Gáán Tom Leezer, gáán!

Van meesterknecht tot wereldkampioen. Tom Leezer (31) zag het voor zich in slotkilometers van de WK wielrennen in Qatar. Hij ontsnapte met 2,4 kilometer te gaan en reed alleen op de finish af.

Tom Leezer in actie bij de wegwedstrijd tijdens het WK wielrennen in Qatar Beeld ANP

Hij merkt het aan kleine dingen. Op de fandag van Lotto-Jumbo werd hij dit jaar vaker aangesproken dan normaal. Zijn collega's maken grapjes, waarmee ze eigenlijk willen zeggen: ik heb je wel gezien hoor, Tom Leezer, daar in Qatar, met die perfect getimede demarrage.

En toen een hoge baas van Bianchi, het fietsmerk waarmee zijn ploeg rijdt, onlangs op visite kwam op trainingskamp in Spanje, begon die nu eens geen algemeen praatje over zijn fiets, maar wilde hij iets persoonlijks weten. Een vraag die iedereen aan hem stelt sinds hij op het WK wielrennen 2,4 kilometer van de finish wegreed uit de kopgroep en op jacht ging naar de regenboogtrui. 'Wat dacht je onderweg? Ging je wereldkampioen worden?'

Tom Leezer uit 's-Gravenzande is 31 jaar. Zijn vader, dierenarts in het Westland, had liever gezien dat hij was gaan studeren. Waarom had zijn zoon anders het gymnasium afgemaakt? Maar hij wilde, jeugdig en onbezonnen als hij was, andere dingen. Met zijn vader maakte hij een afspraak: als ik vóór mijn 22ste geen contract krijg als wielrenner, ga ik studeren. Mooi dat algemeen directeur Theo de Rooij hem net op tijd een aanbod deed. Kon hij toch zijn droom achterna gaan.

Meesterknecht noemen ze hem. Niet gek natuurlijk als je in je acht jaar slechts één zege hebt gehaald. En dan ook nog eens ver weg, in Maleisië, in de Ronde van Langkawi. Niet dat hij geen winnaar kan zijn. In zijn jeugd werd hij meermaals Nederlands kampioen. Maar zijn stroeve start als prof bij de Raboploeg had achteraf grote gevolgen.

'Misschien moet je eens de sprint aantrekken voor Graeme Brown', opperden zijn ploegleiders Adri van Houwelingen en Jan Boven in die tijd. Dat ging zó goed dat hij vanaf dat moment een dienende rol had. Niet datgene waarvan hij ooit had gedroomd misschien, maar hij voelde wel de waardering van zijn ploegmaten.

Op zaterdag 6 september, de voorlaatste dag van de Eneco Tour, krijgt Leezer hij een appje van bondscoach Johan Lammerts. Hij gaat debuteren op de WK, op zijn 30ste! Later hebben ze kort telefonisch overleg. Zijn rol is klip en klaar: als waaierspecialist moet hij kopman Niki Terpstra bijstaan in de winderige woestijn. En mocht het onverhoopt op een sprint uitdraaien, dan trekt hij die aan voor Dylan Groenwegen.

(Tekst gaat verder onder de afbeelding.)

Tom Leezer komt in Qatar over de finish Beeld ANP

Rustig beginnen is er niet bij, weet hij die zondag de 16de oktober. Alles in de wedstrijd draait om het keerpunt in de woestijn, al na 50 kilometer. Wie daar niet in de eerste waaier zit, is gezien. "Het lijkt wel oorlog", denkt hij als het peloton als een kudde buffels op de eerste bocht afstormt, iets na de stad Al Khor.

Als hij op zijn fietscomputer kijkt, ziet hij 77 kilometer per uur staan, zo hard gaat het. Toch lukt het hem om bij de eerste tien door de bocht te komen, een kwestie van ervaring. Ook bij de tweede bocht, iets verderop, zit hij bij de eersten. De oorlog is nog niet gewonnen, maar wel de eerste slag. Later meldt zich Niki Terpstra in de eerste waaier. Deze 24 mannen gaan uitmaken wie er wereldkampioen wordt, zo wordt hem duidelijk als ze na 150 kilometer het circuit opdraaien van het kunstmatig aangelegde eiland The Pearl.

Als hij door zijn bril om zich heenkijkt - lenzen kunnen zijn afwijking niet compenseren, vandaar dat hij een van de weinige renners is met geslepen glazen - ziet hij vermaarde sprinters als Kristoff, Boonen, Sagan en Cavendish. De Belgen controleren de koers, en dat is juist wat hij en Terpstra niet wensen. Ze willen chaos, wanorde en dan boem: wegsprinten. Als ze met deze mannen de sprint aangaan zijn ze kansloos.

Dan gebeurt het, op 2,4 kilometer van de finish. Terpstra heeft net geprobeerd aan te vallen bij een rotonde, maar wordt direct teruggehaald. Daardoor ontstaat er eindelijk chaos, wanorde! Er valt een gaatje. 'Gáán!', schreeuwt Terpstra hem toe, en dat is wat hij doet.

Van zijn ouders kent hij het verhaal over hem als baby. Veel te vroeg geboren, na 32 weken al, een couveusekindje. Maar nu, op het smetteloze asfalt in Doha, voelt hij zich in de kracht van zijn leven. Verbaasd stelt hij vast hoe groot het gat is dat hij heeft geslagen. Niemand wil de energie verspillen om hem terug te halen, dat speelt hem in de kaart.

Hij pakt 50 meter, 100 meter, 150 meter en denkt bij zichzelf: het zal toch niet waar zijn? Niet dat het concrete gedachtes zijn die door zijn hoofd schieten. Meer flarden. Het is vooral trappen en niet denken aan de pijn. Hij richt zich op de motor die voor hem rijdt, met de cameraman die de live registratie verzorgt. Die motor is de wortel, hij het konijn. Dáár moet hij naartoe, naar die motor.

Op 1,3 kilometer van de finish kijkt hij voor de tweede keer achterom. Als hij dat op tv een renner ziet doen, roept hij altijd 'doorrijden!' Maar nu snapt hij pas waarom dat gebeurt. Het is alsof er een lekkere pot snoep op tafel staat waar je niet aan mag komen, en hup, voor je het weet zit het in je mond. Een onbedwingbare reflex. 60 meter voorsprong nog, en nog maar twee bochten te gaan!

Laura, zijn vriendin, staat aan de finish. Net als zijn moeder en zijn vader, de man die hem liever had zien studeren en ooit dreigde zijn fiets in tweeën te breken toen hij opperde om van het gymnasium naar de Havo te gaan; het is een graag vertelde anekdote binnen de familie. Wat zal zijn vader trots zijn nu! En Lammerts? Die heeft waarschijnlijk geen live-beelden in zijn auto, want op zijn oortje hoort hij niets. Doet er niet toe, fietsen! Na de laatste bocht voelt hij de warme wind in zijn gezicht waaien. 500 meter nog. De wereldtitel gloort.

Maar dan voelt hij iets wat hij niet wil voelen. Iets ondefinieerbaars. Iets in zijn onderbewuste zegt hem dat de achtervolgende groep er in volle vaart aankomt. Hij voelt ze. Ruikt ze. Hoort ze. En inderdaad, op 350 meter van de finish wordt hij keihard voorbij gefietst.

Nog voor de finish komt het besef dat hij maar mooi de finale op een WK heeft gekleurd. Het sprookje mag dan niet de ultieme afloop hebben gehad, hij reed daar toch maar, voor het oog van de wereld. 'Bizarre ontsnapping', roept Tom Boonen in het voorbijgaan, nadat hij als zeventiende is gefinisht.

De volgende dag ziet hij de beelden terug. 'Ik kan het dus wel, voor mijn eigen kansen gaan', denkt Leezer. Hij besluit dat hij in het vervolg van zijn carrière iets minder een realist mag zijn, en wat meer een dromer. Misschien is dat de belangrijkste winst van die bijzondere middag in Doha.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden