Gaan steden meer toiletten plaatsen? (En nog vier vragen over openbare wc's voor vrouwen)

Wildplassen is sinds de opmerkelijke uitspraak van de Amsterdamse kantonrechter een veelbesproken onderwerp. Maar waarom zijn er zo weinig urinoirs voor vrouwen en gaat er binnenkort wat aan gedaan worden?

Openbaar toilet in Haarlem.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

1. Waarom is er nu zoveel te doen om openbare wc's voor vrouwen?

Een opmerkelijke uitspraak van een rechter in een rechtszaak over een wildplassende vrouw werd op social media met hoongelach onthaald. Volgens de rechter had de jonge vrouw gebruik kunnen maken van een mannenurinoir. 'Misschien niet prettig, maar het zou wel kunnen.'

Uit verbazing over die uitspraak werd het Facebookevenement 'Urinoirplassen voor vrouwen' aangemaakt. Vrouwen werden opgeroepen vrijdag op het Amsterdamse Leidseplein massaal de urinoirs te proberen. Meer dan duizend belangstellenden meldden zich aan, bijna achtduizend waren geïnteresseerd. Vanwege deze grote belangstelling is het evenement afgelast.

2. Waarom kunnen vrouwen op minder plekken plassen dan mannen?

Het tekort aan geschikte wc's voor vrouwen is vooral een geldkwestie. Mannen kunnen in een goedkoper urinoir terecht, vrouwen hebben een duurder wc-hokje nodig. Amsterdam leaset afgesloten wc-hokjes voor 22 duizend euro per jaar. De koopprijs bedraagt ongeveer 140 duizend euro, schat Marian Loth, die aan de TU Delft promoveert op trein-wc's. De kosten van wc-papier, menstruatiecontainers en het schoonhouden van de ruimte komen daar nog bij.

Een urinoir kost tussen de veertig- en tachtigduizend euro, becijferde Hoge Nood, een app die openbare wc's in kaart brengt.

Een hokje neemt ook meer ruimte in beslag dan een urinoir. Ruimte die nu juist schaars is op plekken waar de vraag naar openbare wc's groot is: in het centrum.

Loth legt uit dat er daarnaast een historische reden is. 'Vroeger bevonden zich meer mannen dan vrouwen op straat en daarom zijn er meer urinoirs.'

3. Hoe erg is het tekort aan wc's?

Naast een ongemakkelijk gevoel tijdens de zoektocht naar een plasplek in een café of openbaar gebouw levert het ophouden van de plas ook andere problemen op. 'Als de druk in de blaas te groot is, kan dit schade aan de nieren veroorzaken', zegt Laetitia de Kort, afdelingshoofd urologie van het UMC Utrecht. 'Als vrouwen systematisch hun plas ophouden of te weinig drinken omdat er geen toiletten zijn, hebben ze daarnaast meer kans op een blaasontsteking. Bij vrouwen is dit risico sowieso groter dan bij mannen, omdat ze een kortere plasbuis hebben.'

4. Is er een alternatief voor het wc-hokje?

Marian Loth ontwierp al in 1999 een vrouwenurinoir: de lady p. 'De meerderheid van de vrouwen hangt op een openbare wc boven de pot. Daar is dat vrouwenurinoir naar ontworpen.' De lady p staat niet in een hokje met een deur, maar is gedeeltelijk open. 'Je zou daar een damesplaskrul (een urinoir dat de plasser afschermt door een kenmerkende krul, red) van kunnen maken voor de openbare ruimte.'

Het kostenprobleem is dan nog niet opgelost, omdat het huidige ontwerp een dure, keramische pot heeft.

De lady p.Beeld Mediametic

5. Gaan steden als Amsterdam meer openbare toiletten plaatsen?

Voorlopig niet. Het plaatsen van openbare toiletten is geen wettelijke taak van de gemeente. Er is dan ook geen beleid voor, zegt de woordvoerder van de Amsterdamse wethouder Choho (Openbare Ruimte). Ook een woordvoerder van de gemeente Den Haag zegt dat er voorlopig geen plannen zijn om meer openbare wc's te plaatsen. Als externe partijen initiatieven nemen, gaan ze daar graag mee in gesprek, aldus de woordvoerder.

Als in Amsterdam behoefte is aan een openbare wc, moet het verantwoordelijke gebiedsteam een aanvraag indienen bij het stadsdeel waar het onder valt. Maar een stadsdeel beschikt meestal niet over de financiën om zo'n dure openbare wc te betalen, dus moet vaak extra geld uit het potje van de gemeenteraad komen.

In een enkel geval is de gemeenteraad bereid om in actie te komen. Zo is onlangs een urilift - een urinoir dat tijdens uitgaansavonden boven de grond komt - geplaatst op het Damplein, nadat wel erg vaak tegen het Paleis op de Dam werd geplast. Maar een structurele verhoging van het aantal openbare wc's vereist zo'n forse investering dat dat pas mogelijk is na de gemeenteraadsverkiezingen, in maart 2018.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden