Reportage

Gaat de A4 tussen Delft en Schiedam dan eindelijk open?

Sinds 1953 is er gesoebat over de A4 tussen Delft en Schiedam. Eén laatste hobbel kan morgen roet in het eten gooien.

Het eco-aquaduct over de A4 in Midden-Delfland Beeld Joop van Houdt

'Voor mij had die weg er niet hoeven komen.' Schiedammer Joop Ezerman is een van de vele inwoners in de regio die, samen met Milieudefensie en lokale organisaties, actie heeft gevoerd tegen de rijksweg A4 tussen Delft en Schiedam. 'Maar nu hij er toch ligt, ga ik ervan profiteren.'

Central Park van Randstad

Vanaf een hoog uitzichtpunt kijkt Ezerman naar de ingang van de twee kilometer lange Ketheltunnel. Achter hem, richting het noorden, ligt het viaduct Woudweg en een ecopassage voor ringslang en noordse woelmuis. Op het asfalt zelf nemen zaterdagmiddag ruim zesduizend wandelaars en fietsers een kijkje. De kou wordt verdreven met gratis koffie, erwtensoep en warme chocomel met slagroom.

'Ik moet toegeven, ze hebben hun best gedaan', zegt Ezerman over het gloednieuwe tracé. 'De demonstraties hebben zeker zin gehad. Al in de jaren zeventig lag het dijklichaam er. Als ze de weg toen over die verhoging hadden aangelegd, was het gebied verknoeid met lelijke geluidswanden.'

De A4 snijdt hier dwars door het natuur- en poldergebied van Midden-Delfland met knotwilgen, grutto's, schapen en slootjes op een steenworp van Den Haag, Delft en Rotterdam. Tegenstanders hebben verbeten actie gevoerd voor behoud van het 'laatste stukje groen'. De Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb noemde Midden-Delfland eerder dit jaar 'het Central Park van de Randstad', maar acht de weg wel noodzakelijk. Op een gemiddelde werkdag zullen 128.000 motorvoertuigen gebruikmaken van het nieuwe traject, zo is de prognose. Dat moet verlichting geven voor de files op de A13 tussen Rotterdam en Den Haag.

De bezwaarprocedures van natuur- en andere organisaties hielden de snelweg echter decennia tegen. Sinds de jaren vijftig is dit ontbrekende stukje A4 een hoofdpijndossier geweest voor zeventien ministers van Verkeer - te beginnen bij Jan van Aartsen, de vader van de Haagse burgemeester Jozias. Minister Camiel Eurlings noemde het project 'een icoon van vertraging en bestuurlijke ellende'.

'Toen ik hier in 1975 kwam wonen, zeiden ze al: binnenkort komt er een snelweg', zegt Danyell Onbehauen. Ze woonde jarenlang pal naast het omstreden traject, maar is inmiddels verhuisd naar Rozenburg. 'Ik ben altijd voorstander geweest van deze weg, maar mijn broer was juist fel tegen.' Lachend: 'Dat was dus ruzie in de familie.'

Één laatste hobbel

In 2011 hakte de Raad van State de knoop door: de aanleg werd onherroepelijk, maar de weg mocht niet te zien, te horen en te ruiken zijn. Het leidde tot een serie landschappelijke inpassingen. Vanuit Delft gaat het tracé eerst een kilometer boven het maaiveld. Daarop volgt 2,6 kilometer half verdiepte snelweg en een 1,4 kilometer verdiepte snelweg tot aan de bebouwing bij Vlaardingen en Schiedam. Dan loopt het asfalt omhoog naar een 2 kilometer lange 'landtunnel'. Deze Ketheltunnel sluit bij knooppunt Kethelplein aan op de bestaande A4 en A20.

De automobilisten die dagelijks op de A13 in de file staan, kunnen niet wachten tot de alternatieve route in gebruik wordt genomen. Toch moeten ze nog even geduld hebben. De opening van komende vrijdag is uitgesteld tot eind van deze maand of tot na de jaarwisseling, want één laatste hobbel resteert.

Dat heeft te maken met de zompige polder. Om te voorkomen dat het weggedeelte onder het maaiveld blank komt te staan, zijn langs het verdiepte weggedeelte van 1,5 kilometer wanden geplaatst. Die wanden van cement-bentoniet gaan tot 40 meter de grond in, 'tot in de kleilaag van Kedichem', zegt Jörgen van der Meer, omgevingsmanager van Rijkswaterstaat. 'Die wand is waterwerend, maar niet 100 procent waterdicht.'

Daarom moet het overtollige water worden afgevoerd. Dat water is brak en mag dus niet in de sloten worden gepompt. Het wordt ondergronds 5 kilometer verderop naar de Nieuwe Waterweg geleid. Alleen was Rijkswaterstaat te optimistisch over hoeveel grondwater er weg moet: er is een vergunning om per dag 400 duizend liter af te voeren, maar dat moet 1,4 miljoen liter zijn.

Oordeel vergunning

Weer kwamen er bezwaren. Omwonenden zijn bang dat door het wegpompen van zoveel water de veenbodem in de polder gaat inklinken, met schade aan huizen tot gevolg. Natuurorganisaties vrezen dat het grondwaterpeil zakt, wat funest zou zijn voor de duizenden trek- en watervogels. Dinsdag oordeelt het Hoogheemraadschap van Delfland of de vergunning kan worden uitgebreid. 'We hebben er alle vertrouwen in', zegt Van der Meer van Rijkswaterstaat. Wat als de vergunning niet wordt verruimd? Die vraag blijft onbeantwoord. Minister Melanie Schultz heeft 'geen plan B' klaarliggen, liet ze weten in antwoord op Kamervragen.

'Ze hebben er niet goed over nagedacht', oordeelt Herre Jongbloed. De inwoner van Schipluiden neemt tijdens de open dag een kijkje in de Ketheltunnel. Hij hoopt dat de A4 snel wordt geopend. 'Ik werk in Gorinchem, ik hoef straks niet meer binnendoor te rijden. Dat scheelt me tien minuten.' Hij vindt het tracé 'mooi ingepast' in het landschap. 'Al blijft het een aderlating voor de natuur.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.