Klopt dit wel?

Gaan 400 duizend kinderen zonder ontbijt naar school?

Berichten verspreiden zich dankzij internet vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. De Volkskrant gaat op zoek naar hele en halve onwaarheden en probeert de zin van de onzin te scheiden.

Worden 400 duizend kinderen met lege maagjes naar school gestuurd? Beeld anp

Naast de vluchtelingenproblematiek ging het tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen vorige week natuurlijk ook over de economie. De koopkracht stijgt voor het eerst in vier jaar, maar vooral de hogere inkomens profiteren daarvan.

Dit inspireerde SP-fractievoorzitter Emile Roemer tot de volgende uitspraak: 'Als ik geen geld heb om een brood te kopen, dan hoef ik echt niet met procenten aan te komen, want ik moet toch echt met centen betalen. Als je die niet hebt, dan hebben je kinderen 's morgens geen ontbijt. En 400.000 kinderen gaan zonder ontbijt naar school!'

Worden echt 400 duizend kinderen met lege maagjes naar school gestuurd?

Wat is de bron?

Roemer heeft het cijfer uit het meest recente Armoedesignalement van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) uit 2014, laat een SP-woordvoerder weten. Volgens het Armoedesignalement waren er in 2013 400 duizend arme kinderen in Nederland - een stijging van 124 duizend ten opzichte van 2007, voor de economische crisis.

Wat dat inhoudt, opgroeien in armoede, wordt weergegeven in het rapport 'Kinderen in Armoede in Nederland' van de Kinderombudsman: 'Is er voldoende eten in huis, staat de verwarming aan, is er goede kleding?' Niet genoeg geld hebben voor eten kan betekenen dat er 's ochtends niet altijd een ontbijtje klaarstaat en dat kinderen uit arme gezinnen regelmatig noodgedwongen hongerig op school aankomen.

Tips voor deze rubriek?

Mail naar kloptditwel@volkskrant.nl.

Klopt dit wel?

Niet alle kinderen die in armoede leven gaan per se zonder ontbijt naar school. Tegelijkertijd zijn er ook andere thuissituaties denkbaar waarbij een kind niet standaard een ochtendmaaltijd krijgt, bijvoorbeeld in het geval van mishandeling of verwaarlozing.

In 2013 werd naar aanleiding van een onderzoek van het Nationaal Schoolontbijt onder drieduizend kinderen gemeld dat het gaat om bijna één op de zeven basisschoolkinderen. Dit jaar heeft het Nationaal Schoolontbijt het initiatief genomen tot een 'wetenschappelijk onderbouwd ontbijtonderzoek in de gemeente Rotterdam', uitgevoerd door Wageningen UR, dat onder andere het ontbijtgedrag van kinderen in kaart moet brengen.

De resultaten uit dit onderzoek laten nog even op zich wachten, maar vooralsnog houdt het Nationaal Schoolontbijt eigen onderzoek aan, waaruit blijkt dat ongeveer 83 procent van de kinderen in Nederland dagelijks ontbijt en 17 procent dus niet. Het aantal dagelijks ontbijtende kinderen is wel stijgende, aldus de organisatie. 'Van circa 80 procent acht jaar geleden tot en met 83 procent in 2011, het laatste onderzoek', meldt een woordvoerder. 'Gebaseerd op CBS cijfers van kinderen in de leeftijd van 4 tot en met 12 jaar is het absolute aantal kinderen dat niet dagelijks ontbijt circa 300 duizend', berekent de organisatie.

Dat is dus een kwart minder dan het totale aantal kinderen dat in armoede leeft, maar iets meer dan de één op de zeven kinderen, oftewel 14 procent, uit het kleinere, maar recentere onderzoek van 2013. Als het percentage inderdaad afneemt zou dat goed kunnen.

Nu is het aantal van 400 duizend kinderen in armoede wel berekend over een grotere leeftijdsgroep: 0 tot en met 17 jaar. Maar kinderen onder de vier gaan nog niet naar school, en voor middelbare scholieren kunnen andere redenen meespelen waarom ze niet ontbijten - omdat ze daar zelf geen zin in hebben bijvoorbeeld.

Wel is het opvallend dat volgens het Armoedesignalement het aantal kinderen in armoede stijgt, terwijl volgens het Nationaal Schoolontbijt het aantal kinderen dat de ochtend doorbrengt op een lege maag daalt. De twee hoeven dus niet per se hand in hand te gaan.

Oordeel

Wanneer we het houden op ontbijtloze basisschoolkinderen, ligt het aantal naar alle waarschijnlijkheid lager dan de genoemde 400 duizend. Volgens het Nationaal Schoolontbijt waren het er in 2011 300 duizend, en in 2013 een op de zeven - bijna 220 duizend.

Geen waterdichte aantallen, maar het door Roemer genoemde getal is in ieder geval nergens terug te vinden als het gaat om ontbijt. Een woordvoerder van de partij laat weten dat de uitspraak van de SP-leider wel in politieke context gezien moet worden. Wat Roemer wilde aankaarten was tenslotte het aantal kinderen in huishoudens waar armoede heerst. Hij is lang niet enige die bij het onderstrepen van zijn standpunt de overdrijving in schoot.

Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden