Opinie

Gaan we allemaal weer eens normaal doen?

Gaan we allemaal weer eens normaal doen, vraagt Thomas von der Dunk zich af. Het lijkt er vooralsnog niet op.

Premier Rutte schudt de hand van Wilders voorafgaande aan de Algemene Beschouwingen van dit jaar. Beeld anp

Het was een opmerkelijk berichtje in De Volkskrant, op de laatste septemberdag. SNS Bank - U weet wel, die bank die een tijdje terug door topgraaier Sjoerd van Keulen in het nieuws kwam - kondigde aan vanaf nu weer 'heel normaal' te gaan bankieren. Het belang van de klant, niet de bonus van de bankier heet voortaan weer voorop te staan.

De VVD vindt normaal gaan doen duidelijk maar niets. 'Beperking bonus bankiers geeft VVD slecht gevoel', aldus kopte de NRC 1 oktober. Nederland dreigt - ja, dat riep Halbe Zijlstra heus - door niet meer aantrekkelijk te zijn voor zulke Sjoerd van Keulens, 'in een achterstandspositie' te geraken.

Ewalt Engelen veegt in De Correspondent met deze bonuschantage terecht de vloer aan. Dat door dat perverse bonussysteem het financiële stelsel op de rand van de afgrond gebracht is en banken met tientallen miljarden overheidsgeld gered moesten worden, telt voor de VVD kennelijk niet meer.

Toch merkwaardig dat er nog geen opstand in eigen gelederen uitgebroken is, omdat de VVD immers toch echt niet alléén maar bonanerende miljonairs onder haar kiezers telt: de partij die altijd zeurt over uitkeringsfraude van een paar duizend euro op kosten van de belastingbetaler, vindt het kennelijk niet erg als die belastingbetaler voor het miljoenvoudige daarvan het schip ingaat.

Weer heel normaal doen: al is bij SNS natuurlijk the proof of the pudding in the eating, het is zeker een lovenswaardig voornemen, dat allerwegen navolging verdient. Gaan we nu eindelijk allemaal weer eens normaal doen? Rutte en Wilders sloegen elkaar drie jaar terug met die oproep om de oren, maar het lijkt er nog niet erg op. Het nieuws wordt sterk gedomineerd door mensen die nog geenszins van plan lijken echt normaal te gaan doen.

AFM-geneuzel
De accountants, met de bankiers de hoofdzondaren binnen het financieel-criminele complex, immers niet. Rens van Tilburg sloeg 8 oktober de spijker op de kop: aan AFM-geneuzel over een andere 'cultuur' hebben we niets, zolang de slager zijn eigen vlees mag blijven keuren. Wie betaalt, bepaalt.

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra. Beeld anp

Normaal gaan doen: ook aan de voor ondernemer spelende bobo's in de door de belastingbetaler gefinancierde semi-collectieve sector is dat niet besteed. Zo'n armzalig ministersalaris, daarvoor kun je dat niet doen.

Een universiteit besturen, aldus oud-collegevoorzitter in Utrecht Yvonne van Rooy, is moeilijker dan een land. Ze kan het laatste weten, want ze was ooit staatssecretaris. En ik kan het eerste weten, want ze heeft in de jaren dat ik zelf aan de Utrechtse Alma Mater verbonden was de academische wereld vooral met het ene na het andere onzinnige modieuze voorstel lastiggevallen.

Wie ook nog niet van plan lijkt om normaal te gaan doen is Willem-Alexander, al verdwijnt de koning de komende maanden in een container. Een echte design-container, dat namelijk wel. Want verder? Een dure privé-steiger hier, vele dure privé-vliegreisjes daar: het moet allemaal onbeperkt op staatskosten kunnen, en de Kamer slikt het als vanouds.

Toiletwerpen en koekhappen
Wel wordt het werkbezoek op Koningsdag vervangen door een Grande Parade, zodat de eerbiedwaardige Nederlandse traditie van toiletwerpen en koekhappen verdwijnt. Dat verlies schijnt de gemoederen minder op te winden dan de dreigende verdwijning van Zwarte Piet. In die discussie lijkt niemand meer normaal te kunnen doen, en vliegen de doodsbedreigingen met zo'n fel fanatisme over en weer dat zelfs die kalief in Irak ervan kan leren.

Het dierenrijk dan? Voor Singapore bleek dit voorjaar een kinderboek met twee mannetjespinguïns die samen een babypinguïn opvoeden al een stap te ver. En in Polen is een rel ontstaan omdat in een dierentuin twee heteroseksuele ezels met elkaar doen wat ezels nu eenmaal normaal doen, en daar komen kleine ezeltjes van. Lokale conservatieve politici vonden dat aanstootgevend.

En dan was er nog die seksrabbijn op Texel, al was dat volgens de burgemeester tenminste 'weer eens wat anders dan een aangespoelde walvis'.

Alleen de paus lijkt het goede voorbeeld te geven: de katholieke kerk moet van hem nu eindelijk eens iets normaler gaan doen over echtscheiding en homoseksualiteit. Al eerder werd de abnormale pronkzucht in eigen kring aangepakt: een al te hebberige en hoogmoedige Duitse bisschop mag inmiddels vanwege een te dure badkamer conform aloude middeleeuwse traditie boeten in een spartaans klooster.

Inhalige gedrag
Normaal gaan doen: het betekent dat de politiek eindelijk eens al die uitwassen aanpakt, omdat dit massaal inhalige gedrag van het zichzelf als zo buitengewoon bijzonder fêterende old-boys-network de samenleving ondermijnt en het populisme voedt: de hoge heren zorgen goed voor zichzelf, terwijl de modale burger de huur of hypotheek niet meer betalen kan.

Dat gaat niet slechts door een morele oproep aan de elite zich eindelijk te gedragen, maar slechts door de bereidheid wangedrag hardhandig af te straffen én onmogelijk te maken. Dat vergt ook de politieke moed om - tegen het luide geschreeuw en de chantage van kapitaalkrachtige lobbygroepen in - eindelijk de groeiende materiële ongelijkheid te keren, die niet alleen in Amerika, maar intussen ook in Europa de democratie gaandeweg ondermijnt.

Over de steeds verder groeiende kloof tussen de obscene rijkdom van enkelen en de verarming van velen verscheen in de NRC van 26 juli een (onbedoeld?) contrasterende dubbelreportage onder de titel 'Versailles is bijna af' versus 'Wij zijn hardwerkende mensen' (dat laatste betrof, voor alle duidelijkheid, niet de leeghoofdige lapzwanzende miljardairsvrouw met haar dertig auto's, die beweerde 'niets om materiële zaken te geven').

Normaal gaan doen begint bij het belastingstelsel: een duidelijke verschuiving van belasting op arbeid naar belasting op vermogen en grondbezit, conform het 15 oktober door Itai Agur gestelde. Het is een laatste test of de sociaal-democratie nog iets voorstelt. Als de PvdA hier nu opnieuw voor de VVD moet capituleren, kan ze beter het kabinet opblazen of zichzelf opheffen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden