Zes vragen Uitbreiding luchthaven

Gaat een akkoord over Schiphol zó wel lukken?

Minister Cora van Nieuwenhuizen wil binnen een half jaar afspraken maken over de voorwaarden waaronder het aantal vluchten op Schiphol mag toenemen. Ze wil in ruil voor minder hinder de klagende omwonenden overhalen. Is ze niet te optimistisch? Zes vragen in een hoofdpijndossier.

Schiphol Airport. Beeld ANP

Omwonenden en milieugroepen zeggen onaangenaam verrast te zijn door de bekendmaking vorige week van de minister. Terecht?

Amper. Groei onder voorwaarden na 2020 staat immers min of meer in het regeerakkoord dat in 2017 is gesloten. De coalitieafspraken verwijzen naar het Alders-akkoord uit 2008 waarin afspraken werden gemaakt over de groei van Schiphol tot 2021. Een van die afspraken behelst dat als er milieuwinst wordt behaald met schonere en stillere vliegtuigen die deels mag worden benut voor de groei van het vliegverkeer.

Voor wie nog twijfelde aan haar standpunt, schonk de minister van Infrastructuur en Waterstaat klare wijn in de Volkskrant in februari. Schiphol gaat niet op slot, zei Van Nieuwenhuizen. ‘Ik denk dat je niet kunt zeggen: dit was het voor eeuwig, die 500 duizend vluchten. Dan ga je gewoon de boot missen ten opzichte van andere vlieghubs in Europa.’

Dat Schiphol moet groeien stond ook al op een andere manier in de sterren geschreven. Vanaf het moment namelijk, in februari, dat de Nederlandse Staat een aandeel nam in Air France-KLM om de werkgelegenheid bij KLM, maar nog meer op Schiphol veilig te stellen. Waarom zou je de boel redden om daarna een groeistop af te kondigen?

Waar komt de nieuwe limiet van 540 duizend vliegbewegingen vandaan?

Dat nieuwe plafond – 40 duizend meer dan tot nu toe - komt niet uit de lucht vallen. Het cijfer viel in conceptadviezen van het inspraakorgaan Omgevingsraad Schiphol. Het is ook genoemd door de Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) als het maximumaantal vluchten dat Schiphol nu kan verwerken zonder dat er ongelukken gebeuren. De minister speelt het slim: over een limiet uit het oogpunt van het milieu valt te twisten. Over een grens vanwege de veiligheid niet.

Wanneer mag het aantal vliegbewegingen omhoog?

De nationale luchthaven moet die extra vliegbewegingen verdienen, zegt de minister. Door aantoonbaar de overlast voor omwonenden terug te dringen. De vraag is: vanaf wanneer gaat Van Nieuwenhuizen tellen? Met terugwerkende kracht, vanaf 2008, toen het Alders-akkoord werd gesloten? Of vanaf 1 januari 2021, waardoor Schiphol de milieuwinst van de afgelopen elf jaar niet kan verzilveren?

Minister Cora van Nieuwenhuizen. Beeld ANP

Hoe snel mag Schiphol die nieuwe ruimte gaan benutten?

In haar brief aan de Tweede Kamer zegt de minister niets over het tempo waarmee de nieuwe ruimte van 40 duizend vluchten mag worden ‘volgevlogen’. Wat als straks bij toverslag veel meer vliegtuigen op Schiphol erin slagen met veel minder decibellen op te stijgen? Komen er dan al in 2021 in een klap 40 duizend vluchten bij? Overigens: het nieuwe plafond doet er wellicht in 2023 al niet meer toe, als het Nederlandse luchtruim opnieuw wordt ingedeeld. Dat zou – op papier – al zomaar kunnen leiden tot minder ernstig gehinderden op de grond.

Hoe wil de minister de vooruitgang gaan meten?

Dat willen de omwonenden van de luchthaven ook wel weten. Ze hebben er slechte ervaringen mee. In 2017 werd de methodiek van de metingen aangepast. Toen bleken er opeens 49 duizend minder omwonenden ernstige last te hebben van Schiphol. Daarmee werd in één klap ruimschoots voldaan aan de eis uit het Alders-akkoord dat het aantal ernstig gehinderden in 2020 met 5 procent moet zijn gedaald. Omwonenden klagen al langer over de manier waarop het lawaai van vliegtuigen wordt gemeten. Het gaat hen om de beleving. Mooi dat er stillere vliegtuigen komen, maar als dat betekent dat er meer boven hun hoofd razen, neemt de overlast per saldo niet af. Datzelfde geldt voor de vermindering van het aantal nachtvluchten die Van Nieuwenhuizen wil bereiken. Die nachtvlucht keert overdag terug, mogelijk zelfs in veelvoud.

Hoe nu verder?

In haar Kamerbrief zegt de minister dat ze voor het einde van het jaar een nieuw luchtvaartbesluit wil hebben. Ze heeft dus nog een krap half jaar om tot zaken te komen met alle belanghebbenden. Dat zijn dezelfde partijen die het niet eens konden in de Omgevingsraad Schiphol, en in januari geen advies konden uitbrengen aan de minister. Dat was na elf jaar praten.

De Gordiaanse knoop die Schiphol heet
Aan de vooravond van de drukke zomerperiode op Schiphol – met op pieken meer dan 220 duizend reizigers per dag – maakte minister Cora van Nieuwenhuizen bekend hoe het kabinet Schiphol wil laten groeien. ‘Het is niet meer the sky is the limit, we gaan het andersom doen: de sector moet groei verdienen’, aldus de minister.

De Raad voor de Leefomgeving (RLI) publiceerde in april een kritisch advies over de toekomst van de Nederlandse luchtvaart. Een deel van dat advies is door het kabinet overgenomen. Raad en regering kijken wel anders aan tegen het economische belang van Schiphol. ‘Dat lichtblauwe gevoel dat zich van de samenleving meester maakt zodra het over Schiphol gaat of de KLM, dat willen we ontmythologiseren. Het is een gewone bedrijfstak, zeker als je naar de aantallen vluchten kijkt’, aldus RLI’s Niels Koeman.

De luchtvaart is een van de meest complexe dossiers van de regering-Rutte. Dat Schiphol nu internationaal hoog scoort wil niet zeggen dat er in die toestand geen verandering kan komen. De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) vindt dat de luchthaven niet verder mag groeien, tot het zijn veiligheid weer op orde heeft. En zo zijn er nog negen uitdagingen voor Schiphol.

Waar interessante en spraakmakende verhalen online en in de krant ophouden, gaat het Volkskrantgeluid verder. Wat is een zwart gat precies? En hoe gaat het eraan toe in tbs-klinieken? Onze verhalenmakers leggen het uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden