: de minister.’ 

Oproep aan ouders: steun de onderwijsstaking

De Stichting Voor Werkende ­Ouders en de daaraan gelieerde BV Familie roept alle ouders met schoolgaande kinderen op zich solidair te verklaren met de grote onderwijsstaking van woensdag.Op die dag behandelt de Tweede Kamer de onderwijsbegroting.

‘Ons bestuur heeft ons een intimiderende brief gestuurd om niet te gaan staken’

De landelijke onderwijsstaking gaat woensdag toch door. Wat betekent dit voor scholen? Een rondgang. 

Lerarenstaking woensdag gaat toch door, voorzitter Algemene Onderwijsbond weg

Na de boeren en de bouwers gaan toch ook de leraren de straat op. De bonden AOb en CNV Onderwijs besloten na woedende reacties van leraren en schoolleiders de eerder afgeblazen onderwijsstaking van woensdag alsnog te steunen. De draai kostte AOb-voorzitter Liesbeth Verheggen de kop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden