Gaat de kuitenbijter zich eindelijk settelen?

Weinigen langs het voetbalveld kunnen zo schitterend driftig zijn als Dick Advocaat. Maar de nieuwe AZ-trainer is de laatste tijd de rust zelve. Hij lijkt een definitieve keuze te maken. Tekst

Sinds een maand is bekend dat hij een indrukwekkende villa heeft gekocht in Leidschendam. Aan het water. Daar heeft hij 2,4 miljoen euro voor betaald, weet de website Bekende Buren. Ruim een miljoen minder dan de oorspronkelijke vraagprijs.


Zo zie je maar dat hij een bedreven onderhandelaar is, tuk op de centjes. Hij wordt in de pers althans vaak met geldzucht geassocieerd. Zo veelvuldig dat hij geen zin meer heeft dat te weerspreken.


Misschien valt er ook helemaal niets te weerspreken. Hij is van om de hoek van de Haagse Herman Costermarkt, het onderhandelen zit hem als het ware in het bloed. Hij is Gekke Henkie niet.


Wat kan ons het eigenlijk bommen dat voetbaltrainer en wereldburger Dick Advocaat zijn appartement in datzelfde Leidschendam verruilt voor een joekel van een woning met negen kamers, een fitnessruimte, een tuin met strak gazon en een insteekhaven van een meter of twaalf?


Hier moeten we niet te licht over denken. De aanschaf geeft aanleiding tot allerhande speculaties. Hij is nu 66, de jaren gaan tellen en in lijn met de leeftijd heeft hij een kortstondig dienstverband, bij AZ. Hij heeft ook de reputatie van wereldreiziger, iemand die woonde in hotels, maar hier lijkt een definitieve keuze te zijn gemaakt.


En dan die locatie. Verdacht dicht bij het stadion van ADO Den Haag. De club waar het allemaal begon en die voor altijd in zijn hart ligt besloten. Toen hij nog een jongetje was voetbalde ADO nog in de stad, in het Zuiderpark, een paar minuten met de fiets. De bal is rond en die cirkel wordt het mogelijk ook nog eens.


Nog zoiets: met 'wie' betrekt hij die enorme villa? Of doolt 'de kleine generaal' straks in zijn uppie door het nieuwe onderkomen?


Voor een man die zo vaak in de schijnwerpers staat, is hij zonder meer landskampioen in het afschermen van het privéleven. Ja, lang geleden was er een mevrouw Advocaat. Oude bekenden hebben geen idee of er nu ergens 'iemand' is. Gut, goeie vraag, klinkt het dan. Zelfs zijn biograaf is er niet uitgekomen.


'Voor Dick bestaat geen privé', zegt Aad de Mos, oud-voetbaltrainer, jeugdvriend en iemand die het zou moeten weten. Leeftijdgenoot en aanvoerder van het juniorenelftal waarin ze samen speelden. Ook een oer-Hagenees. 'Wij hadden de eerste douche in de straat, Dick kwam altijd bij ons douchen.'


Dick is Dick, beklemtoont De Mos, en dat moeten we verstaan als 'lijp' van voetbal. Bezeten. Het zogeheten voetbaldier. Dat is altijd zo geweest. De Mos is de laatste tijd vaker door journalisten gebeld met de vraag of er soms iets is neergedaald in Advocaat. Schei toch uit! 'Dick is helemaal de Dick zoals ik hem al meer dan vijftig jaar ken. Hij is geen spat veranderd. Het is voetbal, voetbal, en de rest interesseert hem helemaal niks. En na AZ komt vanzelf weer een mooie baan voorbij.'


Als er nou iemand altijd zichzelf is gebleven, dan is hij het wel, bevestigt ook zo'n andere oer-Hagenees, oud-ADO-speler en vooral oud-scheidsrechter Mario van der Ende. 'Aan Dick zit niets gemaakts. Ik beschouw hem altijd als mijn oudere broer. Of beter: ik zou willen dat hij dat was.'


Maar ja, er is al een oudere broer. Jaap. Van der Ende: 'Als je die twee bij elkaar zet... Laatst, bij AZ, begint-ie over bitterballen, dat hij en zijn broer daar zo tuk op zijn. Daar springt dan meteen de hele pers op, want tjonge, tjonge, Dick is zo ontspannen. Zo kennen de mensen hem niet.'


Er zijn dus twee Dicks, stipuleert Van der Ende. 'Het grote publiek ziet die eeuwig gespannen driftkikker die met een 2-0 voorsprong tegen pakweg Cambuur en nog vijf minuten te spelen nóg met een hartslag van 190 op de bank zit. Dit is de Dick die we allemaal kennen. Die sterft in het harnas.'


Met die andere Dick is het enorm lachen. Zou eens meer over het voetlicht moeten worden gebracht, bepleit Van der Ende.


'Bij het WK in Zuid-Afrika in 2010 maakten we een trip naar zo'n wildpark om The Big Five te zien. Oud-voetballer Jan van Halst, Dick en ik. Om half vier opgestaan, uren rijden, op weg naar de leeuw en de olifant. We hebben acht muggen en één zebra gezien. Moest je Dick op de terugweg horen. Jiskefet, Monty Python én Benidorm Bastards in één. Kunnen Geer en Goor nog een puntje aan zuigen.'


Zelf beklemtoont Advocaat altijd dat hij geen 'gezellige' jongen is. Hij voegt er vaak ongevraagd aan toe dat hij amper of geen vrienden heeft. Er is geen tijd voor gezelligheid en vriendschap. Want altijd is er voetbal te bekijken, op band of ergens live op tv.


Een stapper is hij nooit geweest, nu nog vloekt dat met de beroepsernst. Er is wél altijd tijd voor een zekere mate van nurksheid en bozigheid. Weinigen langs de lijn kunnen ook zo schitterend driftig zijn als hij.


Zo kent het grote publiek de Dick Advocaat van het vorige voetbalseizoen. Hij keerde weer even terug bij PSV om die club een passend jubileumgeschenk (100-jarig bestaan) te geven. Onder hoogspanning ging het mis. Niet PSV, maar Ajax werd kampioen. De 'kleine generaal' (koosnaam die verwijst naar zijn vroegere baas als bondscoach, Rinus Michels) heeft gefaald, heette het.


Bij alle bozigheid rolden er overigens vaak heel reële teksten over de lippen. Tja, met zulke verdedigers... Hij kon moeilijk zelf het veld in hollen. De liefhebbers (vanaf ruwweg vijftig jaar) kregen plots weer de voetballer Dick Advocaat op het netvlies. Die kon het wel. Altijd bezeten, altijd gedreven. Een kuitenbijter, op zijn best tegen betere spelers.


Algemeen was de verwachting dat hij na dat tegenvallende jaartje PSV weer ergens in het buitenland zou gaan werken - daar waar hij een grotere reputatie geniet dan hier, al was het maar vanwege het feit dat hij in eigen land tot vervelens toe wordt herinnerd aan een merkwaardige wisselingreep tijdens zijn laatste bondscoachschap (EK 2004, Portugal).


Vorige maand dook hij ineens weer op bij AZ, al eerder de werkgever, en die Alkmaarse club vergaat het sindsdien buitengewoon voorspoedig. AZ telt weer mee en doet het ook in de Europese competitie goed. Hijzelf tempert de verwachtingen. Hij is door de wol geverfd en weet dat de tegenwind ieder moment de kop kan opsteken.


Ja, ja, nu wordt hij weer omhelsd, schampert de omgeving, en vorig seizoen was het allemaal kommer en kwel. 'Wie twijfelt aan Dicks vakmanschap heeft er geen verstand van', vindt Aad de Mos. Nu heet het weer dat hij de AZ-spelers 'losser' en 'vrijer' maakt, terwijl hij juist ook de reputatie geniet van een boeman die hamert op discipline.


Chris Willemse is de auteur van het maandagavond in Rijswijk gepresenteerde voetbalboek Blikkie Terug waarin verhalen zijn opgenomen over roemruchte ADO-voetballers van weleer. Hij zegt: 'Dick is een van de warmste jongens van die groep. Staat zich totaal nergens op voor. Altijd zichzelf, een fijn mens. Hij verloochent zijn afkomst nooit. Hij blijft die jongen uit de volkswijk Transvaal die er hard voor heeft moeten knokken. Hij had de mazzel dat Rinus Michels hem zag zitten. Toen was hij ineens assistent-bondscoach en was zijn naam gevestigd.'


Rechtstreeks van het trainerschap van een amateurclub naar de top van het Nederlandse voetbal, het blijft een wonderlijk verhaal. Bij voetbalclub DSVP uit Pijnacker reeg de beginnende trainer Advocaat succes aan succes toen plotseling de KNVB bij hem aanklopte. Of hij assistent van Rinus Michels wilde worden.


Een oud-speler van DSVP die toen onder hem trainde, Jan Willem Bloemen, greep vorig jaar Advocaats terugkeer naar Nederland aan om zijn herinneringen in voetbalblad Hard Gras op te schrijven. 'Dat geweldige fanatisme houdt hij dus al dertig jaar vol. Ik zie nog steeds gebaartjes die ik ken van toen. Zit-ie weer aan zijn horloge te draaien, uit ergernis of zenuwen.'


Ook Bloemen vindt het tijd dat de 'warme' kant van Advocaat eens wat meer aandacht krijgt. Bloemen: 'Ik ben ook nog steeds verbonden aan DSVP. Bij het clubhuis werd een stukje aangebouwd. We vroegen Dick voor de opening. Hij kwam! Enige voorwaarde: dat alle jongens van toen ook zouden komen. Het is een heerlijke bijeenkomst geworden. Die man is zoveel losser dan iedereen denkt.'


En zoveel 'socialer' dan menigeen denkt. Bloemen: 'Ik studeerde, toen ik onder hem trainde. Komt-ie op een gegeven moment met een mooi trainingspak en voetbalshirt aanzetten voor mij. Als student was ik volgens hem een arme sloeber.'


We mogen blij zijn dat zo'n grootheid als hij in ieder geval dit seizoen nog voor het vaderlandse voetbal is behouden, zeggen de sympathisanten. Ja zeker, een grootheid en mag het eens afgelopen zijn met dat karikaturale 'Dickie Dick' vanwege de lichaamslengte?


Ook John van der Lubbe, de man die hem indertijd op het terrein van het Haagse VUC de eerste beginselen bijbracht van het trainerschap, bewaart alleen maar mooie herinneringen. 'Dat was in 1977 voor de zogeheten D-cursus. Dick had al naam gemaakt als voetballer, ik was maar een onderwijzer en heb het als voetballer nooit ver geschopt. Maar hij hing aan mijn lippen. Zeer gedreven. Hij is geen steek veranderd.'


Van der Lubbe koestert een foto van de diploma-uitreiking, het startpunt van een indrukwekkende loopbaan. 'Staat Dick met mij op de achterste rij van de groep. Op een bal. Leek-ie net zo lang als ik.'


CV

1947

Geboren in Den Haag


1966

Debuut in het eerste elftal van ADO


1981

Eerste trainerschap bij DSVP in Pijnacker


1984

Stopt als voetballer. Assistent-bondscoach


1992

Bondscoach


1997

Kampioen met PSV


2002

Bondscoach


2008

Wint de UEFA Cup met Zenit Sint-Petersburg


2009

Bondscoach België


2010

Bondscoach Rusland


2013

Tweede keer trainer AZ


Dick Advocaat is ongehuwd en woont in Leidschendam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden