Gaan ook hier banken als dominostenen vallen?

De kredietcrisis maakt steeds meer slachtoffers in Europa. Is het tij te keren?..

Amsterdam Je zou er bijna bang van worden. In de Verenigde Staten vallen banken al weken met donderend geraas om. Nu lijken de schokgolven van de financiële crisis ook Nederland en ons omringende landen bereikt te hebben.

Een greep uit de rij Europese slachtoffers. Eerder dit jaar werd de Britse bank Northern Rock genationaliseerd. Vorige week nam Lloyds TSB de veel grotere concurrent Halifax Bank of Scotland (HBOS) over. Eerder ging de Duitse bank IKB kopje onder.

Maandag deed zich een stroomversnelling voor. In België wankelt verzekeraar Dexia. De Duitse bank Hypo kreeg een reddingslijn van de overheid toegeworpen. Ook in IJsland, Rusland en Denemarken moesten banken worden gered.

Als klap op de vuurpijl biedt de redding van de eerste Europese grote consumentenbank – Fortis – op korte termijn geen soelaas. Zondagavond presenteerde de ministers en toezichthouders van Nederland, België en Luxemburg opgelucht hun reddingsplan. Maar de dag erop kelderden de koersen naar recorddieptes.

Is het tij te keren? Staat Europa en Nederland hetzelfde te wachten als wat Amerika al maanden te verstouwen krijgt?

Vast staat dat de overheid iets moet doen. ‘Ingrijpen is absoluut noodzakelijk’, zegt Caspar de Vries, hoogleraar risicomanagement te Rotterdam. ‘Zonder ingrijpen had de crisis van Fortis kunnen overslaan naar de rest van de markt.’ Dit heet een systeemcrisis: de financiële markten functioneren niet meer. Economen noemen zo’n crisis ‘het ondenkbare’.

Halverwege stoppen met ingrijpen is geen optie. Oud-bankier Cees Maas van ING Bank refereert aan de reddingsoperatie dit weekeinde van Fortis. ‘Je gaat niet de ene dag ruim 11 miljard in een bank steken om hem dan een maand later om te laten vallen. De overheid heeft zich nu gecommitteerd.’

Maas weet dat elke regering elke bank kan redden. ‘De overheid kan immers onbeperkt geld drukken. Maar daarmee heb je wel meer risico op inflatie.’

Zal het ook echt zo’n vaart lopen? Gaan ook hier in Nederland de banken als dominostenen omvallen?

Nee, zegt Sylvester Eijffinger, invloedrijk hoogleraar economie te Tilburg. ‘De grootste lijken zijn nu wel uit de kast. De risico’s zijn bekend. De enige bank die too big to fail is en in de problemen kwam, is Fortis. Al die beleggingsboeren staren zich blind op de beurskoersen en op de korte termijn. Kijk ook naar de lange termijn. En bedenk dat zondagavond de Nederlandse, Belgische en Luxemburgse overheid hebben duidelijk gemaakt dat ze het niet toestaan dat Fortis een systeemcrisis zal veroorzaken.’

Sweder van Wijnbergen, hoogleraar economie te Amsterdam: ‘De banken die in Duitsland, Denemarken en Groot-Brittannië in de problemen kwamen, waren gespecialiseerde banken. Hypotheekbanken, banken die alleen actief zijn in vastgoed, et cetera. Dit soort banken hebben wij niet in Nederland. Dat deze banken in de problemen komen is droevig, maar geen ramp voor de economie.’

Van Wijnbergen verwacht niet dat ‘een belangrijke bank in de polder zal omvallen’. Van Wijnbergen: ‘Fortis was de enige mogelijke kandidaat, en deze bank zal toch kost wat kost overeind gehouden worden, zoals Bos en zijn collega’s donderdag hebben duidelijk gemaakt. De andere grote Nederlandse banken komen niet in aanmerking. ABN Amro is eigenlijk de gezondste bank van Nederland. ING Bank voert momenteel een heel conservatief beleid. De Rabobank structureel een heel andere bank, namelijk een coöperatie.’

Maar dan slaakt Van Wijnbergen een cynisch lachje en zegt: ‘Aan de andere kant: als de kredietcrisis ons een ding heeft geleerd, is dat je nooit moet zeggen dat de laatste bank is omgevallen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden