PROFIELDick Schoof

Gaat Dick Schoof de luiken verder openzetten bij de geheime dienst?

Als Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding lag hij niet altijd goed bij inlichtingendienst AIVD. Toch is het die organisatie die Schoof gaat leiden.

Dick Schoof gaat vanaf november de AIVD leiden.Beeld ANP

Het diplomatieke conflict met Turkije, de ramp met de neergeschoten MH17 en de constante dreiging van terugreizende jihadisten en lone wolfs. Het bordje van Dick Schoof als Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) was de afgelopen vijf jaar tot de rand gevuld. ‘Ik heb hem in die tijd ouder zien worden’, zegt NCTV-raadsadviseur Paul Abels.

Woekerende grijze haren zijn voor de geboren Santpoorter geen reden om het rustiger aan te doen – integendeel. Vrijdag maakte het kabinet bekend dat Schoof (61) de nieuwe directeur-generaal van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) wordt, een benoeming die een dag eerder al was uitgelekt. Per november vervangt hij Rob Bertholee, wiens termijn als chef van de AIVD afloopt. Vanaf dat moment is Schoof de hoogste baas en het uithangbord van de Nederlandse geheime dienst.

Dat hij als gezicht van zo’n organisatie kan fungeren, heeft hij bij de NCTV wel bewezen. Veel meer dan zijn voorganger Erik Akerboom, nu korpschef van de politie, treedt Schoof naar buiten als bewaker van de nationale veiligheid. In zijn rol als coördinator van het Nederlandse veiligheidsbeleid verschijnt hij veelvuldig in het nieuws, niet zelden om te spreken over de actuele dreiging van een terroristische aanval. Daarmee vestigde hij de statuur van de NCTV, die in zijn huidige vorm pas sinds 2012 bestaat.

Als centrale veiligheidsman is zijn invloed op het Binnenhof groot. Op momenten van crisis, zoals tijdens de toen nog ontluikende rel met Turkije, leunt premier Rutte op de energieke en politiek handige NCTV-topman. ‘Schoof en Rutte zijn twee handen op een buik’, zegt Abels, die ook bijzonder hoogleraar inlichtingenstudies aan de Universiteit Leiden is. ‘Die begrijpen elkaar meteen.’

Zucht naar publiciteit

Niet iedereen is gecharmeerd van Schoofs al dan niet noodzakelijke zucht naar de schijnwerpers. Juist bij de AIVD kijkt een deel van het personeel met argusogen naar zijn publieke optredens. Dat was met name in Schoofs eerste jaren het geval, toen hij de NCTV op de kaart moest zetten. Aandacht die in de jaren ervoor naar de AIVD zou zijn gegaan, ging nu naar de nieuwe Nationale Coördinator. Abels: ‘Naijver is er zeker geweest, maar dat is niet gek als er ineens een nieuwe organisatie in het speelveld opduikt.’

Schoofs nieuwe functie bij de geheime dienst wordt een meer dienende dan die hij nu gewend is. Met zijn veiligheidsanalyses haalde de Nationale Coördinator iedere drie maanden de krantenkoppen. De AIVD verzamelt haar inlichtingen in de schaduw. Veel van wat de dienst doet, komt nooit naar buiten.

Toch zou het niet slecht zijn als Schoof de luiken bij de AIVD wat verder openzet, denkt Edwin Bakker, hoogleraar terrorisme en contraterrorisme aan de Universiteit Leiden. ‘Als burger wil ik graag weten hoe een dienst die mag spioneren haar werk doet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden