Gaat België het stakende Frankrijk achterna?

Brandweerlieden, conducteurs, cipiers, docenten, verplegers, postbezorgers welke Belgen ageren eigenlijk niet tegen maatregelen van het kabinet? Worden het Franse toestanden?

Leden van de vakcentrale ACOD in rode jassen betogen in Gent. Beeld An-Sofie Kesteleyn / de Volkskrant

Daar staan ze, achttien man sterk, een onderwijslied te brullen over de leraar die door zijn leerlingen wordt uitgezwaaid. 'Adieu, monsieur le professeur!' Het is een ontregelend gezicht, de groen uitgedoste stakers in de statige ontvangsthal van het Waalse ministerie voor onderwijs. Minuten gaan voorbij, het wachten is op de minister, maar die vertoont zich niet.

'Ik denk dat ze slaapt', schatert André Brüll (54), vakbondssecretaris in Luik, voor hij zich buiten weer bij de rest van de demonstranten voegt.

Onvrede over bezuinigingen

De Luikse leerkrachten zijn vandaag niet alleen: een kleine achtduizend Belgische ambtenaren hebben deze dinsdag het werk neergelegd, volgens de bonden zelfs twaalfduizend. Over de afgezette Regentlaan gaat de stoet, richting de Kunstberg - allemaal uit onvrede over de bezuinigingen van de regering-Michel. Links de brandweerlui, daarachter de conducteurs en machinisten, en vergeet ook niet de verplegers, journalisten (publieke zender VRT), gemeentestaf en postbezorgers. Het halve spoornetwerk is platgelegd, en ook voor de komende dagen zijn stakingen op het spoor aangekondigd.

De tijd is rijp voor fluitjes, spandoeken en leuzen. Wee degene die het effect van macro-economisch proza op verregende kartonnetjes onderschat. Iemand schrijft: 'Verkiezingen nu'. Boosheid wordt het best opgediend in kleine porties.

Waarom snijden in openbare diensten?

Vooral de recente opmerking van vicepremier Kris Peeters (CD&V) - 'Iedereen in dit land leeft boven zijn stand' - is bij veel Belgen verkeerd aangekomen. Gewoon een excuus om de rijken te ontzien. 'Multinationals betalen amper belasting', zegt de kleine gemeentemedewerker Ronny (46). 'Dus waarom snijden in openbare diensten?'

De klok wijst iets na twaalven, een delegatie uit Turnhout is al aan de tweede Jupiler toe. 'We komen tegen de ellende protesteren, maar allez, we gaan er toch een gezellige dag van te maken.'

Vakbondsman Brüll stond twintig jaar voor de klas. Voor hem is het simpel. Docenten langer laten doorwerken, zoals de regering wil, pakt voor iedereen slecht uit. 'Voor jongeren op de arbeidsmarkt, want die komen moeilijker aan een baan. Voor de leerkracht, want die wil met pensioen. En voor leerlingen, die les krijgen van een vergeetachtige oude man.'

Hetzelfde lot

Veel scholen in België draaien vandaag met een kleinere bezetting - op sommige plekken is geen onderwijs, alleen opvang. Kris Decatte (38), docent in Mechelen: 'Voor het eerst in 15 jaar ben ik gaan staken. Ze korten ons op de pensioenen en ziektedagen, omdat ze weten dat we ons meestal niet laten horen. Maar als ze zo doorgaan, gaat het land plat.'

Bezettingen, sabotage: de draaiboeken uit Frankrijk zijn bekend. Daar gijzelden demonstranten een aantal strategische olieraffinaderijen. Staat België hetzelfde lot te wachten? Voorlopig is die kans klein, want het draagvlak onder met name Vlamingen is klein. Niemand wil incidenten, zoals vorige week. Toen sloeg een demonstrant in Brussel een politiecommissaris knock-out, kort daarvoor richtten cipiers vernielingen aan op het ministerie van Justitie.

Veranderende samenleving

'De stakers zijn hun gevoel voor proportie uit het oog verloren', reageert Annie Hondeghem, directrice van het Instituut voor de Overheid van de Universiteit Leuven. 'Op de Middellandse Zee verdrinken dagelijks mensen, en hier staakt men voor een aantal verlofdagen. De samenleving is aan het veranderen, het heeft geen zin vast te houden aan het verleden.'

Dat is dan buiten Jörg Molleman (40) gerekend, politierechercheur uit Oostende. Met pensioen op zijn 58ste was ooit de belofte en nu zou hij doorwerken tot 67? Hij en zijn collega's worden overvraagd, zegt hij, nu ze overal op moeten draven: in de gevangenissen, in de strijd tegen terroristen. Een collega moest de voorbije maand 92 uur overwerken. Molleman is in Nederland gaan kijken hoe de bonden het daar aanpakten. 'Hebben de agenten bij jullie niet de Tour de France vertraagd door op de weg te gaan fietsen? Zoiets overwegen wij ook.'

Even verderop, bij station Brussel-Zuid, is de stilte totaal. Winkels zijn dicht, ieder uur rijdt er maar een handvol treinen. 'Gisteren kon ik door de stakingen niet naar m'n werk', vertelt Jean-Baptiste Dechaeme (30). 'Dat geeft wel wat stress ja. Maar deze staking is gewoon noodzakelijk. Alleen met harde actie kun je de regering in beweging krijgen.'

Lid van de vakcentrale ACOD. Beeld An-Sofie Kesteleyn / de Volkskrant

Bezuigingen van regering-Michel

België bezuinigt op de publieke sector onder druk van de Europese Commissie. Die berispte het land onlangs, omdat het begrotingstekort was opgelopen tot 2,8 procent - gevaarlijk dicht bij de bovengrens van 3 procent. In 2016 en '17 zal het land telkens 0,6 procent moeten bezuinigen. Hoe ziet dat eruit?

PENSIOENEN In de plannen van de regering-Michel moeten leraren, ambtenaren en gemeentepersoneel voortaan 45 jaar werken om recht te hebben op het maximale pensioen. Volgens de regering is dat nodig om de publieke sector op één niveau te krijgen met het bedrijfsleven. De maatregel betekent dat sommigen langer moeten doorwerken. De oude stelsels die het mogelijk maakten om met vervroegd pensioen te gaan, worden afgeschaft, waaronder het systeem om ziektedagen 'op te sparen'. Ook zullen studiejaren op termijn niet meer meetellen als gewerkte jaren voor het pensioen. Tot slot wordt het populaire systeem van de 'tantièmes' afgebouwd; dat gaf ambtenaren een streepje voor op andere werknemers. Volgens de bonden lopen gepensioneerden daarmee tot 240 euro per maand mis.

SPOORWEGEN Spoormonopolist NMBS heeft aangekondigd de zogeheten 'kredietdagen' te schrappen. Voorheen kregen medewerkers voor iedere 18 verlofdagen een extra dag vrij, om hen te compenseren voor de uren die ze boven op de Belgische werkweek van 38 uur draaiden. In de praktijk gaat het om twee van die 'kredietdagen' die de directie van NMBS wil schrappen, in een poging de productiviteit te vergroten.

CIPIERS De regering wil tot 2018 jaarlijks 2 procent bezuinigen op de cipiers. Dat betekent 10 procent minder personeel. De Waalse cipiers eisen echter dat het personeelsniveau hetzelfde blijft als in 2014, en staken al zes weken. Ook zijn ze boos over de slechte omstandigheden en de lage lonen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.