analysecoronatests

Gaan we nu ook schoolklassen en vakantievluchten preventief testen?

Een gezondheidsmedewerker neemt een coronatest af bij een inlooptestlocatie in Maassluis.Beeld SOPA Images/LightRocket via Gett

Bewoners en zorgpersoneel van verpleeghuizen zijn de eerste Nederlanders die structureel preventief op het coronavirus zullen worden getest, als blijkt dat het virus binnen is. Opent dit de deur naar preventief testen in schoolklassen en kantoren?

Vooropgesteld: een verpleeghuis is in veel opzichten het tegenovergestelde van een klaslokaal. Het is de intensive care van de ouderenzorg, de plek waar de kwetsbaarsten van de samenleving dicht op elkaar wonen. Waart het virus daar rond, dan leidt dat tot een sterftepercentage van 30 tot 40 procent van de bewoners die besmet raken.

Bovendien blijkt uit onderzoek dat meer dan de helft van de ouderen met dementie het virus bij zich kan dragen zonder dat dit voor henzelf of de buitenwereld duidelijk is. Zij vertonen geen symptomen, of – dat is niet helemaal duidelijk – kunnen geen uitdrukking geven aan klachten als keelpijn of geur- en smaakverlies. 

Hierbij speelt ook nog eens dat aan mensen met dementie niet valt uit te leggen dat zij afstand moeten houden, dat zij hun handen moeten wassen, dat zij niet uit het kopje koffie van de medebewoners moeten drinken en dat zij hen geen knuffels mogen geven.

Schiphol

Uit onderzoek in een Dordts verpleeghuis blijkt ook dat enkele personeelsleden het virus bij zich droegen zonder dat zij dat vermoedden. Als dat zo is, zou je dan ook niet alle klasgenoten van een besmette leerling preventief moeten testen? Of alle vakantievierders uit een oranje gebied?

Voorlopig wil het RIVM daar niet aan, zegt een woordvoerder. ‘Scholieren kun je naar huis sturen, die kun je instrueren. Dat geldt allemaal niet voor verpleeghuisbewoners.’ En wat betreft de vakantiegangers: ‘Op Schiphol onderzoeken we nu in de teststraat, waar ook mensen zonder klachten zich kunnen laten testen, of zo’n preventieve teststrategie daar zinvol is.’ Tot en met afgelopen vrijdag ondergingen 7.200 reizigers een test, 1,5 procent van hen was positief. Dat cijfer zegt nog niet zoveel: vooralsnog is onbekend hoeveel van hen klachtenvrij waren.

Het grootste knelpunt om massaler preventief te gaan testen is de simpele realiteit dat er daarvoor nog te weinig testcapaciteit is. Snoep je nu ergens een test af voor een vakantieganger, dan blijft er een test minder over voor iemand mét klachten. Bij wie de kans op een positieve uitslag veel groter is.

Het is dan ook tijd om ‘out of the box’ te gaan denken, vindt epidemioloog Amrish Baidjoe. ‘We worden nu gedwongen pragmatisch te zijn, zeker nu de herfst en winter eraan komen en het aantal benodigde testen alleen maar zal toenemen. We zullen moeten afwijken van het perfecte protocol.’

Schaarste

Baidjoe pleit ervoor ook andersoortige testen te gebruiken dan de huidige PCR-testen. Bijvoorbeeld door antigentesten te gebruiken die direct een uitslag opleveren en makkelijker af te nemen zijn, ‘ook al lever je daarmee misschien iets in op nauwkeurigheid.’ Die testen zullen volgens Baidjoe wellicht coronabesmettingen missen, maar zullen extreem weinig vals-positieven opleveren; dat uit de de test ten onrechte blijkt dat een persoon besmet is.

Dat zou je weer kunnen ondervangen door bij wie positief uit de sneltest komt een ‘ouderwetse’ wattenstaafjestest af te nemen. Probleem is dat dit soort antigentesten ook snel schaars zullen worden. Een andere oplossing, zegt Baidjoe, is de commerciële laboratoria en onderzoekslaboratoria van universiteiten beter te gebruiken. Dat gebeurt al in het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Duitsland.

Het is een richting die minister De Jonge ook wel ziet zitten. Hij schreef de Kamer dat hij nog dit jaar veel meer mensen zonder klachten wil laten testen. Niet alleen vakantiegangers en mensen die met een besmet persoon in aanraking zijn geweest, ook zorgmedewerkers. De minister verwacht dat al dit najaar één of meerdere innovatieve sneltests zullen zijn goedgekeurd voor gebruik. Dat kan, schrijft hij, ‘in een optimistisch scenario’ de testcapaciteit enorm vergroten.

Lees verder

Deze acht grafieken vertellen het verhaal van een halfjaar corona het best
Donderdag is het precies een halfjaar geleden dat in Tilburg voor het eerst bij een Nederlandse patiënt het nieuwe coronavirus werd vastgesteld. Wat hebben we sindsdien geleerd? 

Nederlanders worden geïnjecteerd met experimenteel Leids coronavaccin
De universitair medisch centra van Leiden, Utrecht en Groningen werven momenteel 135 gezonde vrijwilligers die zich beschikbaar stellen als testpersoon voor het ‘Nederlandse’ covidvaccin van het Leidse farmabedrijf Janssen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden